Ostaszewo (województwo pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostaszewo
Ostaszewo
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat nowodworski
Gmina Ostaszewo
Liczba ludności 1017
Strefa numeracyjna (+48) 55
Kod pocztowy 82-112
Tablice rejestracyjne GND
SIMC 0154105
Położenie na mapie gminy Ostaszewo
Mapa lokalizacyjna gminy Ostaszewo
Ostaszewo
Ostaszewo
Położenie na mapie powiatu nowodworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowodworskiego
Ostaszewo
Ostaszewo
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Ostaszewo
Ostaszewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostaszewo
Ostaszewo
Ziemia54°12′47,735″N 18°57′02,874″E/54,213260 18,950798

Ostaszewo (do 1945 niem. Schöneberg[1], pol. Szymbark[2], po 1945 krótko Szymbork) – duża wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Ostaszewo na obszarze Żuław Wiślanych w odległości 1 km od Wisły. Wieś znajduje się na nieczynnym szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie elbląskim.

Miejscowość jest siedzibą gminy Ostaszewo i parafii rzymskokatolickiej.

Inne miejscowości o nazwie Ostaszewo: Ostaszewo, Ostaszewo-Pańki, Ostaszewo Wielkie, Ostaszewo-Włuski

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed XIV w. teren późniejszej wsi Ostaszewo stanowił zamieszkałą wyspę, ujętą wodami Wisły. W wyniku podjętych przez zakon krzyżacki prac melioracyjnych i budowy wałów, około 1330 r. została tu założona wieś lokacyjna. Osada ta otrzymała w 1333 r. przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim, z rąk wielkiego komtura zakonu krzyżackiego Konrada Kesselhuta. Obszar wsi posiadał powierzchnię 60 włók (1 włóka chełmińska = 16,8 ha), z których cztery wolne włóki (czyli takie, które zostały zwolnione z obowiązku płacenia daniny na rzecz pana feudalnego) przeznaczone zostały na utrzymanie proboszcza, zaś sześć wolnych włók nadano zasadźcom. Pozostałe 50 włók podzielono pomiędzy 25 chłopów, którzy przez pierwszych 5 lat zwolnieni byli z obowiązku płacenia daniny. później każdy chłop miał przekazywać z każdej włóki 1½ chełmińskiego grosza oraz dwie kury jako czynsz na rzecz zakonu krzyżackiego. Ponadto z każdej włóki ziemi jej posiadacz musiał w ciągu roku odpracować 6 dni przy budowie zamku w Malborku. W przywileju lokacyjnym znalazła się też wzmianka o tym, iż już wtedy we wsi znajdował się kościół. Przekaz źródłowy z 1409 r. i informuje, iż wielki mistrz Ulrich von Jungingen przekazał dochody z tytułu prawa patronatu nad kościołem parafialnym w Ostaszewie na rzecz szpitala św. Elżbiety w Gdańsku, co zostało w 1411 r. potwierdzone przez biskupa. Na portalu wieży znajdowała się inskrypcja dotycząca przerwania wałów i wielkiej powodzi, jaka miała miejsce w 1526 r. Od połowy XVI w. we wsi istniała także gmina ewangelicka. Brak jednak pewnych informacji o tym, czy wykorzystywała ona przejściowo kościół, czy też nabożeństwa sprawowano jedynie w prywatnych domach. Od XVII gotycki kościół służył wyłącznie katolikom[3].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św Jana Chrzciciela
  • Zachowane ruiny gotyckiego kościoła z końca XIV- połowy XV wieku zniszczonego w 1945 roku. Najstarszą częścią założenia jest prezbiterium z około 1390-1405 roku. Następnie, po około 1405 roku, wybudowano dolną część wieży. Dalsze prace budowlane prowadzono do około 1450 roku. Z akt wizytacji przeprowadzonej w 1698 r. wynika, że krótko przedtem wieża została odnowiona z inicjatywy proboszcza Isbanta. W 1785 r. dach wieży otrzymał nowe pokrycie gontem, zastąpione w 1857 r. łupkiem. W 1846, dach korpusu przekryto dachówką holenderką po usunięciu istniejącego dotąd pokrycia dachówką mnich-mniszka. W 1859 r. szczyt wschodni połączono z więźbą za pomocą ankrów. W latach 1866-1867 przeprowadzono prace restauratorskie, m.in. odnowiono maswerki i partię cokołową murów, jak też wyburzono południową kruchtę zastępując ją nowym budynkiem. Kolejne prace restauratorskie przeprowadzono w 1910 r. przy szczycie wschodnim. Przy tej okazji odtworzono tynkowe blendy i opaski z malowaną dekoracją maswerkową. W dniu 4 kwietnia 1945 kościół został spalony z rozkazu niemieckiego oficera SS, który wraz ze swoją jednostką miał bronić okolic Ostaszewa przed Armią Czerwoną[3].
  • neogotycki kościół poewangelicki z 1874 roku (obecnie katolicki p. w. św. Jana Chrzciciela).
  • Dom nr 21 został zbudowany w XIX wieku.
  • Dawny hotel przy ul. Kościuszki 29 z gankiem zdobionym laubzekinem.
  • Dawna szkoła ewangelicka pod nr 20, obecnie "Izba Historii i Tradycji Gminy Ostaszewo"
  • Znajdujący się niegdyś we wsi wiatrak odwadniający został przed 1939 rokiem przeniesiony do skansenu techniki w Oliwie, gdzie w latach 50. i 70. uległ częściowemu spaleniu. Jego pozostałości przeniesiono najpierw do Sobieszewa, a obecnie znajdują się w Żuławskim Parku Historycznym w Nowym Dworze Gdańskim.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  2. Mapa województwa pomorskiego, Wyd. Atlas Lwów, 1923
  3. a b Christofer Herrmann, Christofer Herrmann: Dawny katolicki kościół parafialny pw. Św. Jana Chrzciciela w Ostaszewie ekspertyza historyczno-budowlana (2013) [dostęp 2017-12-22] (ang.).