Prado

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy Muzeum w Madrycie. Zobacz też: miasto w Kolumbii.
Muzeum Prado
Museo Nacional del Prado
Ilustracja
Muzeum Prado, fasada od Paseo del Prado
Państwo  Hiszpania
Miejscowość Madryt
Adres Calle Ruiz de Alarcón 23, Madrid 28014
Data założenia 1819
Zakres zbiorów malarstwo, rzeźba, grafika, rysunek, rzemiosło artystyczne
Wielkość zbiorów >35 000
Powierzchnia ekspozycji 41 995 m²
Dyrektor Miguel Falomir
Położenie na mapie miasta Madrytu
Mapa lokalizacyjna miasta Madrytu
Muzeum Prado
Muzeum Prado
Położenie na mapie Hiszpanii
Mapa lokalizacyjna Hiszpanii
Muzeum Prado
Muzeum Prado
Ziemia40°24′49,820″N 3°41′32,158″W/40,413839 -3,692266
Strona internetowa
Maria Izabela Braganza, pomysłodawczyni zaprezentowania kolekcji królewskiej w formie publicznego muzeum.
Ferdynand VII, założyciel Królewskiego Muzeum Malarstwa i Rzeźby (dzisiejsze Muzeum Narodowe Prado).

Muzeum Narodowe Prado (hiszp. Museo Nacional del Prado) – jedno z największych muzeów świata, zlokalizowane w Madrycie. Jest zarazem jednym z najliczniej odwiedzanych muzeów świata. Zostało utworzone w 1819 roku przez króla Ferdynanda VII na prośbę jego drugiej żony, Marii Izabeli Braganza. Oryginalny, klasycystyczny budynek, zbudowany w 1785 r. według projektu Juana de Villanuevy, był kilkakrotnie rozbudowywany w XX w. Aktualnie w Muzeum Prado znajduje się ponad 35 000 eksponatów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budynek, w którym dziś mieści się kolekcja, został zaprojektowany w 1785 r. przez architekta Juana de Villanuevę z polecenia Karola III jako siedziba Gabinetu Historii Naturalnej. Wnuk zleceniodawcy, Ferdynand VII, zachęcany przez żonę, królową Marię Izabelę Braganza, zdecydował, iż w budynku urządzone zostanie Królewskie Muzeum Malarstwa i Rzeźby. Wkrótce nazwa została zmieniona na Narodowe Muzeum Malarstwa i Rzeźby. Muzeum oficjalnie otwarto dla publiczności w listopadzie 1819 roku.

Głównym jego celem było ukazywanie sztuki należącej do korony królewskiej i pokazanie, że sztuka hiszpańska nie odbiega poziomem od dyscyplin artystycznych realizowanych w innych krajach Europy[1]. W 1868 roku Izabelę II zdetronizowano, a muzeum upaństwowiono i zmieniono nazwę na Narodowe Muzeum Prado (hiszp. Museo Nacional del Prado).

W międzyczasie kolekcja muzeum rosła, wzbogacając się w dużej mierze dzięki konfiskatom Mendizabala - projektowi konfiskaty niedochodowych ziem kościelnych, która prowadziła do zamykania niedochodowych klasztorów, a przez to przejmowania ich własności, w tym dzieł sztuki. Budynek mieszczący królewskie zbiory sztuki z czasem okazał się niewystarczający do prezentacji kolekcji, więc w 1918 roku podjęto decyzję o jego rozbudowie.

Podczas Drugiej Republiki Hiszpańskiej od 1931 do 1936 roku skupiono się na budowaniu prowincjonalnych muzeów. Podczas hiszpańskiej wojny domowej, na podstawie zlecenia Ligi Narodów, usunięto 353 obrazy i 168 rysunków, które wysłano do Walencji, następnie do Girony i do Genewy. W pierwszych latach dyktatury Francisco Franco wiele obrazów zostało umieszczonych w ambasadach. W 2007 roku została otwarta nowa część muzeum zaprojektowana przez architekta Rafaela Moneo: lekka, prosta i skromna[2].

Budynek[edytuj | edytuj kod]

Budynek Muzeum Prado wzniesiono w ramach transformacji tej części Madrytu z krajobrazu wiejskiego w monumentalną przestrzeń miejską. Okolica jednak zachowała swoją nazwę: prado (hiszp. łąka).

