Recepta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Recepta – pisemne polecenie lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii lub felczera dla farmaceuty i w mniejszym stopniu dla chorego dotyczące leków, które mają zostać użyte w leczeniu. W Polsce recepty wypisuje się stosując zarówno język polski jak i łaciński. Wystawianie recept reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. 2016 poz. 62). Wzór recepty określa załącznik nr 6 do wyżej wymienionego Rozporządzenia. Wymiary recept nie mogą być mniejsze niż 200 mm długości i 90 mm szerokości (§ 9 ust. 2 Rozporządzenia).

Recepta – wzór obowiązujący w Polsce od 2012 r.
Recepta – wzór obowiązujący do 2012 r.

Części recepty[edytuj]

Inscriptio[edytuj]

Inscriptio czyli nagłówek powinien zawierać dane dotyczące zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej, w której pacjent jest leczony, a w szczególności nazwę zakładu opieki zdrowotnej, adres, telefon oraz pierwsze 9 cyfr identyfikatora REGON. Obecnie recepta nie zawiera numeru umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. W tej części znajduje się również unikatowy numer recepty składający się z 20 cyfr, przy czym pierwsze dwie cyfry są wyróżnikiem odpowiedniego oddziału NFZ, cyfry od trzeciej do osiemnastej tworzą unikatowy w ramach oddziału numer, cyfra dziewiętnasta określa rodzaj recepty, a cyfra dwudziesta jest cyfrą kontrolną. Od roku 2012 kod paskowy i numer recepty pod kodem zawiera 22 cyfry.

W przypadku recepty wystawionej w Książeczce Usług Medycznych część ta zastąpiona jest odciskiem pieczęci zakładu lub praktyki na odwrocie kuponu RUM.

Nomen aegroti[edytuj]

Część zawierająca informacje o chorym. Znajduje tu się jego imię i nazwisko, adres, PESEL, w przypadku dzieci (do 18. roku życia) wiek. Obecnie w Polsce do tej części należą również oznaczenia dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego (kod Oddziału NFZ, symbol państwa przy wystawianiu recept na mocy przepisów o koordynacji), uprawnień dodatkowych pacjenta z uwagi na przynależność do odpowiedniej grupy pacjentów (np. honorowych dawców krwi, czy inwalidów wojennych). W przypadku stwierdzenia choroby przewlekłej z niżej zamieszczonego wykazu, lekarz może przepisać pacjentowi lek z obniżoną odpłatnością.

