Prawo wyborcze dla kobiet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krakowskie sufrażystki manifestują w Dniu Kobiet w 1911

Prawo wyborcze dla kobiet oznacza, że pełnoletnie obywatelki danego kraju mają co najmniej możliwość oddawania głosu w wyborach, w szerszym znaczeniu, że mają te same prawa wyborcze, co mężczyźni[potrzebne źródło].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Walka o prawa wyborcze dla kobiet rozpoczęła się już w XVIII wieku, początkowo prowadzona była przez sufrażystki. Pierwszą "współczesną" wojowniczką o prawa wyborcze kobiet była Olimpia de Gouges, którą ścięto 3 listopada 1793 za przygotowanie w czasie Rewolucji Francuskiej Deklaracji Praw Kobiety i Obywatelki. Przed I wojną światową o prawa wyborcze walczyły sufrażystki.

Pierwszym nowożytnym krajem, w którym wprowadzono prawo wyborcze dla kobiet było Terytorium Wyoming w Stanach Zjednoczonych. Kobiety mogły tu głosować od 1869 roku.

W Nowej Zelandii, ówczesnym terytorium angielskim o ograniczonej autonomii, kobiety czynne prawo wyborcze uzyskały w roku 1893, zaś bierne prawo wyborcze w roku 1919.

Rok po politycznym oddzieleniu się od Wielkiej Brytanii, czyli w roku 1902]], prawo wyborcze dla kobiet wprowadzono w Australii. W ten sposób Australia stała się pierwszym nowożytnym suwerennym państwem z prawem wyborczym dla kobiet.

W Europie kobiety po raz pierwszy mogły głosować w Wielkim Księstwie Finlandii, która prawo wyborcze dla kobiet wprowadziła 1 czerwca 1906. Finlandia była wówczas autonomicznym księstwem rosyjskim z własnym parlamentem. W latach 1905-1908 Mikołaj Gerard pełnił funkcję generała-gubernatora Finlandii. Jednocześnie 1 czerwca]] 1906 obywatelki Wielkiego Księstwa Finlandii mogły być wybierane do nowo utworzonego parlamentu prowincji. Po raz pierwszy w historii kobiety uzyskały bierne prawa wyborcze, czyli uzyskały zgodę na kandydowanie. Parlament Finlandii – Eduskunta to pierwszy na świecie parlament dopuszczający do uczestniczenia w życiu politycznym kobiety.

W Rosji prawa wyborcze kobiety uzyskały wraz z ustanowieniem Rosyjskiej Republiki Radzieckiej i uchwaleniem 10 lipca 1918 roku pierwszej radzieckiej konstytucji.

W Polsce kobiety uzyskały prawa wyborcze po odzyskaniu suwerenności w 1918, tj. 28 listopada 1918 roku dekretem Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Dekret Naczelnika Państwa o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego stanowił, iż "Wyborcą do Sejmu jest każdy obywatel Państwa bez różnicy płci" oraz "Wybieralni do Sejmu są wszyscy obywatele (lki) państwa posiadający czynne prawo wyborcze"; postanowienia te zostały utrzymane przez konstytucję marcową.

W 1918 roku prawo wyborcze uzyskały również kobiety w Austrii i w Niemczech.

W kolejnych dziesięcioleciach prawa wyborcze uzyskiwały kobiety w kolejnych państwach:

  • 1893 – Nowa Zelandia
  • 1906 – Finlandia
  • 1918 – Polska
  • 1918 – Austria i Niemcy
  • 1920 – Stany Zjednoczone
  • 1924 – Turcja
  • 1927 – Turkmenistan
  • 1928 – Wielka Brytania i Irlandia Północna
  • 1931 – Portugalia
  • 1944 – Francja
  • 1946 – Włochy
  • 1971 – Szwajcaria (kanton Appenzell Innerrhoden – dopiero w 1990 roku)
  • 1984 – Liechtenstein
  • 2005 – Kuwejt
  • 2006 – Zjednoczone Emiraty Arabskie (z ograniczeniami, rozszerzone w wyborach 2011)[1]

Kraje bez praw wyborczych dla kobiet[edytuj | edytuj kod]

W poniżej wymienionych krajach do dzisiaj kobiety nie mają wcale lub mają bardzo ograniczone prawo wyborcze (lista nie obejmuje krajów, w których praw wyborczych nie mają ani mężczyźni, ani kobiety):

  • Arabia Saudyjska: Brak praw wyborczych dla kobiet. Mężczyźni mają wyłącznie prawo do udziału w wyborach komunalnych.
  • Brunei: Brak praw wyborczych dla kobiet.
  • Liban: Ograniczone prawo wyborcze kobiet. Prawo uczestnictwa w wyborach mają kobiety legitymujące się określonym wykształceniem[2]. W przypadku mężczyzn ta zasada nie obowiązuje. Mężczyźni podlegają obowiązkowi wyborczemu, kobiety nie.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]