Pankow (okręg administracyjny Berlina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy okręgu administracyjnego w Berlinie. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Pankow
Bezirk Pankow
Okręg administracyjny
ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Berlin
Powierzchnia 103,07 km²
Populacja (30 czerwca 2016)
• liczba ludności

394 816
• gęstość 3 831 os./km²
Nr kierunkowy 030
Kod pocztowy 10119, 10247, 10249, 10369, 10405, 10407, 10409, 10435, 10437, 10439, 13051, 13086, 13088, 13089, 13125, 13127, 13129, 13156, 13158, 13159, 13187, 13189
Tablice rejestracyjne B
Adres urzędu:
Breite Straße 24a–26, 13187 Berlin
Plan Pankow
Plan Pankow
Położenie na mapie
Położenie na mapie
52°34′N 13°24′E/52,566667 13,400000
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Pankow (wym. [ˈpaŋkoː]) – trzeci okręg administracyjny (Verwaltungsbezirk) Berlina. Liczy ponad 390 000 mieszkańców. Powstał w 2001 z połączenia wówczas o wiele mniejszego okręgu o tej samej nazwie z dwoma okręgami administracyjnymi Berlina Wschodniego: Prenzlauer Berg i Weißensee. Jest najliczniej zamieszkanym okręgiem Berlina. Nie jest jednak największy pod względem powierzchni. Przed nim w rankingu znajduje się Treptow-Köpenick. Siedziba administracji okręgu znajduje się w ratuszu Pankow.

Okręg jest rożnorodnie zasiedlony. Dwie trzecie mieszkańców żyje w trzech największych dzielnicach: Prenzlauer Berg, Pankow, Weißensee. Prenzlauer Berg jest piątą dzielnicą pod względem gęstości zaludnienia w całym Berlinie, a Blankenfelde i Stadtrandsiedlung Malchow są drugą najsłabiej zasiedloną dzielnicą. Te dwie dzielnice tworzą prawie jedną piątą powierzchni całego okręgu, zamieszkuje je jednak mniej niż jeden procent całej populacji okręgu.

Toponimia[edytuj]

Nazwa pochodzenia słowiańskiego, zapisana po raz pierwszy w 1251 roku w formie Pankowe. Odnosiła się do wirów (połab. pąk) na pobliskiej rzece[1][2].

Geografia[edytuj]

Pankow leży na północnym wschodzie Berlina i graniczy z okręgami Lichtenberg (na wschodzie), Friedrichshein-Kreuzberg (na południu), Mitte (na południowym zachodzie) i Reinickendorf (na zachodzie), a także z powiatami Oberhavel i Barnim w kraju związkowym Brandenburgia.

Najbardziej wysunięty na północ punkt okręgu znajduje się w dzielnicy Buch i jest jednocześnie najdalej na północ wysuniętą częścią Berlina.

Okręg leży prawie w całości na pochodzącym z epoki lodowcowej płaskowyżu Barnim. Od północy na południe, do Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej, wzdłuż rzeki Panke ciągnie się sandr.

Historia[edytuj]

Okręg administracyjny w latach 1920-1938[edytuj]

Podczas tworzenia Wielkiego Berlina w roku 1920 do miasta, jako XIX okręg administracyjny, zostały włączone tereny dawnego powiatu Niederbarnim:

  • Gmina wiejska Pankow (629 hektarów, 57 962 mieszkańców)
  • Gmina wiejska Blankenburg (400 hektarów, 1 161 mieszkańców)
  • Majątek ziemski Blankenburg (282 hektarów, 156 mieszkańców)
  • Gmina wiejska Blankenfelde (547 hektarów, 549 mieszkańców)
  • Majątek ziemski Blankenfelde (519 hektarów, 360 mieszkańców)
  • Gmina wiejska Buch (284 hektarów, 3 917 mieszkańców)
  • Majątek ziemski Buch (1612 hektarów, 2 562 mieszkańców)
  • Gmina wiejska Buchholz (1155 hektarów, 4 905 mieszkańców)
  • Gmina wiejska Heinersdorf (394 hektarów, 1 006 mieszkańców)
  • Gmina wiejska Karow (533 hektarów, 949 mieszkańców)
  • Gmina wiejska Niederschönhausen (551 hektarów, 18 913 mieszkańców)
  • Majątek ziemski Niederschönhausen z Schönholz (66 hektarów, 362 mieszkańców)
  • Dzielnica gminy wiejskiej Rosenthal (479 hektarów, 1 725 mieszkańców)
  • Majątek ziemski Rosenthal (341 hektarów, 129 mieszkańców)[3]