WYKAZ ODDZIAŁÓW WOJEWÓDZKICH NFZ
Kod funduszu Nazwa oddziału funduszu wojewódzkiego
01 Dolnośląski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia we Wrocławiu
02 Kujawsko-Pomorski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Bydgoszczy
03 Lubelski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Lublinie
04 Lubuski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze
05 Łódzki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi
06 Małopolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie
07 Mazowiecki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie
08 Opolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Opolu
09 Podkarpacki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Rzeszowie
10 Podlaski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Białymstoku
11 Pomorski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Gdańsku
12 Śląski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach
13 Świętokrzyski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Kielcach
14 Warmińsko-Mazurski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Olsztynie
15 Wielkopolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu
16 Zachodniopomorski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Szczecinie
WYKAZ UPRAWNIEŃ DODATKOWYCH PACJENTA[1][2][3]
Oznaczenie Grupa osób Ulga Podstawa prawna
AZ Pracownicy i byli pracownicy zakładów produkujących wyroby zawierające azbest.  Przysługuje im bezpłatnie zaopatrzenie w leki związane z chorobami wywołanymi pracą przy azbeście. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
BW Pacjenci którzy posiadają uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce ich zamieszkania. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
CN Nieubezpieczone kobiety podczas ciąży, porodu lub połogu. Przysługuje im zaopatrzenie w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne związane z ciążą, porodem i połogiem. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
DN osoby nieubezpieczone do ukończenia 18 roku życia. bezpłatne zaopatrzenie w leki związane z chorobami wywołanymi pracą przy azbeście Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
IB inwalidzi wojenni oraz osoby represjonowane, ich małżonkowie pozostający na ich wyłącznym utrzymaniu, wdowy i wdowcy po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osoby represjonowane, uprawnione do renty rodzinnej, a także cywilne niewidome ofiary działań wojennych. Przysługuje im bezpłatne zaopatrzenie w leki w kategoriach dostępności „Rp” lub „Rpz” oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego objęte refundacją, dopuszczone do obrotu na terytorium Polski. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
IW inwalidzi wojskowi. Przysługuje im bezpłatne – do wysokości limitu finansowania ze środków publicznych – zaopatrzenie w leki objęte wykazem leków refundowanych w kategoriach: lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrób medyczny dostępny w aptece na receptę w całym zakresie zarejestrowanych wskazań i przeznaczeń. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
PO żołnierze, którzy odbywają zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe oraz pełnią służbę kandydacką, służbę przygotowawczą lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – o ile nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu z innego tytułu. Przysługuje im bezpłatne – do wysokości limitu finansowania – zaopatrzenie w leki objęte refundacją w kategoriach: lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrób medyczny dostępny w aptece na receptę w całym zakresie zarejestrowanych wskazań i przeznaczeń oraz leki recepturowe. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
DN Dzieci obywatelstwa polskiego do ukończenia 18 roku życia. Bezpłatne udzielanie świadczeń zdrowotnych. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
IN Pacjenci inni niż ubezpieczeni, którzy posiadają uprawnienia do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej. Uzależnieni od narkotyków, alkoholu, osoby z zaburzeniami psychicznymi (zagrażający zdrowiu lub życiu), cudzoziemiec umieszczony w strzeżonym ośrodku lub przebywający w areszcie dla cudzoziemców, chorzy na choroby zakaźne. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
WP Żołnierze zawodowi, o których mowa w przepisach ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w trakcie szkoleń poligonowych i ćwiczeń wojskowych (rejsów, lotów). Przysługują im bezpłatne świadczenia zdrowotne i bezpłatne zaopatrzenie w:

– refundowane w całym zakresie zarejestrowanych wskazań i przeznaczeń leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne dostępne w aptece na receptę;

– leki recepturowe;

– określone w przepisach o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej leki oznaczone symbolem OTC (wydawane bez przepisu lekarza) oraz wyroby medyczne i ich wyposażenie – w rozumieniu przepisów ustawy o wyrobach medycznych.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2014 r., poz. 319)
Żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe, kandydaci na żołnierzy zawodowych oraz pełniący służbę przygotowawczą lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Są objęci obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Przysługuje im bezpłatne zaopatrzenie w produkty lecznicze, wyroby medyczne i ich wyposażenie, w rozumieniu przepisów ustawy o wyrobach medycznych (inne niż oznaczone znakiem „Rp” – wydawane z przepisu lekarza), finansowane z budżetu państwa z części pozostającej w dyspozycji ministra obrony narodowej.

Wykaz produktów leczniczych oznaczonych symbolem OTC i wyrobów wydawanych bezpłatnie oraz sposób i tryb ich finansowania określa rozporządzenie ministra obrony narodowej.

Żołnierze pełniący służbę przygotowawczą oraz członkowie ich rodzin. Przysługują im uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118 – 132 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Absolwenci szkół wyższych odbywających przeszkolenie wojskowe oraz członkowie ich rodzin. Przysługują im uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118 – 132 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Osoby odbywające służbę w obronie cywilnej, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu podczas lub w związku z jej odbywaniem albo w bezpośredniej drodze do miejsca jej odbywania lub w drodze powrotnej. Przysługuje im prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej podmiotów leczniczych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, w zakresie i na warunkach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Ww. świadczenia dla osób nieobjętych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym są finansowane odpowiednio przez podmioty, o których mowa w art. 138 ust. 3 i 4 oraz w art. 139 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w których osoby te pełnią służbę.

