Perlica zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Perlica zwyczajna
Numida meleagris[1]
(Linneaus, 1758)
Perlica w Parku Narodowym Krugera
Perlica w Parku Narodowym Krugera
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd grzebiące
Rodzina perlice
Rodzaj Numida[2]
Linnaeus, 1766
Gatunek perlica zwyczajna
Synonimy
  • Phasianus meleagris Linnaeus, 1758[3]
Podgatunki
  • N. m. sabyi Hartert, 1919
  • N. m. galeatus Pallas, 1767
  • N. m. meleagris (Linnaeus, 1758)
  • N. m. somaliensis Neumann, 1899
  • N. m. reichenowi Ogilvie-Grant, 1894
  • N. m. mitratus (Pallas, 1764)
  • N. m. marungensis Schalow, 1884
  • N. m. papillosus Reichenow, 1894
  • N. m. coronatus Gurney, 1868
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Perlica zwyczajna[5], perliczka, perlica dzika[6] (Numida meleagris) – gatunek dużego ptaka z rodziny perlic (Numididae), jedyny przedstawiciel rodzaju Numida[5][7].

Zamieszkuje Afrykę (na południe od Sahary), introdukowany na Karaibach i w południowej Francji. Prowadzi naziemny tryb życia, w sytuacji zagrożenia raczej ucieka pieszo niż fruwa. Jest wytrwałym biegaczem, może przebiec do 5 km dziennie. Poza sezonem lęgowym tworzy stada liczące ok. 25 osobników. Na wolności dożywa do 12 lat. W wielu krajach udomowiona, jest hodowana dla smacznego mięsa i jaj.

Systematyka[edytuj]

Wyróżniono dziewięć podgatunków N. meleagris[7][3][5]:

  • N. meleagris sabyi – północno-zachodnie Maroko.
  • perlica białogłowa (N. meleagris galeatus) – zachodnia Afryka do południowego Czadu i północna Angola.
  • perlica zwyczajna (N. meleagris meleagris) – wschodni Czad do zachodniej Etiopii, północna Kenia, Uganda i północna Demokratyczna Republika Konga.
  • N. meleagris somaliensis – północno-wschodnia Etiopia, Somalia.
  • perlica czarnobroda (N. meleagris reichenowi) – Kenia do środkowej Tanzanii.
  • perlica soplowata (N. meleagris mitratus) – Tanzania do Mozambiku, Zambia i Botswana.
  • N. meleagris marungensis – południowa Demokratyczna Republika Konga do zachodniej Angoli i Zambii.
  • N. meleagris papillosusBotswana, Namibia.
  • N. meleagris coronatus – południowa RPA.

Etymologia[edytuj]

Nazwa rodzajowa pochodzi od nazwy Numidia, historycznego państwa Berberów w północnej Afryce, obejmującego terytoria na zachód od Kartaginy i na wschód od Oranu[8]. Epitet gatunkowy pochodzi od łacińskiego słowa meleagris, meleagridis – „perliczka” (od greckiego μελεαγρις meleagris, μελεαγριδος meleagridos – „perliczka”)[8]

Morfologia[edytuj]

Cechy gatunku 
Sylwetka okrągła z małą głową. Upierzenie szaro-czarne, biało nakrapiane. W hodowli występują formy biało upierzone. Skrzydła krótkie i zaokrąglone, ogon krótki. Głowa nieopierzona, z czerwonymi i niebieskimi płatami skóry oraz czerwonym lub żółtym wyrostkiem kostnym na czubku.
Wymiary średnie 
dł. ciała: 53–63 cm[3]
masa ciała: samca 1145–1816 g, samicy 1135–1823 g[3]

Ekologia[edytuj]

Biotop 
Występuje na południe od Sahary, gdzie zamieszkuje wszystkie środowiska z wyjątkiem lasów deszczowych i pustyń. W południowych częściach kontynentu zasięg rozprzestrzenił się dzięki postępowi rolnictwa[9].
Gniazdo 
Gniazdo znajduje się na ziemi. Stanowi wydrapane w gruncie zagłębienie, wyściełane źdźbłami traw i pierzem. Za jego budowę odpowiedzialna jest samica[9].
Jaja 
Jedna samica składa do 12 jaj o wymiarach 44–58×35,5–42,5 mm i ciężarze średnio 39 g[3]. Zdarza się, że w gnieździe znajduje się ich nawet do 41, jednak jest to wynik składania jaj przez kilka samic[9].
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 24 do 27 dni wyłącznie przez samicę. Podczas wysiadywania samiec przebywa z innymi samicami, które nie mają partnerów i kopuluje z nimi. Po wykluciu się młodych powraca do samicy i pomaga jej wychowywać młode. Przez pierwsze dwa tygodnie życia piskląt samiec odpowiedzialny jest za nie większość czasu, pomagając im szukać pożywienia i opiekując się nimi nocą. Samica zajęta jest uzupełnianiem braków pożywienia (w okresie inkubacji je raz lub dwa dziennie). 14-dniowe pisklęta potrafią polecieć na krótki dystans. W wieku 5 tygodni młode posiadają już pełne upierzenie (szatę młodocianą)[9].
Pożywienie 
Cebule, łodygi (np. cibory), nasiona (np. buzdyganka naziemnego), a także bezkręgowce (głównie w sezonie lęgowym)[9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Numida meleagris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Numida. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2 stycznia 2011]
  3. a b c d e Martínez, I. & Kirwan, G.M.: Helmeted Guineafowl (Numida meleagris). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2015). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2015. [dostęp 3 grudnia 2015].
  4. BirdLife International 2012. Numida meleagris. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-08-14]
  5. a b c Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Numididae de Selys Longchamps, 1842 - perlice - Guineafowl (wersja: 2015-02-09). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-08-14].
  6. Przemysław Busse (red.), Zygmunt Czarnecki, Andrzej Dyrcz, Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech: Ptaki. T. II. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 76, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.
  7. a b Frank Gill, David Donsker: Megapodes, guans, guineas & New World quail (ang.). IOC World Bird List: Version 5.3. [dostęp 2015-08-14].
  8. a b J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-12-03]. (ang.)
  9. a b c d e Numida meleagris (Helmeted guineafowl). Biodiversity Explorer. [dostęp 3 grudnia 2015].