Pietà

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy terminu w sztuce. Zobacz też: Pietà – miejscowość na Malcie.
Pietà w sztuce
Gotycka Pietà w Kościele Św. Barbary w Krakowie, ok. 1390
Pietà, Rogier van der Weyden, 1450
Pieta, Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Niemiecka Pieta, Metropolitan Museum of Art, 1375–1400
Czeska Pieta, Metropolitan Museum of Art, ok. 1400
Křivákova Pieta, Czechy, 1390-1400
Pieta z Lutína, Muzeum Archidiecezjalne w Ołomuńcu, ok. 1400
Pieta, Pozďátky, XX w.
Pieta, Bruno Tschötschel, Bazylika św. Ludwika w Katowicach, pocz. XX w.
Pieta, Bruno Tschötschel, Głubczyce, pocz. XX w.
Pieta, Kościół św. Józefa w Rudzie Śl., XX w.
Pieta w kamiennogórskiej kaplicy cmentarnej
Pieta w kościele parafialnym pw. Świętej Rodziny w Chełmsku Śląskim

Pietà [pjeˈta] (w polszczyźnie, poza literaturą specjalistyczną dominuje pisownia pieta), z włoskiego pietà,'miłosierdzie', 'litość'; z łac. pietas, 'miłość zgodna z powołaniem') – w sztukach plastycznych przedstawienie Matki Boskiej trzymającej na kolanach martwego Jezusa Chrystusa.

Pierwsze przedstawienia tego typu, najczęściej rzeźbione, pojawiły się w Niemczech w I połowie XIV wieku. Następnie w okresie późnego gotyku nastąpiło upowszechnienie się tego wizerunku w całej Europie, a wkrótce stał się on jednym z najczęstszych przedstawień dewocyjnych. Powstały różne odmiany, m.in. Pietà corpusculum (z Chrystusem jako dzieckiem), Pietà anielska z aniołami towarzyszącymi Matce Boskiej.

Jedną z najbardziej znanych jest Pietà watykańska Michała Anioła z bazyliki św. Piotra na Watykanie z 1499. Innym dziełem tego samego rzeźbiarza jest Pietà Rondanini z Castello Sforzesco w Mediolanie czy Pietà Florencka. W Polsce najbardziej znanymi przykładami są XIV. wieczna Pietà z Lubiąża, XV. wieczne tzw. „Piękne Piety” w kościołach św. Barbary w Krakowie i Mariackim w Gdańsku.

W chrześcijaństwie wschodnim, odpowiednikiem Piety jest ikona Nie rozpaczaj po mnie Matko.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Lech Kalinowski, Geneza Piety średniowiecznej, Prace Komisji Historii Sztuki 10, 1952.