Andrzej Łapicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Łapicki
Ilustracja
Warszawa, 26 stycznia 2010
Data i miejsce urodzenia 11 listopada 1924
Ryga
Data i miejsce śmierci 21 lipca 2012
Warszawa
Zawód aktor, reżyser, pedagog
Współmałżonek Zofia Łapicka
Kamila Łapicka
Lata aktywności 1945–2012
Zespół artystyczny
Teatr Narodowy
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal Komisji Edukacji Narodowej Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego

Andrzej Łapicki (ur. 11 listopada 1924 w Rydze, zm. 21 lipca 2012 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, profesor i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, poseł na Sejm X kadencji.

Życiorys[edytuj]

Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, które zakończył maturą w ramach tajnego nauczania w 1942[1]. Studiował następnie w konspiracyjnym Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej (m.in. u Zofii Małynicz, Marii i Edmunda Wiercińskich, Mariana Wyrzykowskiego, Jana Kreczmara). Uczestniczył w podziemnych przedstawieniach teatralnych, recytując poezję Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Tadeusza Gajcego, był aktorem Teatru Żołnierskiego Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Brał udział w powstaniu warszawskim.

Po II wojnie światowej uzyskał dyplom w Łodzi (u Aleksandra Zelwerowicza). W 1945 debiutował w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi (jako Kuba w Weselu Stanisława Wyspiańskiego), od 1949 był związany z teatrami warszawskimi – Współczesnym (1949–1964, 1966–1972), Dramatycznym (1964–1966, 1982–1983), Narodowym (1972–1981), Polskim (1983). W 1957 debiutował w Teatrze Dramatycznym jako reżyser (w Uśmiechu Giocondy Aldousa Huxleya). W latach 1995–1999 zajmował stanowisko dyrektora artystycznego Teatru Polskiego w Warszawie.

Występował również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Z gawędy wuja Sławomira Mrożka w reż. Jerzego Gruzy (1961), Do kraju tego Cypriana Kamila Norwida w reż. Maryny Broniewskiej (1962), Cudza żona i mąż pod łóżkiem Fiodora Dostojewskiego w reż. Andrzeja Wajdy (1962), Świadkowie albo nasza mała stabilizacja Tadeusza Różewicza w reż. Adama Hanuszkiewicza (1963), Wiele hałasu o nic Williama Szekspira w reż. Ludwika René (1965), Brat marnotrawny Oscara Wilde’a w reż. Jerzego Gruzy (1968), Rozmyślania przy goleniu Stanisława Dygata w reż. Adama Hanuszkiewicza (1969) oraz w Makbecie Williama Szekspira w reż. Andrzeja Wajdy (1969), Czarownicach z Salem Arthura Millera w reż. Zygmunta Hübnera (1979) i w Kordianie Juliusza Słowackiego w reż. Jana Englerta (1994).

Andrzej Łapicki z żoną Kamilą Łapicką

Od 1953 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, od 1979 jako profesor nadzwyczajny, od 1987 jako profesor zwyczajny. W latach 1971–1981 pełnił funkcję dziekana Wydziału Aktorskiego, od 1981 do 1987 i od 1993 do 1996 rektora tej uczelni. Zasiadał w Narodowej Radzie Kultury (1986), w latach 1989–1996 był prezesem Związku Artystów Scen Polskich. Do 1956 pełnił funkcję lektora Polskiej Kroniki Filmowej, cotygodniowego magazynu filmowego, który kontynuował przedwojenną tradycję Kroniki Filmowej PAT.

Od początku lat 80. działał w opozycji demokratycznej, należał do „Solidarności”. W czerwcu 1987 witał Jana Pawła II podczas spotkania papieża ze środowiskiem artystów w warszawskim kościele Świętego Krzyża. Był członkiem Prymasowskiej Rady Społecznej i Komitetu Obywatelskiego, z ramienia którego zasiadał w Sejmie kontraktowym w latach 1989–1991 (w trakcie kadencji przeszedł do KP Unii Demokratycznej)[2].

Zagrał ponad 200 ról teatralnych, filmowych i telewizyjnych, m.in. w filmach Andrzeja Wajdy i Tadeusza Konwickiego. Reżyserował ponad 100 przedstawień teatralnych i telewizyjnych.

Andrzej Łapicki zmarł nad ranem 21 lipca 2012 w swoim domu w Warszawie[3]. Uroczystości pogrzebowe aktora odbyły się 27 lipca 2012 w warszawskim kościele św. Karola Boromeusza. Prochy artysty spoczęły w grobowcu rodzinnym na Starych Powązkach[4].

