Puchaczyk grzywiasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Puszczyk grzywiasty
Jubula lettii[1]
(Büttikofer, 1889)
Ilustracja
Puchaczyk grzywiasty na rycinie z książki z 1890 roku
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

sowy

Rodzina

puszczykowate

Podrodzina

puszczyki

Rodzaj

Jubula
G.L. Bates, 1929

Gatunek

puszczyk grzywiasty

Synonimy
  • Bubo letti Büttikofer, 1889
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status none DD.svg
brak danych

Puchaczyk grzywiasty[3] (Jubula lettii) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych (Strigidae), podrodziny puszczyków (Striginae). Występuje w centralnej i zachodniej Afryce. Ma status „gatunku niedostatecznie rozpoznanego”.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Johann Büttikofer na łamach Notes From The Leyden Museum w 1889. Holotyp pochodził z Liberii. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Bubo letti[4]. Obecnie (2020) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza puchaczyka grzywiastego w monotypowym rodzaj Jubula[5]. Został on opisany w 1929 przez G.L. Batesa. Za cechy, które zaważyły na decyzji o wyodrębnieniu gatunku z rodzaju Bubo, uznał lekką budowę ciała, niewielkie stopy ze słabymi pazurami i cienką woskówką, która nie zakrywa całkowicie nasady dzioba[6]. IOC nie wyróżnia podgatunków[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 40 cm, masa ciała dla jednej samicy: 183 g[7]. U holotypu długość ogona wyniosła 15 cm, skoku 3,5 cm, górnej krawędzi dzioba (w linii prostej) 2,6 cm, a środkowego palca bez pazura – 3 cm[4]. Pióra głowy i szyi są wydłużone i zwisają luźno, tworząc coś na kształt kosmatej grzywy[6]. Opis dotyczy holotypu. Upierzenie głównie rude. Czoło, brew, broda i górna część gardła szara, miejscami widoczne ziemiste prążki. Pióra przypominające brwi czarne. Policzki i pokrywy uszne rdzawe z ciemniejszym prążkowaniem. Pióra po bokach gardła białe z czarnymi końcówkami. Grzbiet, kuper i pokrywy nadogonowe jednolicie rdzawe. Sterówki również rdzawe, ale ogon zdobi 7 czarnych pasów. Skrzydła rdzawe, przy czym zarówno lotki, jak i pokrywy skrzydłowe ozdobione są czarnymi pasami. Cztery z pokryw skrzydłowych średnich na zewnętrznych chorągiewkach mają białe, owalne plamy. Pokrywy skrzydłowe mniejsze i pierwszorzędowe niemal czarne, końcówki rudobrązowe. Barkówki rdzawe, pokryte perłowymi i ziemistymi prążkami. Pierś ruda, zdobiona jaśniejszymi prążkami. Boki ciała jasnopłowe, pióra mają rzucające się w oczy brązowe stosiny. Brzuch, nogawice, pióra porastające skok, pióra w okolicy kloaki oraz pokrywy podogonowe płowe. Tęczówka, dziób i palce żółte[4].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania obejmuje Liberię, Wybrzeże Kości Słoniowej i Ghanę, następnie nieregularnie obszar od południowego Kamerunu i północnego Gabonu na południe do rzeki Kongo i na wschód po północno-centralną i wschodnio-centralną Demokratyczną Republikę Konga[7]. Brak współczesnych doniesień z Ghany[8].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Puchaczyki grzywiaste są bardzo słabo poznane. Mają odzywać się miękkim kuuuuu, podobnym do gruchania sierpówki. Najprawdopodobniej puchaczyki grzywiaste preferują zwarte lasy deszczowe, nigdy nie zostały odnotowane poza lasem i w przecinkach[8]. Niewiele informacji o pożywieniu; możliwe, że trzon diety stanowią owady, w tym chrząszcze i prostoskrzydłe; w żołądku jednego młodego osobnika znaleziono materię roślinną[7]. Parę z osobnikiem młodocianym obserwowano w lutym w Liberii. Najprawdopodobniej zniesienia przypadają na marzec–maj w Demokratycznej Republice Konga. Świeżo opierzone młode w Kamerunie i Gabonie były obserwowane pod koniec grudnia i w styczniu[8].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN od 2005 roku klasyfikuje puchaczyka grzywiastego jako gatunek niedostatecznie rozpoznany (DD, Data Deficient; stan w 2021); wcześniej, od 1988 roku miał on status najmniejszej troski. Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako rzadki w zachodniej części swego zasięgu, a bardziej pospolity w części wschodniej. Ze względu na brak istotnych zagrożeń i dowodów na spadki liczebności BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za stabilny[2][8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jubula lettii, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Jubula lettii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Striginae Leach, 1820 - puszczyki (Wersja: 2020-11-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-12-08].
  4. a b c J. Büttikofer. On a new Owl from Liberia. „Notes from the Leyden Museum”. 11, s. 34, 1889. 
  5. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Owls. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-12-08]. (ang.).
  6. a b G. L. Bates. A new genus of Owls. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 49, s. 90–91, 1929. 
  7. a b c Holt, D.W., Berkley, R., Deppe, C., Enríquez Rocha, P., Petersen, J.L., Rangel Salazar, J.L., Segars, K.P., Wood, K.L. & Sharpe, C.J.: Maned Owl (Jubula lettii). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (15 listopada 2016)].
  8. a b c d Maned Owl Jubula lettii. BirdLife International. [dostęp 2021-09-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]