Zachodnia część gminy wiejskiej Rosenthal, włącznie z Wilhelmsruh, została włączona do okręgu Reinickendorf. Od swojej najgęściej zasiedlonej dzielnicy - Pankow - cały okręg otrzymał jej nazwę. W ratuszu Pankow swoją siedzibę ma burmistrz okręgu i cała administracja. W roku 1930 został w okręgu otwarty odcinek metra Schönhauser Allee - Vinetastraße.

Dzielnica miejska Pankow w latach 1938 - do końca 2000[edytuj]

Reforma administracyjna z 1 kwietnia 1938 roku wprowadziła wiele korekt w granicach okręgów, a także większe zmiany w ich funkcjonowaniu. Obszar na zachód od Berlińskiej Kolei Północnej (niem. Berliner Nordbahn) do ulicy Wollankstraße została przeniesiona z okręgu Pankow do Wedding. Okręg Reinickendorf oddał swoje tereny położone na południe od Kolei Północnej, składające się z Wilhelmsruh i później założonej południowej części osiedla Waldsteg, na rzecz okręgu Pankow. Ponadto nastąpiły drobne zmiany w granicy okręgu Prenzlauer Berg na odcinkach ulic Bornholmer Straße i Wisbyer Straße. Liczba mieszkańców okręgu wzrosła w stosunku do sytuacji przed zmianami o 1 629 osób, a powierzchnia zwiększyła się o 81 hektarów. Dawna granica pomiędzy okręgami Pankow i Reinickendorf jest do dziś widoczna na przejściu Hauptstraße w Kopenhagener Straße na ścianie stacji elektroenergetycznej Wilhelmsruh, która jest pierwszym budynkiem na Kopenhagener Straße.

Pod koniec II Wojny Światowej w ramach Operacji berlińskiej okręg Pankow został zajęty przez wojska Związku Radzieckiego dnia 22 kwietnia 1945 roku i na podstawie Konferencji jałtańskiej został włączony do Sektora Radzieckiego w Berlinie Wschodnim. Od października 1949 roku Pankow był dzielnicą miejską Berlina Wschodniego, która de facto była częścią NRD niezależnie od spornego statusu miasta aż do 1990 roku.

Po wybudowaniu Muru Berlińskiego w sierpniu 1961 roku przebieg granicy dzielnicy wzdłuż Kolei Północnej był dobrze widoczny. Dworce Szybkiej Kolei Miejskiej S-Bahn Wilhelmsruth i Schönholz pomimo swoich nazw nawiązujących do dzielnicy Pankow i w konsekwencji do Berlina Wschodniego leżały w Berlinie Zachodnim i nie były dostępne od strony dzielnicy Pankow. Wejścia od strony wschodniej zostały zamknięte, a od strony zachodniej dworce funkcjonowały normalnie.

W roku 1985 z większej części dzielnic Karow, Heinersdorf i Blankenburg, które tworzyły dawną dzielnicę miejską Weißensee, został powołany nowy okręg administracyjny - Hohenschönhausern.

Wraz ze Zjednoczeniem Niemiec okręg Pankow stał się częścią kraju związkowego Berlin. 16 września 2000 roku linia metra U2 została przedłużona od Vinetastraße do dworca Berlin-Pankow.

Okręg Pankow od 2001 roku[edytuj]

Pierwszego stycznia 2001 roku okręg Pankow został połączony z okręgami Weißensee i PrenzlauerBerg w ramach reformy administracyjnej. Nowy okręg otrzymał ponownie nazwę Pankow po długich negocjacjach.

