Marcello Bacciarelli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marcello Bacciarelli
Ilustracja
Marcello Bacciarelli, Portret własny w brązowym fraku, 1793
Data i miejsce urodzenia 16 lutego 1731
Rzym
Data i miejsce śmierci 5 stycznia 1818
Warszawa
Narodowość włoska
Dziedzina sztuki malarstwo
Epoka barok, klasycyzm
Ważne dzieła
Odznaczenia
Order Złotej Ostrogi

Marcello Bacciarelli[1] herbu własnego (ur. 16 lutego 1731 w Rzymie, zm. 5 stycznia 1818 w Warszawie) – włoski malarz, przedstawiciel baroku i klasycyzmu, od 1756 czynny w Polsce, od 1766 nadworny malarz Stanisława Augusta Poniatowskiego, profesor Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego, wolnomularz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W roku 1753 został powołany na dwór drezdeński króla polskiego Augusta III. W roku 1761 udał się do Wiednia, gdzie dla Marii Teresy wykonał portrety całej rodziny cesarskiej. W 1764[2], po śmierci Augusta III, nawiązał kontakt z dworem nowoobranego króla Polski Stanisława Augusta, ale ze względu na wcześniejsze zobowiązania na dworze austriackim dopiero w 1766 przeniósł się do Warszawy. Na polecenie króla założył w 1766 na Zamku Królewskim w Warszawie Malarnię Królewską. Dwa lata później Bacciarelli otrzymał szlachectwo polskie z herbem własnym, wkrótce został również generalnym dyrektorem pałaców i królewskich zbiorów sztuki. Od 1783 był członkiem polskiej loży masońskiej Bouclier du Nord.

Na polecenie króla wykonał Bacciarelli szereg scen z historii Polski oraz poczet królów polskich do Pokoju Marmurowego na Zamku Królewskim w Warszawie. Najbardziej jednak interesowało go malarstwo portretowe. Samych portretów króla Stanisława Augusta pozostawił ponad 30. Sportretował także członków najbliższej rodziny królewskiej i polskiej arystokracji.

Jego dziełem były plafony w Zamku Warszawskim w salach: Wielkiej, Pokoju Marmurowym i dawnej sali audiencjonalnej (zniszczone w czasie w II wojny światowej – zrekonstruowane na podstawie szkiców mistrza), podobnie jak i dawny plafon w Sali Salomona w pałacu Na Wyspie w w Łazienkach. Trzy szkice malarskie wykonane do Sali Salomona zaginęły w czasie okupacji niemieckiej. W styczniu 2013 roku policji udało się odzyskać dwa z nich (Ofiarę Salomona i Poświęcenie Świątyni)[3].

Ok. 1780 Bacciarelli zbudował przy ul. Okopowej (obecnie ul. Bagatela) pawilon ogrodowy (przebudowany w latach 1789–1793 na willę według projektu Jana Chrystiana Kamsetzera, a w 1843 na pałacyk)[4].

W roku 1787 odbył dłuższą podróż po Włoszech, skąd przywiózł zakupione dla króla cenne dzieła sztuki, tworzące wraz z całym szeregiem innych sławną galerię Stanisława Augusta. Odwiedził też m.in. Wiedeń, Drezno, Berlin, Bolonię i Rzym, których akademie sztuk pięknych umieściły go w gronie swych członków, a od papieża Piusa VI otrzymał Order Złotej Ostrogi[5].

Bacciarelli pozostał w Polsce również po abdykacji króla (1795). W latach 1807–1818 był członkiem rzeczywistym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk[6]. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego[7].

Zmarł w Warszawie w 1818. Tak jak jego żona Fryderyka, został pochowany na cmentarzu ujazdowskim przy kościele parafialnym św. Anny i św. Małgorzaty. Po rozebraniu świątyni i zamknięciu cmentarza w 1822, ich szczątki zostały przeniesione do podziemi katedry św. Jana[8].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • W 1938 jego imieniem nazwano ulicę w śródmieściu Warszawy[9].
  • Tablica pamiątkowa odsłonięta w 1998 przy placu Zamkowym w Warszawie 6 (na fasadzie dawnej Malarni Królewskiej)[10].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. czyli Marceli Bacciareli → zob.: Bacciareli Marceli, s. 88.
  2. lub w 1765 → zob.: Bacciareli Marceli, s. 88.
  3. Odzyskali zaginione w czasie wojny obrazy Bacciarellego
  4. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 14.
  5. Edward Rastawiecki: Słownik malarzów polskich, tudzież obcych w Polsce osiadłych, lub czasowo w niej przebywających.T. 1. Warszawa: 1850, s. 21
  6. Aleksander Kraushar, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832. Monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 4. Czasy polistopadowe. Epilog: 1831-1836, 1906, s. 479.
  7. Dziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 2, s. 15.
  8. Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 404–405. ISBN 83-06-00089-7.
  9. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 325. ISBN 83-86619-97X.
  10. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 368. ISBN 83-912463-4-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]