Andrzej Łapicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Łapicki
Ilustracja
Warszawa, 2008
Data i miejsce urodzenia 11 listopada 1924
Ryga
Data i miejsce śmierci 21 lipca 2012
Warszawa
Zawód aktor, reżyser, pedagog
Współmałżonek 1. Zofia Łapicka
2. Kamila Łapicka
Lata aktywności 1945–2012
Zespół artystyczny
Teatr Narodowy
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal Komisji Edukacji Narodowej Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego

Andrzej Łapicki (ur. 11 listopada 1924 w Rydze, zm. 21 lipca 2012 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, profesor i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, poseł na Sejm X kadencji.

Życiorys[edytuj]

Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, które zakończył maturą w ramach tajnego nauczania w 1942[1]. Studiował następnie w konspiracyjnym Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej (m.in. u Zofii Małynicz, Marii i Edmunda Wiercińskich, Mariana Wyrzykowskiego, Jana Kreczmara). Uczestniczył w podziemnych przedstawieniach teatralnych, recytując poezję Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Tadeusza Gajcego, był aktorem Teatru Żołnierskiego Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Brał udział w powstaniu warszawskim.

Po II wojnie światowej uzyskał dyplom w Łodzi (u Aleksandra Zelwerowicza). W 1945 debiutował w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi (jako Kuba w Weselu Stanisława Wyspiańskiego), od 1949 był związany z teatrami warszawskimi – Współczesnym (1949–1964, 1966–1972), Dramatycznym (1964–1966, 1982–1983), Narodowym (1972–1981), Polskim (1983). W 1957 debiutował w Teatrze Dramatycznym jako reżyser (w Uśmiechu Giocondy Aldousa Huxleya). W latach 1995–1999 zajmował stanowisko dyrektora artystycznego Teatru Polskiego w Warszawie.

Występował również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Z gawędy wuja Sławomira Mrożka w reż. Jerzego Gruzy (1961), Do kraju tego Cypriana Kamila Norwida w reż. Maryny Broniewskiej (1962), Cudza żona i mąż pod łóżkiem Fiodora Dostojewskiego w reż. Andrzeja Wajdy (1962), Świadkowie albo nasza mała stabilizacja Tadeusza Różewicza w reż. Adama Hanuszkiewicza (1963), Wiele hałasu o nic Williama Szekspira w reż. Ludwika René (1965), Brat marnotrawny Oscara Wilde’a w reż. Jerzego Gruzy (1968), Rozmyślania przy goleniu Stanisława Dygata w reż. Adama Hanuszkiewicza (1969) oraz w Makbecie Williama Szekspira w reż. Andrzeja Wajdy (1969), Czarownicach z Salem Arthura Millera w reż. Zygmunta Hübnera (1979) i w Kordianie Juliusza Słowackiego w reż. Jana Englerta (1994).

Andrzej Łapicki z żoną Kamilą Łapicką

Od 1953 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, od 1979 jako profesor nadzwyczajny, od 1987 jako profesor zwyczajny. W latach 1971–1981 pełnił funkcję dziekana Wydziału Aktorskiego, od 1981 do 1987 i od 1993 do 1996 rektora tej uczelni. Zasiadał w Narodowej Radzie Kultury (1986), w latach 1989–1996 był prezesem Związku Artystów Scen Polskich. Do 1956 pełnił funkcję lektora Polskiej Kroniki Filmowej.

Od początku lat 80. działał w opozycji demokratycznej, należał do „Solidarności”. W czerwcu 1987 witał Jana Pawła II podczas spotkania papieża ze środowiskiem artystów w warszawskim kościele Świętego Krzyża. Był członkiem Prymasowskiej Rady Społecznej i Komitetu Obywatelskiego, z ramienia którego zasiadał w Sejmie kontraktowym w latach 1989–1991 (w trakcie kadencji przeszedł do KP Unii Demokratycznej)[2].

Zagrał ponad 200 ról teatralnych, filmowych i telewizyjnych, m.in. w filmach Andrzeja Wajdy i Tadeusza Konwickiego. Reżyserował ponad 100 przedstawień teatralnych i telewizyjnych.

Andrzej Łapicki zmarł nad ranem 21 lipca 2012 w swoim domu w Warszawie[3]. Uroczystości pogrzebowe aktora odbyły się 27 lipca 2012 w warszawskim kościele św. Karola Boromeusza. Prochy artysty spoczęły w grobowcu rodzinnym na Starych Powązkach[4].