Osoby odbywające zasadniczą służbę w obronie cywilnej i członkowie ich rodzin. Przysługują im uprawnienia określone w art. 118, art. 119 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 120 – 122, 124 – 126, 128 – 132 i 136 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej.
Osoby wykonujące obowiązek szkolenia ludności w zakresie powszechnej samoobrony, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu podczas lub w związku z wykonywaniem tego obowiązku albo w bezpośredniej drodze do miejsca jego wykonywania lub w drodze powrotnej. Przysługuje im prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej podmiotów leczniczych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, w zakresie i na warunkach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Osoby wykonujące świadczenia osobiste, które zachorowały lub doznały uszczerbku na zdrowiu podczas lub w związku z udzielaniem tych świadczeń albo w bezpośredniej drodze do miejsca ich wykonywania lub w drodze powrotnej. Przysługuje im prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń podmiotów leczniczych niebędących przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów ustawy o działalności leczniczej.
Żołnierze zawodowi, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593, z późn. zm.), skierowani do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługują im bezpłatne świadczenia zdrowotne oraz bezpłatne zaopatrzenie w produkty lecznicze oraz wyroby medyczne i ich wyposażenie, w rozumieniu przepisów ustawy o wyrobach medycznych.
S Świadczeniobiorcy po ukończeniu 75-tego roku życia, dot. recept wypisanych przez lekarza POZ posiadającego listę aktywną, bądź lekarza zatrudnionego w zastępstwie lekarza POZ posiadającego listę aktywną, w przychodni w której pacjent złożył deklarację wyboru lekarza POZ. Bezpłatne leki zamieszczone w wykazie leków dla seniorów ogłaszanym przez MZ. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135)

WYKAZ CHORÓB PRZEWLEKŁYCH[4]

  1. akromegalia,
  2. astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, eozynofilowe zapalenie oskrzeli,
  3. choroba Alzheimera,
  4. choroba i zespół Parkinsona,
  5. choroba Leśniowskiego-Crohna,
  6. choroby psychiczne lub upośledzenie umysłowe,
  7. ciężka postać przewlekłej obturacyjnej choroby płuc z udokumentowanym badaniem spirometrycznym z wartością wskaźnika FEV1 <50% oraz ujemną próbą rozkurczową,
  8. cukrzyca,
  9. epidermolysis bullosa,
  10. fenyloketonuria,
  11. gruźlica, w tym również gruźlica wielolekooporna i inne mykobakteriozy,
  12. hipercholesterolemia LDL-C powyżej 130 mg/dl utrzymująca się pomimo terapii statynami w przypadku: stanu po zawale serca lub rewaskularyzacji wieńcowej (przezskórnej lub kardiochirurgicznej), stanu po rewaskularyzacji obwodowej lub amputacji obwodowej z powodu choroby miażdżycowej, hipercholesterolemii rodzinnej,
  13. jaskra,
  14. miastenia,
  15. miażdżyca objawowa naczyń wieńcowych leczona stentami metalowymi (do 6 tygodni od implantacji stentu) lub stentami antyrestenotycznymi uwalniającymi leki (do 12 miesięcy od implantacji stentu) w celu zapobiegania zakrzepom,
  16. moczówka prosta przysadkowa,
  17. mukowiscydoza,
  18. neuralgia popółpaścowa przewlekła,
  19. niedoczynność tarczycy,
  20. nowotwór złośliwy, w tym również:
    1. neutropenia w chorobach nowotworowych,
    2. przerzuty osteolityczne w chorobach nowotworowych,
    3. rak piersi i rak trzonu macicy,
    4. rak piersi w II rzucie hormonoterapii,
    5. rak prostaty,
  21. osteoporoza,
  22. padaczka,
  23. padaczka oporna na leczenie,
  24. pierwotna dyskineza rzęsek,
  25. przerost gruczołu krokowego,
  26. przewlekłe owrzodzenia,
  27. schizofrenia,
  28. schizofrenia w przypadku nawrotu objawów psychotycznych podczas terapii neuroleptykami w wyniku udokumentowanego, uporczywego braku współpracy chorego,
  29. stan po przeszczepie narządu unaczynionego bądź szpiku,
  30. stan po resekcji trzustki,
  31. stan po zawale mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST do 12 miesięcy stosowania,
  32. stan po zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST do 30 dni stosowania,
  33. stwardnienie rozsiane,
  34. stwardnienie zanikowe boczne,
  35. udokumentowana niewydolność serca w klasach NYHA II- NYHA IV,
  36. wieloobjawowy miejscowy zespół bólowy typu – I odruchowa dystrofia współczulna oraz typu II – kauzalgia,
  37. wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
  38. zespoły wrodzonych defektów metabolicznych, alergie pokarmowe, biegunki przewlekłe,
  39. zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi wyłącznie jako element kompleksowego (zawierającego psychoterapię) leczenia u dzieci powyżej 6. roku życia

