Polska Kronika Filmowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polska Kronika Filmowa
Ilustracja
Rodzaj programu informacyjny
Kraj produkcji Polska Polska
Język polski
Data premiery 1 grudnia 1944
Lata emisji 1944–1994
Czas trwania odcinka ok. 10 min
Produkcja
Produkcja Wytwórnia Filmowa Wojska Polskiego „Czołówka”, następnie Wytwórnia Filmów Dokumentalnych
Antoni Wawrzyniak i asystent ładują sprzęt filmowy do samochodu Polskiej Kroniki Filmowej
Stanisław Golachowski i asystentka dobierają muzykę do filmu Polskiej Kroniki Filmowej
Kadr Polskiej Kroniki Filmowej z materiału dotyczącego procesu szesnastu w czerwcu 1945

Polska Kronika Filmowa (PKF) – cotygodniowa kronika filmowa (magazyn filmowy); emitowana od 1 grudnia 1944 do 28 grudnia 1994 roku, poprzedzała projekcję filmu w kinach. W 1995 przestała ukazywać się w kinach i telewizji. Działała (pod nazwą Studio Filmowe „Kronika” sp. z o.o.) do 2012 roku, rejestrując najważniejsze wydarzenia w kraju.

Historia PKF[edytuj | edytuj kod]

Magazyn filmowy kontynuował przerwaną działalność Kroniki Filmowej Polskiej Agencji Telegraficznej (Tygodnik Filmowy PAT), lecz w zupełnie odmiennym stylu. Magazyn powstał przy przekształceniu wojskowej Wytwórni Filmowej „Czołówka”. Publikowany był 1-2 razy w tygodniu w latach 1944[1]-1994 i był swego rodzaju rejestrem bieżących wydarzeń oraz oficjalnym instrumentem propagandowym w okresie PRL. Obok oficjalnych informacji rządowych znajdowały się w nim także materiały propagandowe (stygmatyzujące wybrane zjawiska polityczne, społeczne, gospodarcze oraz na niskim szczeblu władzy), komentarze sportowe, relacje z wydarzeń kulturalnych oraz sporo „żartów i dowcipów filmowych”. Zazwyczaj w jednym dziesięciominutowym odcinku kroniki było kilka (około 7) różnych tematów, choć zdarzały się kroniki w całości poświęcone jednemu tematowi (np. świętu 1 maja). Począwszy od 1957 roku, produkowano 2 wydania w tygodniu – wydanie A (o zasięgu ogólnopolskim) i B (zawężony zasięg – tylko kina miejskie). Ich produkcji zaprzestano w 1982 roku (po wprowadzeniu stanu wojennego). W tym samym okresie PKF włączono również do ramówki Telewizji Polskiej i wyświetlano ją (z przerwami) jako stały punkt programu telewizyjnego.

W Kronice znajdowały się głównie materiały krajowe, sporadycznie zagraniczne. W latach 70. PKF wymieniała materiały z 48 kronikami zagranicznymi: głównie z ZSRR, Czechosłowacją, Anglią, NRD, RFN i Francją. W czasach stalinizmu Kronika była narzędziem propagandy politycznej.

Pierwszym redaktorem kroniki był Jerzy Bossak. Lektorami Kroniki byli: Władysław Hańcza (w latach 1944-46), Andrzej Łapicki (w latach 1946-1956), Jeremi Przybora (w latach 1951-52), Bogdan Niewinowski (w latach 1956-58), Barbara Matkowska (1956), Andrzej Racławicki (wydanie 52/1956), Włodzimierz Kmicik (w latach 1957-1970), Lucjan Szołajski (w latach 1959-1963, 1982) Jerzy Rosołowski (w latach 1962-1994), Zbigniew Zapasiewicz (wydanie 36A/1965), Krzysztof Świętochowski (w latach 1966-1981), Roman Beeger (1971), Włodzimierz Press (wydanie 27A/1971) Czesław Seniuch (w latach 1971-1980, 1982), Piotr Fronczewski (1971), Mieczysław Marciniak (1972), Jerzy Kamas (wydanie 36B/1972, razem z Czesławem Seniuchem)[2], Wojciech Gąssowski (wydanie 51A/1973)[3], Alina Janowska (wydanie 10A/1975)[4], Tadeusz Sznuk (1975), Jerzy Zalewski (1976, 1983), Marek Gajewski (w latach 1978-79), Lesław Nowak (wydanie 43B/1978)[5], Leon Łochowski (1980-81), Janusz Kozioł (1985) Tomasz Knapik (w latach 1986-1994), Marek Obertyn (wydanie 33/1990), Maciej Rayzacher (1990) i Andrzej Ferenc (wydanie 36/1992). Z kroniką współpracowali też: jako operator filmowy materiałów krajowych Bogusław Lambach, Andrzej Munk. Kompozytorem sygnału Polskiej Kroniki Filmowej był Władysław Szpilman.

