Piwnica Świdnicka w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piwnice
pod Wieżą Ratuszową
Obiekt zabytkowy nr rej. A-9 z 1931
"Ratuszowa" (d. "Piwnica Świdnicka")
"Ratuszowa" (d. "Piwnica Świdnicka")
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, Rynek Główny 1
Ukończenie budowy XIV-XV
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Piwnicepod Wieżą Ratuszową
Piwnice
pod Wieżą Ratuszową
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Piwnicepod Wieżą Ratuszową
Piwnice
pod Wieżą Ratuszową
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Piwnicepod Wieżą Ratuszową
Piwnice
pod Wieżą Ratuszową
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Piwnicepod Wieżą Ratuszową
Piwnice
pod Wieżą Ratuszową
Ziemia50°03′41″N 19°56′11″E/50,061389 19,936389

Piwnica Świdnicka zwana również Indiami[a] - nieistniejąca już piwiarnia zlokalizowana w północno-wschodnim narożniku piwnic krakowskiego ratusza, z oknami wychodzącymi na Rynek, pod adresem Rynek Główny 1.

Historia[edytuj]

Zgodnie z obowiązującymi w Krakowie średniowiecznymi zwyczajami i królewskimi prawami, sprowadzane spoza miasta piwo mogło było sprzedawane tylko pod kontrolą Rady Miejskiej, a że krakowscy rajcy mieli na tę intratność nadany odpowiedni przywilej królewski, prowadzili działalność rozprowadzania w grodzie trunku sprowadzanego ze Świdnicy, wprost z ratuszowych piwnic - stąd wzięła się jej nazwa Piwnica Świdnicka (podobne piwnice funkcjonowały np. we Wrocławiu, czy w Toruniu). Piwo wytwarzane w Krakowie (przez lokalny cech piwowarów) pod koniec XV wieku było gorsze od świdnickiego oraz klasztornego z Kazimierza, popyt na nie się więc zmniejszał, rósł za to na trunek świdnicki sprowadzany do piwnic pod ratuszem. Piwnica cieszyła się tak złą sławą, że opisał ją nawet Andrzej Frycz Modrzewski:

Ludzie próżnujący cały dzień tam leżą, piją

a żywią się z nierządnicami bardzo rozpustnie:
dzieweczek i niewiast uczciwych pod zasłoną tańca
albo jakiej innej gry do siebie proszą, a w ten czas
o ich stateczność pilno starają. A gdzież swarów,
guzów, ran, ochronienia, zabijania, przytrafia się
jako w karczmach[1].

W 1456 roku król Kazimierz Jagiellończyk odebrał rajcom przywilej sprowadzania piwa, jednak już w 1501 roku Jan I Olbracht zniósł ojcowski zakaz i nadał Krakowowi monopol na sprzedaż piwa świdnickiego[2]. Wielu złodziejaszków i ludzi marginesu znajdywało tutaj schronienie toteż w 1540 roku Piwnica Świdnicka została zamknięta ponieważ: niecne białogłowy, wiedząc iż mężczyźni podochoceni z piwnicy wychodzą - sidła na nich nastawiały przy wejściu, które Indianami zwano.[1]

Po chwilowym zastoju, ratuszowe podziemia przekształcono w karczmę, nazwaną Szynk Indie (nawiązującą do poprzedniej potocznej Indyja) dalej przyciągając ludzi marginesu społecznego i złodziejaszków. W 1757 roku niejaki Maciej Głogowski, oskarżony o kradzież zeznaje: Mieszkałem w Piwnicy Świdnickiej przez pięć niedziel[2]. Nazwa "świdnicka" przyjęta od wybornego piwa śląskiego dotrwała prawie do czasów zburzenia Ratusza które nastąpiło w latach 1817-1820, a od XVIII wieku kiedy piwnica ponownie zaczęła cieszyć się złą sławą wśród krakowian, została nazwana pospolicie "świńską", zaś w 1717 roku odnotowano określenie spelunca latronum - jaskinia łotrowska[2]. Nazwy te znalazły nawet oddźwięk w aktach urzędowych, lustracjach i inwentarzach[3].

Ambroży Grabowski tak charakteryzował to miejsce w XIX wieku:

Quote-alpha.png
Była to izba podziemna, właściwiej piwnica z większemi oknami, które były zarówno z poziomem Rynku krakowskiego pod gmachem dawnego ratusza krakowskiego, zburzonego już za istnienia Rzczpltej krakowskiej. W tej izbie był szynk wódek i piwa wielce odwiedzany, bo na dobrem miejscu wśród Rynku, gdzie stek ludzi. Zwykle w niedzielę i święta grywała tam muzyka i odbywały się tańce, gdzie hulało pospólstwo, parobki, dziewki, lokaje, kucharki i t. p. hołota. Zabawnie to było przechodząc około ratusza tą stroną od szewskich jatek słyszeć głos skrzypców, cymbałów i basów, wychodzący z pod ziemi, i widzieć, jak wesołe i wódką ożywione biesiadników pary kręcąc się wybijały hołupce. Nieraz w porze lata, przechodząc wieczorem, stawałem nad oknem i nachyliwszy się słuchałem rubasznych śpiewek, krakowiaków, i przypatrywałem się wesołej drużynie. Lud prosty mówił zwykle: „Pójdźmy do Indyi na wódkę, na piwo", „Tańcowałem w Indyi" i t. p., a położenie podziemne tego miejsca dało początek nazwaniu; do Indyi wchodziło się po schodkach z Rynku krak.[4]

Współczesność[edytuj]

Po remoncie piwnic ratuszowych w latach 1961-1967 otwarto w niej Kawiarnię Ratuszowa, która nawiązywała wystrojem i tradycjami do średniowiecznej Piwnicy Świdnickiej. Współcześnie w lokalu funkcjonuje "RestroBar Ratuszowa".

Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Uwagi

  1. Również i inne miejsca w Krakowie nosiły międzynarodowe, potoczne nazwy, był więc i Rzym, Hiszpania, Turcyja, Holandya, Florencya, Wenecya.

Przypisy

  1. a b Jan Adamczewski: Ech, mój Krakowie. Kraków: 1980, s. 214. ISBN 83-08-00206-4.
  2. a b c Jan Kracik, Michał Rożek: Hultaje, złoczyńcy, wszetecznice w dawnym Krakowie. Kraków: Petrus, 2010, s. 24-26. ISBN 978-83-61533-47-4.
  3. Wieża ratuszowa; historia, na stronie Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, [Dostęp 02.03.2011 r.].
  4. , Stanisław Estreicher (wyd.), Wspomnienia Ambrożego Grabowskiego. T. 2, Kraków 1909, s.248, (wymaga DjVu).