Życie prywatne[edytuj]

Rodzinny grobowiec aktora na Starych Powązkach w Warszawie

Był synem Borysa Łapickiego (profesora i wykładowcy prawa rzymskiego na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Łódzkim) oraz prawnukiem Hektora Łapickiego (wojewody mińskiego w czasie powstania styczniowego).

Jego żoną była Zofia Chrząszczewska (zm. 22 lipca 2005[5]), z którą miał córkę Zuzannę (Grzegorz był adoptowanym synem Zofii z jej poprzedniego związku). 5 czerwca 2009 ożenił się powtórnie – z teatrolog Kamilą Mścichowską, młodszą od niego o 60 lat[6][7][8].

W 2012 Kamila Łapicka opublikowała wspomnienia Andrzeja Łapickiego w formie wspólnie prowadzonych rozmów, zatytułowane Łapa w łapę[9].

Filmografia[edytuj]

Rok Tytuł Rola Uwagi
1946 Zakazane piosenki wykonawca wyroku na skrzypku – konfidencie film muzyczny, reżyseria: Leonard Buczkowski
Dwie godziny towarzysz damulki w Kolorowej film obyczajowy, reżyseria: Stanisław Wohl, Józef Wyszomirski
1947 Jasne łany Leśniewski, były nauczyciel film polityczny, reżyseria: Eugeniusz Cękalski
1949 Spotkanie etiuda, reżyseria: Silik Szternfeld
1950 Dwie brygady aktor Stanisz film obyczajowy, reżyseria: Eugeniusz Cękalski
Miasto nieujarzmione oficer SS film wojenny, reżyseria: Jerzy Zarzycki
1953 Żołnierz zwycięstwa amerykański dziennikarz John Lane film biograficzny, reżyseria: Wanda Jakubowska
Sprawa do załatwienia narrator film komediowy, reżyseria: Jan Rybkowski, Jan Fethke
Domek z kart starosta film polityczny, reżyseria: Erwin Axer
1960 Powrót „Siwy” film psychologiczny, reżyseria: Jerzy Passendorfer
1961 Dziś w nocy umrze miasto Piotr film wojenny, reżyseria: Jan Rybkowski
1962 Spóźnieni przechodnie. Krąg istnienie film obyczajowy, reżyseria: Andrzej Łapicki
Spóźnieni przechodnie. Nauczycielka reżyser film obyczajowy, reżyseria: Jan Rybkowski
Spotkanie w Bajce Wiktor film psychologiczny, reżyseria: Jan Rybkowski
1963 Pamiętnik pani Hanki Jacek Renowicki, mąż pani Hanki film komediowy, reżyseria: Stanisław Lenartowicz
Naprawdę wczoraj pisarz Nowak film obyczajowy, reżyseria: Jan Rybkowski
1964 Życie raz jeszcze Piotr Grajewski film psychologiczny, reżyseria: Janusz Morgenstern
1965 Sposób bycia bohater film psychologiczny, reżyseria: Jan Rybkowski
Salto pijak Pietuch film psychologiczny, reżyseria: Tadeusz Konwicki
Lekarstwo na miłość Andrzej film komediowo-kryminalny, reżyseria: Jan Batory
1966 Mistrz doktor Kawski film wojenny, reżyseria: Jerzy Antczak
Gdzie jest trzeci król kapitan Berent film kryminalny, reżyseria: Ryszard Ber
1967 Poradnik matrymonialny doktor Bogumił film komediowy, reżyseria: Włodzimierz Haupe
Zbrodnia lorda Artura Saville’a lord Artur Saville film grozy, reżyseria: Witold Lesiewicz
Poczmistrz hrabia film telewizyjny, reżyseria: Stanisław Lenartowicz
Szach i mat! Bartolomeo film fantastyczny, reżyseria: Andrzej Zakrzewski
Kwestia sumienia kapitan Parrol Hartroy film historyczny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
Klub szachistów Wacław Urbin film obyczajowy, reżyseria: Witold Lesiewicz
Cześć kapitanie szpieg film kryminalny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
1968 Mistrz tańca mistrz tańca film grozy, reżyseria: Jerzy Gruza
Lalka Kazimierz Starski film kostiumowy, reżyseria: Wojciech Jerzy Has
Dancing w kwaterze Hitlera niemiecki turysta film psychologiczny, reżyseria: Jan Batory
1969 Przygody pana Michała Ketling (odcinki: 1–2, 4–5, 11–13) serial historyczny, reżyseria: Jerzy Hoffman
Jarzębina czerwona porucznik Gorczyński film wojenny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
Wszystko na sprzedaż reżyser Andrzej film satyryczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1970 Epilog norymberski narrator, R. H. Jackson dokument fabularyzowany, reżyseria: Jerzy Antczak
1971 Jak daleko stąd, jak blisko Andrzej film psychologiczny, reżyseria: Tadeusz Konwicki
Piłat i inni Afraniusz film dramatyczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1972 Wesele Poeta film dramatyczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1973 Zazdrość i medycyna dyrektor Tamten film psychologiczny, reżyseria: Janusz Majewski
Stracona noc pisarz Wacław Kisielecki film psychologiczny, reżyseria: Janusz Majewski
1974 Ziemia obiecana Trawiński film obyczajowy, reżyseria: Andrzej Wajda
1975 Ziemia obiecana (serial TV) Trawiński (odcinek: 2) serial obyczajowy, reżyseria: Andrzej Wajda
1977 Sprawa Gorgonowej sędzia Kulczycki film kryminalny, reżyseria: Janusz Majewski
1979 Panny z Wilka lekarz w Stokroci film psychologiczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1980 Urodziny młodego warszawiaka Stanisław, ojciec Jacka Bieleckiego film wojenny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
1981 Z dalekiego kraju oficer niemiecki w katedrze wawelskiej film biograficzny, reżyseria: Krzysztof Zanussi
1982 Debiutantka Jerzy film obyczajowy, reżyseria: Barbara Sass
1985 Dziewczęta z Nowolipek profesor zatrudniający matkę Franki film psychologiczny, reżyseria: Barbara Sass
1986 W zawieszeniu doktor Ruczyński film psychologiczny, reżyseria: Waldemar Krzystek
1988 Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest... Hulan film psychologiczny, reżyseria: Krzysztof Zanussi
1989 Stan posiadania ojciec Tomasza film psychologiczny, reżyseria: Krzysztof Zanussi
Lawa Car w Śnie Senatora film poetycki, reżyseria: Tadeusz Konwicki
1999 Pan Tadeusz ksiądz film poetycki, reżyseria: Andrzej Wajda
2010–2012 M jak miłość Tadeusz Budzyński (odcinki: 808–896) opera mydlana, reżyseria: różni
2012 Reguły gry staruszek na wernisażu (odcinek: 1) serial komediowy, reżyseria: Bartłomiej Ignaciuk