Kronika powstawała w Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie przy ul. Chełmskiej 21. 1 stycznia 1995 zaprzestano wyświetlania PKF w kinach, ponieważ po przemianach ustrojowych powstawały poważne kłopoty z kolportażem Kroniki. Notacje filmowe realizowane były do 2012 roku.

Redaktorzy naczelni PKF[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Bossak i Ludwik Perski: 1944-1948
  • Olga Borzechowa: 1949
  • Helena Lemańska: 1949-VI 1967
  • Janusz Kidawa: 1967 (tylko 2 wydania PKF: 35A/67 i 35B/67)
  • Roman Wionczek: 1967-1968 (39A/67-47A/67 i 1A/68-31B/68)
  • Bogdan Kosiński: 1967-1968 (47B/67-48B/67 i 1A/68-31B/68)
  • Andrzej Pomianowski: 1968 (tylko 4 wydania PKF: 32A/68-33B/68)
  • Michał Gardowski: 1968-1973 (37B/68-1A/73)
  • Mirosław Chrzanowski: 1973-1981 (od 1B/73 do XII 1981)
  • Krzysztof Szmagier: 1982-1983 (do 9A/83)
  • Janusz Kędzierzawski (Krzysztof Nowak-Tyszowiecki): 1983-1990 (10/83-16/90)
  • Stanisław Fiuk-Cisowski: 1990 (tylko 6 wydań PKF: 17/90-22/90)
  • Andrzej Piekutowski (Paweł Kędzierski): 1990-1994 (23/90-52/94)

Wydania branżowe PKF[edytuj | edytuj kod]

W pierwszych latach Kroniki (1946-1948), jako forma wzbogacenia filmowej oferty informacyjnej, pojawiły się wydania branżowe PKF. Były wśród nich:

  • Przegląd Sportowy – 25 wydań (3 w 1946, 11 w 1947 i 12 w 1948)
  • Przegląd Wojskowy – 7 wydań (3 w 1946 i 4 w 1947)
  • Przegląd Artystyczny – 1 wydanie (1947)

Kolejne lata (1949-1956), przyniosły szybkie zmiany wśród wydań branżowych PKF. Zniknął Przegląd Wojskowy, lecz pojawiło się 5 nowych tytułów:

  • Przegląd Sportowy – 52 wydania (najwięcej: 12 w 1955, 11 w 1954, 8 w 1951 i 6 w 1950)
  • W Kraju Socjalizmu – 50 wydań (najwięcej: 8 w 1955, po 7 w latach 1950-1954 i 4 w 1956)
  • Polska Dzisiejsza – 25 wydań (9 w 1950, 4 w 1951, 10 w 1952 i 2 w 1953)
  • Kronika Harcerska – 20 wydań (2 w 1953 i po 6 w latach 1954-1956)
  • Wieś – 16 wydań (po 4 w latach 1953-1956)
  • Przegląd Artystyczny – 9 wydań (4 w 1951 i 5 w 1952)
  • Przegląd Zagraniczny – 1 wydanie (1950)

W latach 1958-1962 ograniczono wydania branżowe do zaledwie 2 tytułów:

  • Kronika Harcerska, czasami także jako Nasza Kronika – 29 wydań (najwięcej: 8 w 1959 oraz po 7 w 1958 i 1960)
  • Przegląd Wojskowy – 10 wydań (9 w 1958 i 1 w 1959)

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

PKF realizowała przeważnie filmy czarno-białe, ale już od lat 50. sporadycznie nagrywano filmy kolorowe na radzieckiej taśmie Sovcolor (budowa Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie w 1952, odbudowa warszawskiego Starego Miasta w 1953, defilada z okazji tysiąclecia Polski w Warszawie w 1966, lot w kosmos Mirosława Hermaszewskiego w 1978). W latach 1992–1994 PKF nagrywała filmy kolorowe używając błon Fuji.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pierwsza edycja ukazała się 1 grudnia 1944
  2. Wydanie 36B/1972 [dostęp 2019-04-17].
  3. Wydanie 51A/1973 [dostęp 2019-04-17]
  4. Wydanie 10A/1975 [dostęp 2019-04-17].
  5. Wydanie 43B/1978 [dostęp 2019-04-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]