Życie prywatne[edytuj]

Rodzinny grobowiec aktora na Starych Powązkach w Warszawie

Był synem Borysa Łapickiego (profesora i wykładowcy prawa rzymskiego na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Łódzkim) oraz prawnukiem Hektora Łapickiego (wojewody mińskiego w czasie powstania styczniowego).

Jego żoną była Zofia Chrząszczewska (zm. 22 lipca 2005[5]), z którą miał córkę Zuzannę (Grzegorz był adoptowanym synem Zofii z jej poprzedniego związku). 5 czerwca 2009 ożenił się powtórnie – z teatrolog Kamilą Mścichowską, młodszą od niego o 60 lat[6][7][8].

W 2012 Kamila Łapicka opublikowała wspomnienia Andrzeja Łapickiego w formie wspólnie prowadzonych rozmów, zatytułowane Łapa w łapę[9].

Filmografia[edytuj]

Rok Tytuł Rola Uwagi
1946 Zakazane piosenki wykonawca wyroku na skrzypku – konfidencie film muzyczny, reżyseria: Leonard Buczkowski
Dwie godziny towarzysz damulki w Kolorowej film obyczajowy, reżyseria: Stanisław Wohl, Józef Wyszomirski
1947 Jasne łany Leśniewski, były nauczyciel film polityczny, reżyseria: Eugeniusz Cękalski
1949 Spotkanie etiuda, reżyseria: Silik Szternfeld
1950 Dwie brygady aktor Stanisz film obyczajowy, reżyseria: Eugeniusz Cękalski
Miasto nieujarzmione oficer SS film wojenny, reżyseria: Jerzy Zarzycki
1953 Żołnierz zwycięstwa amerykański dziennikarz John Lane film biograficzny, reżyseria: Wanda Jakubowska
Sprawa do załatwienia narrator film komediowy, reżyseria: Jan Rybkowski, Jan Fethke
Domek z kart starosta film polityczny, reżyseria: Erwin Axer
1960 Powrót „Siwy” film psychologiczny, reżyseria: Jerzy Passendorfer
1961 Dziś w nocy umrze miasto Piotr film wojenny, reżyseria: Jan Rybkowski
1962 Spóźnieni przechodnie. Krąg istnienie film obyczajowy, reżyseria: Andrzej Łapicki
Spóźnieni przechodnie. Nauczycielka reżyser film obyczajowy, reżyseria: Jan Rybkowski
Spotkanie w Bajce Wiktor film psychologiczny, reżyseria: Jan Rybkowski
1963 Pamiętnik pani Hanki Jacek Renowicki, mąż pani Hanki film komediowy, reżyseria: Stanisław Lenartowicz
Naprawdę wczoraj pisarz Nowak film obyczajowy, reżyseria: Jan Rybkowski
1964 Życie raz jeszcze Piotr Grajewski film psychologiczny, reżyseria: Janusz Morgenstern
1965 Sposób bycia bohater film psychologiczny, reżyseria: Jan Rybkowski
Salto pijak Pietuch film psychologiczny, reżyseria: Tadeusz Konwicki
Lekarstwo na miłość Andrzej film komediowo-kryminalny, reżyseria: Jan Batory
1966 Mistrz doktor Kawski film wojenny, reżyseria: Jerzy Antczak
Gdzie jest trzeci król kapitan Berent film kryminalny, reżyseria: Ryszard Ber
1967 Poradnik matrymonialny doktor Bogumił film komediowy, reżyseria: Włodzimierz Haupe
Zbrodnia lorda Artura Saville'a lord Artur Saville film grozy, reżyseria: Witold Lesiewicz
Poczmistrz hrabia film telewizyjny, reżyseria: Stanisław Lenartowicz
Szach i mat! Bartolomeo film fantastyczny, reżyseria: Andrzej Zakrzewski
Kwestia sumienia kapitan Parrol Hartroy film historyczny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
Klub szachistów Wacław Urbin film obyczajowy, reżyseria: Witold Lesiewicz
Cześć kapitanie szpieg film kryminalny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
1968 Mistrz tańca mistrz tańca film grozy, reżyseria: Jerzy Gruza
Lalka Kazimierz Starski film kostiumowy, reżyseria: Wojciech Jerzy Has
Dancing w kwaterze Hitlera niemiecki turysta film psychologiczny, reżyseria: Jan Batory
1969 Przygody pana Michała Ketling (odcinki: 1–2, 4–5, 11–13) serial historyczny, reżyseria: Jerzy Hoffman
Jarzębina czerwona porucznik Gorczyński film wojenny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
Wszystko na sprzedaż reżyser Andrzej film satyryczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1970 Epilog norymberski narrator, R. H. Jackson dokument fabularyzowany, reżyseria: Jerzy Antczak
1971 Jak daleko stąd, jak blisko Andrzej film psychologiczny, reżyseria: Tadeusz Konwicki
Piłat i inni Afraniusz film dramatyczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1972 Wesele Poeta film dramatyczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1973 Zazdrość i medycyna dyrektor Tamten film psychologiczny, reżyseria: Janusz Majewski
Stracona noc pisarz Wacław Kisielecki film psychologiczny, reżyseria: Janusz Majewski
1974 Ziemia obiecana Trawiński film obyczajowy, reżyseria: Andrzej Wajda
1975 Ziemia obiecana (serial TV) Trawiński (odcinek: 2) serial obyczajowy, reżyseria: Andrzej Wajda
1977 Sprawa Gorgonowej sędzia Kulczycki film kryminalny, reżyseria: Janusz Majewski
1979 Panny z Wilka lekarz w Stokroci film psychologiczny, reżyseria: Andrzej Wajda
1980 Urodziny młodego warszawiaka Stanisław, ojciec Jacka Bieleckiego film wojenny, reżyseria: Ewa Petelska, Czesław Petelski
1981 Z dalekiego kraju oficer niemiecki w katedrze wawelskiej film biograficzny, reżyseria: Krzysztof Zanussi
1982 Debiutantka Jerzy film obyczajowy, reżyseria: Barbara Sass
1985 Dziewczęta z Nowolipek profesor zatrudniający matkę Franki film psychologiczny, reżyseria: Barbara Sass
1986 W zawieszeniu doktor Ruczyński film psychologiczny, reżyseria: Waldemar Krzystek
1988 Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest... Hulan film psychologiczny, reżyseria: Krzysztof Zanussi
1989 Stan posiadania ojciec Tomasza film psychologiczny, reżyseria: Krzysztof Zanussi
Lawa Car w Śnie Senatora film poetycki, reżyseria: Tadeusz Konwicki
1999 Pan Tadeusz ksiądz film poetycki, reżyseria: Andrzej Wajda
2010–2012 M jak miłość Tadeusz Budzyński (odcinki: 808–896) opera mydlana, reżyseria: różni
2012 Reguły gry staruszek na wernisażu (odcinek: 1) serial komediowy, reżyseria: Bartłomiej Ignaciuk