Siedziba rządu NRD[edytuj]

Schloss Schönhausen im Ortsteil Niederschönhausen

W RFN używano metonimicznie określenia Pankow dla zastąpienia wyrażenia Rząd NRD. Określenie wzięło się z tego, że od 1949 roku Pałac Schönhausen był siedzibą prezydenta NRD, Wilhelma Piecka. Do 1964 roku budynek był siedzibą urzędu głowy państwa, Przewodniczącego Rady Państwa NRD. Od 1964 roku aż do przemian politycznych w 1989, pałac służył jako dom gościnny dla wysoko postawionych gości Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec. Razem z położoną niedaleko ulicą Majakowskiring tworzyła polityczne centrum NRD. Po zbliżeniu się obu niemieckich krajów do siebie po 1974 roku Pankow, jako słowo-przenośnia, przestało być powszechnie używane. Zostało jednak wykorzystane potem tylko raz w 1983 w piosence Udo Lindenberga Sonderzug nach Pankow.

Mieszkańcy[edytuj]

Bevölkerungspyramide des Bezirks Pankow 2010

30 czerwca 2016 roku liczba osób zamieszkujących ten okręg wynosiła 394 814. Przy powierzchni dzielnicy mającej 103,07 kilometrów kwadratowych gęstość zaludnienia wyniosła 3 831 osób na kilometr kwadratowy.

31 grudnia 2012 odsetek obcokrajowców wynosił 7,9%, przy czym różni się on w zależności od dzielnicy. Odsetek mieszkańców z tłem migracyjnym wynosił wtedy 13,7%. Stopa bezrobocia dnia 30 kwietnia 2013 roku kształtowała się na poziomie 10,0% i była najniższa spośród wszystkich okręgów administracyjnych Berlina. Tego dnia najwyższą wartość odnotowano w okręgu Neukölln - 17,1% - i była ona najwyższa w całym mieście. Średni wiek mieszkańca 31 grudnia 2012 roku wyniósł 40,8 lat. Udział kobiet w stosunku do mężczyzn na podstawie Rocznika Miejskiego 2011 kształtował się następująco: 50,7:49,3.

Podział administracyjny[edytuj]

W skład okręgu administracyjnego wchodzi 13 dzielnic (Ortsteil):

Dzielnica Powierzchnia w kilometrach kwadratowych Liczba mieszkancow Liczba mieszkancow na kilometr kwadratowy Polozenie na mapie okregu
0301 Prenz­lauer Berg 11,00 160 127 14 557 Berlin Pankow Prenzlauer Berg.svg
0302 Weißensee 7,93 52 428 6 611 Berlin Pankow Weißensee.svg
0303 Blanken­burg 6,03 6 814 1 130 Berlin Pankow Blankenburg.svg
0304 Heiners­dorf 3,95 6 797 1 721 Berlin Pankow Heinersdorf.svg
0305 Karow 6,65 19 226 2 891 Berlin Pankow Karow.svg
0306 Stadtrand­siedlung Malchow 5,68 1 135 200 Berlin Pankow Stadtrandsiedlung Malchow.svg
0307 Pankow 5,66 62 256 10 999 Berlin Pankow Pankow.svg
0308 Blanken­felde 13,40 2 110 157 Berlin Pankow Blankenfelde.svg
0309 Buch 18,20 15 704 863 Berlin Pankow Buch.svg
0310 Franzö­sisch Buchholz 12,00 20 701 1 725 Berlin Pankow Französisch Buchholz.svg
0311 Nieder­schön­hausen 6,49 30 662 4 724 Berlin Pankow Niederschönhausen.svg
0312 Rosen­thal 4,90 9 327 1 903 Berlin Pankow Rosenthal.svg
0313 Wilhelms­ruh 1,37 7 529 5 496 Berlin Pankow Wilhelmsruh.svg

Transport[edytuj]

Transport indywidualny[edytuj]

Sieć ulic w okręgu jest mocno ukształtowana poprzez trzy drogi krajowe odchodzące promieniście od centrum w kierunku północnym i północno-wschodnim. Są to:

  • B 96a (Schönhauser Allee/Berliner Straße)
  • B 109 (Prenzlauer Allee/Prenzlauer Promenade), która przy dworcu S-Bahn Pankow-Heinersdorf dołącza się do autostrady 114
  • B 2 (Greifswalder Straße/Berliner Allee)

Duże znaczenie ma także droga obwodowa: Danziger Straße (wewnątrz kolei pierścieniowej) i Ostseestraße - Wisbyer Straße - Bornholmer Straße (na zewnątrz kolei pierścieniowej)

Komunikacja tramwajowa[edytuj]

Sieć tramwajowa prowadzi w większości po głównych ulicach opisywanych w poprzednim rozdziale. Dodatkowo istnieje linia prowadząca od południowego zachodu na północny wschód. Linia prowadząca od Schönhauser Allee na północ rozgałęzia się w dzielnicy Pankow na trzy kierunki. Linia prowadząca po Berliner Alle przemierza okręg Pankow w kierunku wschodnim do okręgu Lichtenberg.