Klasycystyczny budynek muzeum wzniesiony został według projektu Juana de Villanuevy. Przy jego wejściach znajdują się pomniki najwybitniejszych malarzy hiszpańskich: Diego Velazqueza i Francisco Goi[3]. W ramach rozbudowy budynku muzeum w 2007 r. udało się uniknąć poważnych interwencji w historyczny gmach: dobudowana część ukryta jest za budynkiem, niewidoczna od Paseo del Prado. W ramach rozbudowy do budynku dołączono odrestaurowane krużganki nieistniejącego klasztoru św. Hieronima, położonego niegdyś na wschód od muzeum. Dzięki zbudowaniu podziemnego przejścia łączącego dawny wirydarz z gmachem muzeum Prado przebudowa nie narusza klasycystycznego budynku Villanuevy.

Do wnętrza muzeum prowadzi kilka bram. Główne, reprezentacyjne wejście od Paseo del Prado, nosi nazwę Puerta de Velázquez. Otwierane jest wyłącznie przy uroczystych okazjach, takich jak wizyty oficjeli[4][5]. Kasy biletowe znajdują się przy Puerta de Goya, umieszczonej w fasadzie północnej. Po zakupie biletu, w zależności od natężenia ruchu turystycznego, ochrona kieruje zwiedzających bądź do Puerta de Goya, bądź do nowej, zrealizowanej podczas przebudowy w 2007 r., Puerta de los Jerónimos, położonej między gmachem Villanuevy a kościołem św. Hieronima. Kwadrans przed godziną zamknięcia muzeum jest opróżnianie ze zwiedzających, którzy na ogół kierowani są do najbliższego wyjścia: Puerta de Goya, Puerta de los Jerónimos lub Puerta de Murillo (w fasadzie południowej).

Puerta de Goya (fasada północna). W dolnej części: kasy biletowe, w górnej części: wejście do muzeum.

Do Muzeum Prado należą także dwa pobliskie budynki będące pozostałością Pałacu Buen Retiro: Casón del Buen Retiro i Salón de Reinos (Salon Królestw).

Zbiory[edytuj | edytuj kod]

Rdzeniem kolekcji muzealnej jest prywatna kolekcja sztuki królów hiszpańskich, gromadzona od XVI wieku. Pierwszy katalog muzeum został opublikowany w 1819 roku i zawierał wyłącznie malarstwo hiszpańskie (311 obrazów), choć w zbiory muzealne zaliczane było łącznie 1510 obrazów z różnych królewskich rezydencji. Z czasem kolekcja rosła przez liczne darowizny, spadki i transakcje[1]. W latach 1873-1900 Museo del Prado pomogło wyposażyć w dzieła sztuki ratusze, nowe uniwersytety i kościoły. W chwili rozbudowy w 1918 r. na kolekcję muzealną składało się ponad 2300 obrazów. Obecnie (stan na luty 2017 r.) na kolekcję składa się ponad 35 000 obiektów, w tym 8045 obrazów, 9561 rycin, 971 rzeźb, 1189 dzieł sztuki dekoracyjnej, 2155 medali i monet, 38 elementów zbroi i broni, ponad 15 000 fotografii i 155 map[6].

Podobnie jak kolekcje w innych miastach europejskich (Luwr w Paryżu czy Galeria Uffizi we Florencji), kolekcja Prado wyrosła z osobistych preferencji dynastii rządzącej. Odzwierciedla więc upodobania królów, ich sojusze i układy polityczne, a przez to jest kolekcją asymetryczną: doskonale jest w niej reprezentowane malarstwo hiszpańskie, jednak zauważyć można braki przedstawicieli innych szkół malarstwa; próby korekty tej sytuacji podejmowane są z różnym skutkiem. Prado nie jest więc muzeum z ekspozycją ułożoną encyklopedycznie (jak ma to miejsce w Ermitażu, National Gallery w Londynie, czy pobliskim Muzeum Thyssen-Bornemisza), bardziej należy na jego kolekcję spojrzeć przez perspektywę wyraźnie skrystalizowanego rdzenia złożonego z obrazów realizowanych na zamówienie pod gusta kilku monarchów[7].

Malarstwo[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Obrazy w Muzeum Prado.

Rzeźba[edytuj | edytuj kod]

  • Rzeźba grecka – dwie oryginalne rzeźby z okresu archaicznego (w tym kuros z VI w. p.n.e.), rzymskie kopie dzieł mistrzów greckich z okresu klasycznego (miniaturowa kopia Ateny Partenos Fidiasza, kopia Ateny Myrona z grupy Atena i Marsjasz, kopia Diadumenosa Polikleta, czterech Menadreliefu Kalimacha, Satyra odpoczywającego Praksytelesa, Herkulesa Skopasa i innych) i hellenistycznego (np. Faun i dziecko ze szkoły pergamońskiej).
  • Rzeźba rzymska oraz XVI, XVII i XVIII wieku.