Odznaczenia i nagrody[edytuj]

Przypisy

  1. Stefan Kwiatkowski, Michał Wiland: Materiały biograficzne wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, wrzesień 1993, s. 53, 129.
  2. Strona sejmowa posła X kadencji. [dostęp 2013-01-12].
  3. Andrzej Łapicki nie żyje. rp.pl, 2012-07-21. [dostęp 2013-01-12].
  4. Pożegnanie Andrzeja Łapickiego. tvp.info, 2012-07-27. [dostęp 2013-01-12].
  5. Nekrologi Warszawskie. nekrologi-baza.pl. [dostęp 2013-01-12].
  6. Eksperymentuję – Rozmowa z Andrzejem Łapickim. polityka.pl, 2009-11-22. [dostęp 2013-01-12].
  7. Kamila Łapicka: Jesteśmy szczęśliwi. onet.pl, 2009-06-17. [dostęp 2013-01-12].
  8. On ma 85 lat, jego żona 25. interia.pl, 2009-06-16. [dostęp 2013-01-12].
  9. Kamila Łapicka: Łapa w łapę. Warszawa: Wydawnictwo czerwone i czarne, 2012. ISBN 978-83-7700-039-7.
  10. M.P. z 1995 r. Nr 23, poz. 280
  11. Wręczono złote medale „Gloria Artis”. e-teatr.pl, 2005-09-10. [dostęp 2013-01-12].

Bibliografia[edytuj]

  • Nasi w Sejmie i Senacie, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1990
  • Barbara Osterloff (red.), Łapicki. Aktor-reżyser-pedagog. W osiemdziesiątą rocznicę urodzin, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2004
  • Andrzej Łapicki w serwisie Culture.pl. [dostęp 2013-01-12].

Linki zewnętrzne[edytuj]