Praepositio[edytuj]

Tę część tworzy skrót Rp. (recipe) – „Weź”.

Praescriptio[edytuj]

W tej części znajdują się nazwy środków leczniczych i ich ilości. W przypadku leków gotowych na recepcie znajdziemy nazwę handlową preparatu lub nazwę międzynarodową leku, postać, dawkę oraz ilość leku. Na jednej recepcie można przepisać do pięciu leków gotowych lub wyrobów medycznych albo jeden lek recepturowy, w ilości nie większej niż niezbędnej pacjentowi do 120-dniowego stosowania. Środki antykoncepcyjne można natomiast przepisać na 180-dniowy okres stosowania[5]. Warunkiem wydania w aptece odpowiedniej ilości leków jest podanie przez lekarza sposobu dawkowania, w przeciwnym wypadku farmaceuta wyda lek w ilości maksymalnie dwóch najmniejszych opakowań danego leku[6].
W przypadku leków recepturowych powinna być zachowana następująca kolejność:

  • basis (remedium cardinale) – lek podstawowy, który działa najsilniej,
  • remedium adiuvans – lek wspomagający lek podstawowy,
  • corrigens – środek poprawiający smak, zapach lub wygląd leku,
  • vehiculum (constituens) – nielecznicza substancja która pełni rolę podstawy (np. rozpuszczalnika) i nadaje lekowi postać.

Subscriptio[edytuj]

Informacje dla farmaceuty dotyczące składu, postaci i ilości leku.

Signatura[edytuj]

Dane dla pacjenta dotyczące sposobu podania, dawkowania i czasu kuracji. W związku z tym, że zrealizowana recepta pozostaje w aptece, zazwyczaj pacjenci otrzymują te informacje na osobnej kartce.

Nomen medici[edytuj]

Własnoręczny podpis i pieczątka lekarza zawierająca dane o lekarzu i poświadczająca jego prawo do wykonywania zawodu. Pieczęć musi zawierać co najmniej imię i nazwisko lekarza oraz numer Prawa Wykonywania Zawodu. Zamiast pieczątki dopuszczalne jest umieszczenie w drukarni nadruku z danymi identyfikacyjnymi lekarza.

W tej części znajduje się również data wystawienia recepty oraz data realizacji recepty – lekarz może w czasie jednej wizyty wystawić do 12 recept na 360-dniowy okres stosowania. „Data realizacji od dnia” wskazuje termin od którego można zrealizować daną receptę[7]. W tej części wymagane jest również podanie instytucji drukującej dany egzemplarz recepty.

Termin ważności recepty[edytuj]

Obecnie na podstawie § 17 Rozporządzenia w sprawie recept lekarskich termin realizacji recepty wynosi 30 dni od daty wystawienia lub od „daty realizacji od dnia”, jeśli taka zostanie wpisana. Wyjątkiem są recepty na antybiotyki, które są ważne 7 dni. Termin realizacji recepty na leki lub wyroby medyczne sprowadzane z zagranicy dla użytkowników indywidualnych nie może przekroczyć 120 dni, a na preparaty immunologiczne (np. szczepionki) wytwarzane indywidualnie dla pacjenta – 90 dni.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.