Grafiki i rysunki[edytuj | edytuj kod]

  • Zbiór rysunków od XV do XIX wieku. Najlepiej prezentuje się tu szkoła hiszpańska (w tym Goya), ale można znaleźć także rysunki Michała Anioła i innych artystów z Europy.
  • Grafiki – najobszerniejszy zbiór składa się z cyklów Francisca Goi. Wśród grafik artystów niehiszpańskich znajdują się m.in. cztery prace Dürera, dzieła van Dycka, Rembrandta, Tiepola.

Rzemiosło artystyczne[edytuj | edytuj kod]


Widok ogólny Prado

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Autor Rok Sala Piętro Miniatura Opis
La Gloria / La Trinidad / El Juicio Final / El Paraíso Tycjan 1551-54 024 1
La Gloria (Tiziano).jpg
Obraz uznawany za symboliczny początek kolekcji królewskiej, a przez to kolekcji Prado.
El caballero de la mano en el pecho El Greco ok. 1580 008B 1
El caballero de la mano en el pecho, by El Greco, from Prado in Google Earth.jpg
Jedna z pierwszych prac El Greco zrealizowanych w Hiszpanii, uznawana za przedstawienie kwintesencji hiszpańskiego arystokraty.
Las Meninas Diego Velázquez 1656 012 1
Las Meninas, by Diego Velázquez, from Prado in Google Earth.jpg
Portret grupowy, stanowiący zarazem rozważanie na temat samego aktu oglądania dzieła.
Felipe IV Diego Velázquez 1623 012 1
Felipe IV de negro.jpg
Przez niezwykłe połączenie konstrukcji obrazu wraz z jego symboliczną narracją uznaje się go za jedno ze szczytowych osiągnięć sztuki portretowej dworu hiszpańskiego.
Carlos V en la Batalla de Mühlberg Tycjan 1548 027 1
Carlos V en Mühlberg, by Titian, from Prado in Google Earth.jpg
Pierwszy portret konny w historii sztuki, bazujący na rzeźbach antycznych i renesansowych. Pomimo wyjątkowego dla malarstwa motywu, pomysł na portrety konne nie przyjął się i musiał poczekać do prac Rubensa.
Tríptico del Jardín de las delicias Hieronimus Bosch 1490-1500 056 0
El jardín de las Delicias, de El Bosco.jpg
Najbardziej złożona i enigmatyczna praca Hieronima Boscha, przedstawiająca los rodzaju ludzkiego.
La Crucifixión Juan de Flandes 1509-19 057 0
Crucifixión Juan de Flandes.jpg
Wyjątkowa prezentacja pogrążonych w żalu najbliższych Jezusa Chrystusa, których boleść jest przeżywana bardzo prywatnie.
El Descendimiento Rogier van der Weyden przed 1443 058 0
Weyden-descendimiento-prado-Ca-1435.jpg
Mistrzowski pokaz spontanicznej kreatywności Rogiera. Jeden z nielicznych wizerunków Chrystusa bez brody.
El 3 de mayo en Madrid / Los fusilamientos Francisco de Goya 1814 064 0
El Tres de Mayo, by Francisco de Goya, from Prado in Google Earth.jpg
Dramaturgia przedstawienia jednego z najczarniejszych dni w historii Madrytu, zbudowana na grze światłem i mistrzowskim studium psychologicznym postaci.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Alessandro Bettagno, Muzeum Prado, Arcydzieła Malarstwa, 1991.
  2. Muzeum Narodowe del Prado, HolidayCheck.pl [dostęp 2016-06-15] (pol.).
  3. Muzeum Prado - Madryt, wszystko co warto o nim wiedzieć, hiszpania-portal.pl [dostęp 2016-06-13].
  4. Juan Antonio Jim�nez, [http://www.fotomadrid.com/ver/925 Museo del Prado. entrada de Vel�zquez], www.fotomadrid.com [dostęp 2020-04-20] (hiszp.).
  5. Rafael Fraguas, La reapertura de la puerta de Velázquez cambiará la entrada al Museo del Prado, „El País”, Madrid , 3 stycznia 2007, ISSN 1134-6582 [dostęp 2020-04-20] (hiszp.).
  6. Luisa Espino, Guardianes del Prado | El Cultural [dostęp 2020-04-20] (hiszp.).
  7. Ciclo de conferencias:, Tienda del Museo de Bellas Artes de Bilbao [dostęp 2020-04-20] (hiszp.).
  8. Fernando Samaniego, El Prado completa con 'El barbero del Papa' todas las etapas de Velázquez, „El País”, Madrid , 27 listopada 2003, ISSN 1134-6582 [dostęp 2020-04-20] (hiszp.).
  9. El Museo del Prado lanza el sitio web Goya en el Prado - Noticia - Museo Nacional del Prado, www.museodelprado.es [dostęp 2020-04-20].