Pałac Na Wyspie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Na Wyspie
Obiekt zabytkowy nr rej. 2/2 z 1 lipca 1965
Pałac Na Wyspie, elewacja południowa
Pałac Na Wyspie, elewacja południowa
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Agrykola 1
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Dominik Merlini
Jan Chrystian Kamsetzer
Rozpoczęcie budowy po 1683
Ukończenie budowy 1689
Ważniejsze przebudowy 1788–1793
Zniszczono 1944
Odbudowano 1945–1960
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Na Wyspie
Pałac Na Wyspie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Na Wyspie
Pałac Na Wyspie
Ziemia 52°12′53″N 21°02′08″E/52,214722 21,035556
Strona internetowa
Spalony przez Niemców pałac Na Wyspie w 1945
Galeria Obrazów

Pałac Na Wyspie, pałac Na Wodzie, pałac Łazienkowskiklasycystyczny pałac w Łazienkach Królewskich w Warszawie.

Pierwotnie barokowy pawilon Łaźni (Hippokrene), zbudowany według projektu Tylmana z Gameren w 1683–1689 dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, przebudowany w 1772–1793 przez Dominika Merliniego i Jana Chrystiana Kamsetzera dla króla Stanisława Augusta Poniatowskiego[1].

Zespół pałacowy leży na sztucznej wyspie otoczonej przez staw. Jest połączony z lądem dwoma mostami zwieńczonymi kolumnami. Przy jeziorze znajduje się również Amfiteatr, a przed przebudową pałacu, w roku 1767, utworzono ogród francuski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac został rozbudowany na życzenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w latach 1772–1793 przez przebudowę barokowego pawilonu Łaźni, zaprojektowanego i zbudowanego w latach 1683–1689 przez Tylmana van Gameren dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. W latach 1788–1793 pałac rozbudowano w stylu klasycystycznym według projektu Dominika Merliniego. Autorami dekoracji malarskiej i rzeźbiarskiej byli m.in. Marcello Bacciarelli i Jan Bogumił Plersch.

Pałac był od 1775 letnią rezydencją króla. Tu w lecie odbywały się organizowane przez władcę obiady czwartkowe[1].

Po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego był własnością kolejno księcia Józefa Poniatowskiego i jego siostry księżnej Marii Teresy Poniatowskiej. W 1817 pałac wraz z Łazienkami został sprzedany carowi Aleksandrowi I. W 1846 w wyniku przebudowy zachodniego pawilonu w pałacu powstała cerkiew św. Aleksandra Newskiego zaprojektowana przez Andrzeja Gołońskiego[2].

W dwudziestoleciu międzywojennym był, wraz z parkiem, własnością Państwowych Zbiorów Sztuki.

Jesienią 1944 roku sprzęty znajdujące się w pałacu zostały wywiezione przez stacjonujących w nim Niemców do III Rzeszy. Po upadku powstania warszawskiego Niemcy oblali wnętrza pałacu na Wyspie benzyną i podpalili[3]. W pożarze uległy zniszczeniu najstarsze i najcenniejsze pomieszczenia – pokój kąpielowy wyłożony holenderskimi płytkami ceramicznymi, wnętrze pochodzące z XVII w. z pierwotnej wersji pałacu projektu Tylmana z Gameren, oraz Sala Salomona gdzie zniszczeniu uległy malowidła Marcello Bacciarellego. W ścianach spalonego budynku nawiercono ok. 1000 otworów na dynamit[3]. Rozwój sytuacji militarnej i zbliżający się do Warszawy front wschodni spowodowały, że Niemcy nie zdołali jednak wysadzić pałacu w powietrze.

Odbudowę pałacu, pod kierownictwem architekta Jana Dąbrowskiego rozpoczęto w roku 1945 a zakończono w 1960. Bogate wnętrze zostało zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych. W zrekonstruowanym, spalonym w 1944 pokoju kąpielowym zdobionymi kaflami holenderskimi zamówionymi w tej samej wytwórni holenderskiej z Delft nie odtworzono zniszczonego w pożarze 1944 malowidła Jana Bogumiła Plerscha na plafonie przedstawiającego Dianę w kąpieli i podglądającego ją Akteona[4] oraz malowideł Marcello Bacciarellego z Sali Salomona. Pałac został włączony w charakterze oddziału do Muzeum Narodowego, a od roku 1995 jest samodzielną instytucją.

Wnętrza[edytuj | edytuj kod]

Wnętrza pałacu tworzą pomieszczenia:

  • Gabinet Portretowy
  • Galeria Obrazów
  • Kaplica
  • Pokój Bachusa
  • Pokój kąpielowy
  • Przedsionek
  • Przedpokój
  • Rotunda
  • Sala Balowa
  • Sala Jadalna
  • Sala Salomona

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wielka Encyklopedia PWN. Tom 16. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 272. ISBN 83-01-13826-2.
  2. Wielka Encyklopedia PWN. Tom 16. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 273. ISBN 83-01-13826-2.
  3. 3,0 3,1 Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 449–450. ISBN 83-01-08836-2.
  4. Pałac na Wyspie - Pokój Kąpielowy (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]