Odcinek na Berliner Allee został odnowiony na wiosnę 2005 i wyposażony w torowisko wydające mniej hałasu w stosunku do normalnych rozwiązań. Postawiono również nowe przystanki.

Szybka Kolej Miejska S-Bahn i Koleje Regionalne[edytuj]

Metro w Pankow

W okręgu Pankow znajduje się prawie cała północna część kolei pierścieniowej z dworcami Strokower Straße, Landsberger Allee, Greifswalder Straße, Prenzlauer Allee i Schönhauser Allee. Na dworcu leżącym na granicy okręgu Pankow i dzielnicy Gesundbrunnen (okręg Mitte) rozdzielają się linie kolejowe w kierunkach Oranienburg/Henningsdorf (Kolej Północna) i Bernau (Kolej Berlin-Szczecin). Na granicy z okręgiem Reinickendorf leżą dworce Wollankstraße, Schönholz i Wilhelmsruh, przy czym dwie ostatnie stacje należą do okręgu Reinickendorf. Na linii prowadzącej w kierunku Szczecina leżą stacje Pankow, Pankow-Heinersdorf, Blankenburg, Karow i Buch.

Na dworcu Berlin-Karow zaczyna się linia pociągu regionalnego NB27 (Heidekrautbahn) do Groß Schönebeck lub Wensickendorf obsługiwana pociągami prywatnego przedsiębiorstwa Niederbarnimer Eisenbahn.

Metro[edytuj]

W okręgu Pankow znajduje się pięć stacji metra linii U2.

Ścieżki rowerowe[edytuj]

Pankow jest połączony ze ścieżkami rowerowymi dalekiego zasięgu. Przez ten okręg przebiega trasa Berlin-Uznam, która zaczyna się na Wyspie Muzeów i biegnie wzdłuż Schönehauser Allee, skręca w Schwedter Straße i prowadzi przez Mauerpark i park przy pałacu w Pankow i dalej do Karow i Buch. Prowadząc wzdłuż granicy okręgów Pankow i Reinickendorf, a także dzielnicy Wedding w okręgu Mitte idzie razem z Berliner Mauerweg (ścieżka spacerowa i rowerowa prowadząca tak, jak kiedyś przebiegał Mur Berliński).

Zabytki[edytuj]

Ratusz Pankow
Kirkut w dzielnicy Weissensee


Najbardziej polecanymi do zobaczenia są budynki ratusza Pankow, który został wybudowany na początku XX w. i Pałac Schönhausen w Niederschönhausen. Pankow jest zielonym okręgiem, a wartymi odwiedzenia są parki Zamkowy (Schloßpark) i Volkspark Schönholzer Heide.

W Prenzlauer Berg w najstarszej jego części, tj. między Prenzlauer i Schönhauser Allee znajdują się deptaki z dużą ilością kawiarni i pubów w bardzo urokliwej okolicy. Wartymi zobaczenia są także osiedla z lat 20. XIX w., które w przeciwieństwie do kamienic czynszowych bardzo dobrze dokumentują czas w którym zostały wybudowane. Szczególnie ciekawym jest Osiedle im. Carla Legiena zaprojektowane przez Bruno Taura i które razem z pięcioma innymi osiedlami Berlina jest wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

W dzielnicy Weißensee znajduje się Park am Weißen See (pol. Park nad białym jeziorem), które to jezioro na kształt prawie idealnego okręgu i jest największym zbiornikiem wodnym w całym okręgu.

W dzielnicy Weißensee znajduje się także największy kirkut Europy.

Współpraca[edytuj]

Miejscowości partnerskie:

Przypisy

  1. Ruthild Deus und Ralf Schmiedecke, Berlin-Pankow, Erfurt 2002, s. 7.
  2. Hanswilhelm Haefs, Siedlungsnamen und Ortsgeschichten in Berlin, Norderstedt 2008, s. 73.
  3. Berlin in Zahlen