Odznaczenia i nagrody[edytuj]

Przypisy

  1. Stefan Kwiatkowski, Michał Wiland: Materiały biograficzne wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, wrzesień 1993, s. 53, 129.
  2. Strona sejmowa posła X kadencji. [dostęp 2013-01-12].
  3. Andrzej Łapicki nie żyje. rp.pl, 2012-07-21. [dostęp 2013-01-12].
  4. Pożegnanie Andrzeja Łapickiego. tvp.info, 2012-07-27. [dostęp 2013-01-12].
  5. Nekrologi Warszawskie. nekrologi-baza.pl. [dostęp 2013-01-12].
  6. Eksperymentuję – Rozmowa z Andrzejem Łapickim. polityka.pl, 2009-11-22. [dostęp 2013-01-12].
  7. Kamila Łapicka: Jesteśmy szczęśliwi. onet.pl, 2009-06-17. [dostęp 2013-01-12].
  8. On ma 85 lat, jego żona 25. interia.pl, 2009-06-16. [dostęp 2013-01-12].
  9. Kamila Łapicka: Łapa w łapę. Warszawa: Wydawnictwo czerwone i czarne, 2012. ISBN 978-83-7700-039-7.
  10. M.P. z 1995 r. Nr 23, poz. 280
  11. Wręczono złote medale „Gloria Artis”. e-teatr.pl, 2005-09-10. [dostęp 2013-01-12].

Bibliografia[edytuj]

  • Nasi w Sejmie i Senacie, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1990
  • Barbara Osterloff (red.), Łapicki. Aktor-reżyser-pedagog. W osiemdziesiątą rocznicę urodzin, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2004
  • Andrzej Łapicki w serwisie Culture.pl. [dostęp 2013-01-12].

Linki zewnętrzne[edytuj]