Philip Roth

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Philip Roth
Ilustracja
Philip Roth (1973)
Imię i nazwisko Philip Milton Roth
Data i miejsce urodzenia 19 marca 1933
Newark
Data i miejsce śmierci 22 maja 2018
Nowy Jork
Narodowość amerykańska
Język angielski
Alma Mater Bucknell University
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła
Odznaczenia
Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Nagrody
  • Nagroda Pulitzera: 1998 Amerykańska sielanka
  • National Book Award: 1960 Goodbye, Columbus, 1995 Teatr Sabata, Medal za wybitny wkład w literaturę amerykańską, 2002
  • Nagroda Franza Kafki: 2001
  • Nagroda Bookera: Man Booker International Prize, 2011
  • Nagroda Księcia Asturii: Literatura, 2012

Philip Milton Roth (ur. 19 marca 1933 w Newark, zm. 22 maja 2018 w Nowym Jorku[1]) – amerykański pisarz żydowskiego pochodzenia, przez wiele lat wymieniany wśród kandydatów do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury[2][3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w mieście Newark w stanie New Jersey[4] w konserwatywnej rodzinie żydowskiej. Większość jego wczesnych powieści i opowiadań rozgrywa się w tamtych okolicach.

W 1955, po ukończeniu Uniwersytetu Bucknella, wstąpił do United States Army, w której służył dwa lata. W 1959 opublikował swą pierwszą powieść Goodbye, Columbus[5], za którą otrzymał prestiżową National Book Award. Światową sławę przyniosła mu jednak skandalizująca powieść Kompleks Portnoya (wyd. 1969)[4].

Od lat sześćdziesiątych swą literacką karierę łączył z pracą naukową. Od 1988 był profesorem w nowojorskim Hunter College.

Oprócz wyżej wspomnianych, jego najbardziej znane powieści to: Operacja Shylock, Teatr Sabata, Amerykańska sielanka. Bohaterem wielu jego powieści jest Natan Zuckerman, uważany za literackie alter ego pisarza.

Za swą twórczość Roth otrzymał dwukrotnie National Book Critics Circle Award, trzykrotnie nagrodę PEN/Faulkner. W 2006 otrzymał za całokształt twórczości PEN/Nabokov Award, a w maju 2011 Międzynarodową Nagrodę Bookera[6].

W 2014 r. wycofał się z życia publicznego[4].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Historie Zuckermana[edytuj | edytuj kod]

  • Cień pisarza (The Ghost Writer)* (1979)
  • Zuckerman wyzwolony (Zuckerman Unbound)* (1981)
  • Lekcja anatomii (The Anatomy Lesson)* (1983)
  • Praska orgia (The Prague Orgy)* (1985)
* Powyższe tytuły zostały zebrane jako Zuckerman Bound[7]
  • Przeciwżycie (The Counterlife) (1986)
  • Amerykańska sielanka (American Pastoral) (1997)
  • Wyszłam za komunistę (I Married a Communist) (1998)
  • Ludzka skaza (The Human Stain) (2000)
  • Duch wychodzi (Exit Ghost) (2007)

Cykl Davida Kepesha[edytuj | edytuj kod]

  • Pierś (The Breast) (1972)
  • Nauczyciel pożądania lub Dyplom z pożądania (The Professor of Desire) (1977)
  • Konające zwierzę (The Dying Animal) (2001)

Inne utwory[edytuj | edytuj kod]

  • Fakty: Autobiografia powieściopisarza (The Facts: A Novelist's Autobiography) (1988)
  • Oszustwo (Deception: A Novel) (1990)
  • Dziedzictwo. Historia prawdziwa (Patrimony: A Memoir) (1991)
  • Operacja Shylock (Operation Shylock: A Confession) (1993)
  • Spisek przeciwko Ameryce (The Plot Against America) (2004)
  • Goodbye, Columbus (1959)
  • Letting Go (1962)
  • Kiedy była dobra (When She Was Good) (1967)
  • Kompleks Portnoya (Portnoy's Complaint) (1969)
  • Nasza klika (Our Gang) (1971)
  • The Great American Novel (1973)
  • My Life As a Man (1974)
  • Teatr Sabata (Sabbath's Theater) (1995)
  • Everyman (2006)
  • Wzburzenie (Indignation) (2008), wyd. pol. 2011
  • Upokorzenie (The Humbling) (2009), wyd. pol. 2011
  • Nemesis (2010)

Zbiory[edytuj | edytuj kod]

  • Reading Myself and Others (1976)
  • A Philip Roth Reader (1980)
  • Shop Talk (2001)

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nelson Pressley: Philip Roth, seminal author of comical and simmering discontents, dies at 85 (ang.). washingtonpost.com, 22 maja 2018. [dostęp 2018-05-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-23)].
  2. Jennifer Senior: Philip Roth Blows Up. New York Entertainment. [dostęp 2010-08-14].
  3. Jacek Wakar: Moralitet o wielkim bankructwie. Impresje obok Rotha. Kultura Liberalna, 2010-06-08. [dostęp 2010-08-14].
  4. a b c Philip Roth nie żyje. Wybitny pisarz zmarł w wieku 85 lat, „wyborcza”, 23 maja 2018 [dostęp 2018-05-23] (pol.).
  5. Philip Roth, American author (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2018-05-23].
  6. Philip Roth laureatem Bookera. [dostęp 2011-05-20].
  7. „Bound” w ścisłym tłumaczeniu z języka angielskiego znaczy „związać”, „przywiązywać”. W tym wypadku Zuckerman Bound oznacza serię publikacji ściśle związanych z Rothowskim bohaterem.
  8. L'écrivain Philip Roth décoré de la légion d'honneur. rtl.fr, 2013-09-28. [dostęp 2014-01-18].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]