R-14

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
R-14
ilustracja
Państwo  ZSRR
Producent Projekt: OKB-586
Produkcja: Jużmasz
Inne nazwy 8K65, SS-5, Skean
Typ IRBM
Przeznaczenie strategiczne
Status wycofany ze służby
Lata służby 1961–1984
Długość 24,4 metra
Średnica 2,4 metra
Masa startowa 86,3 tony
Napęd jednostopniowy
Paliwo ciekłe
Zasięg 4500 km
Udźwig 1500-2155 kg
Naprowadzanie bezwładnościowe
Celność CEP: 5000 metrów
Głowica 1 x 2,3 Mt

R-14 – (numer kodowy 8K65, NATO: SS-5, Skean) zaprojektowany i produkowany na Ukrainie, radziecki jednostopniowy pocisk balistyczny pośredniego zasięgu bazowania lądowego na paliwo ciekłe, przenoszący 1 głowicę z ładunkiem termojądrowym o mocy 2,3 Mt. Przeznaczony do wystrzeliwania z wyrzutni otwartych, znajdował się w stanie operacyjnym w Strategicznych Wojskach Rakietowych w latach 1961–1984, zastąpiony następnie przez system rakietowy RSD-10 Pionier.

Rozwój i służba operacyjna[edytuj | edytuj kod]

Rozwój systemy R-14 został autoryzowany zrządzeniem z 2 lipca 1958 roku, w oparciu o ideę zaproponowaną przez biuro konstrukcyjne OKB-586 dla pocisków R-12. Wstępna specyfikacja wymagań zakładała pocisk o zasięgu dwukrotnie większym niż zasięg R-12 – 4000 km zamiast 2000 km. Testy w locie zostały rozpoczęte w lipcu 1960 roku i zostały ukończone między grudniem 1960, a lutym 1961 roku. Nowy pocisk został przyjęty w skład sił rakietowych 24 kwietnia 1961 roku, zaś pierwszy pułk rakietowy rozpoczął dyżur bojowy z tymi pociskami 1 stycznia 1962 roku. Pocisk R-14 przeznaczony był do startu z lądowych wyrzutni na powierzchni, jednak w maju 1960 roku podjęto decyzję o opracowaniu jego wariantu przeznaczonego dla silosów oznaczonej jako R-14U (8K65U).

W latach 1965-1969 osiągnięta została maksymalna liczba rozmieszczonych pocisków R-14 w 97 wyrzutniach. Między rokiem 1978, a 1983 rozpoczął się proces wycofywania R-14 ze służby, i ostatecznie do 1984 roku wszystkie zostały zastąpione pociskami RSD-10 Pionier na mobilnych wyrzutniach kołowych.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Specyfikacja techniczna określała pocisk jako 8K65, na zachodzie zaś pocisk uzyskał oznaczenie SS-5 Skean. Ogólna konstrukcja pocisku była podobna do konstrukcji R-12. Zwiększono masę paliwa, przez zwiększenie średnicy zbiornika. Układ napędowy zawierał dwa dwukomorowe silniki na paliwo ciekłe, przy czym zastosowano 1,1-Dimetylohydrazyna (UDMH) jako substytut kerozyny TM-185. w celu zwiększenia impulsu właściwego i wyeliminowania zapalnika. Dodatkowo, turbopompa napędzana była przez generator gazów, które z kolei generowane były przez spalanie części głównego paliwa zamiast dodatkowego nadtlenku wodoru. Całkowicie autonomiczny bezwładnościowy układ kierowania po raz pierwszy mieścił stabilizowany żyroskop. Po raz pierwszy także, po oddzieleniu się głowicy bojowej o wadze 680 kilogramów, korpus pocisku był zwalniany przez specjalnie temu zadaniu dedykowane silniki rakietowe na paliwo stałe, co także wpływało na polepszenie celności głowicy. Dzięki takiemu układowi kontroli oraz wyhamowywaniu korpusu, mimo dwukrotnie większego zasięgu pocisk R-14 zachował niezmieniona względem R-12 celność. Zasadniczo R-14 przenosił taką samą głowicę jak pocisk R-12, która jednak z uwagi na wyższą prędkość i temperaturę powrotu w gęste warstwy atmosfery miała zaokrąglone czoło.

Z uwagi na właściwości żrące paliwa ciekłego, pocisk mógł przebywać w stanie zatankowanym przez okres nie dłuższy niż 30 dni. Impuls właściwy silników RD-216 wynosił 2406 m/sek na poziomie morza oraz 2830 m/sek w próżni. Ciąg – odpowiednio – 1480 kN i 1740 kN. Throw-weight 1500-2155 kg, zaś celność określona przez CEP 5000 metrów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Frank von Hippel, Oleg Bukharin, Timur Kadyshev, Eugene Miasnikov, Pavel Podvig: Russian Strategic Nuclear Forces. The MIT Press, 2004, s. 186-188. ISBN 0-2626-6181-0.