Roscoe Arbuckle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Roscoe Arbuckle
Ilustracja
Arbuckle (ok. 1916)
Imię i nazwisko Roscoe Conkling Arbuckle
Data i miejsce urodzenia 24 marca 1887
Smith Center
Data i miejsce śmierci 29 czerwca 1933
Nowy Jork
Zawód aktor, reżyser, scenarzysta
Strona internetowa

Roscoe Conkling Arbuckle, znany także jako Fatty Arbuckle (ur. 24 marca 1887 w Smith Center, zm. 29 czerwca 1933 w Nowym Jorku) – amerykański aktor komediowy z okresu kina niemego, jedna z największych gwiazd swojej epoki, symbol komedii slapstikowej, jeden z najbardziej zasłużonych dla tego gatunku, obok: Charlesa Chaplina, Bustera Keatona czy Harolda Lloyda. W Polsce znany jako „Grubasek”.

Życiorys[edytuj]

Kadr z filmu Out West (1919); na zdjęciu: Roscoe „Fatty” Arbuckle, Buster Keaton i Al St. John

Roscoe Conkling Arbuckle urodził się w republikańskim domu i to znanemu w tamtych czasach politykowi, Roscoe Conklingowi, zawdzięcza swoje imiona. Jego ojciec był bowiem zagorzałym konserwatystą. Gdy Roscoe dojrzał skłonił się raczej ku demokratom, co było powodem konfliktu z ojcem. Już rok po narodzinach późniejszej gwiazdy kina, rodzina Arbuckle wyprowadziła się do Santa Fe w Kalifornii, a w 1899 roku umarła jego matka, Mollie. Wkrótce potem ojciec zostawił go bez opieki i Roscoe, aby przeżyć, podejmował się różnych dorywczych prac. Pracował między innymi w kuchni hotelu w San Jose. Miał zwyczaj śpiewać podczas gotowania i dzięki temu został zauważony przez piosenkarkę, która występowała wieczorami w tymże hotelu. Ta zaprosiła go do pobliskiego teatru, gdzie odbywał się wieczór amatorów. Tutaj z kolei jego talent dostrzegł David Grauman, showman i producent widowisk wodewilowych. Roscoe dołączył do jego trupy jako tancerz i piosenkarz. Od 1904 roku występował z grupą „Pantages”, głównie na Zachodnim Wybrzeżu Stanów Zjednoczonych. Tutaj w 1906 roku przeżył wielkie trzęsienie ziemi i pomagał przy odgruzowywaniu. W tym okresie również wystąpił w swoim pierwszym filmie, Ben’s Kid (1909), ale był tym faktem tak zakłopotany, że nikomu się do tego nie przyznał.

W tym samym roku poślubił Minte Durfee, aktorkę z zespołu, z którą podróżował po Hawajach, Japonii i Chinach. Do Stanów powrócili na początku 1913 roku. Zaraz po powrocie Arbuckle postanowił spróbować swojego szczęścia w filmie. Wybrał Keystone Studios, z którym związany był Mack Sennett zwany „królem komedii”. Wówczas nadeszła moda na filmy, a teatry objazdowe miały wkrótce za sprawą tego zjawiska zapaść w kryzys. Arbuckle wybrał więc odpowiedni moment na zmianę branży. Miał też doświadczenie przy swoim pierwszym filmie, więc wiedział. czego może się spodziewać po nowym medium. Sennett szybko dostrzegł talent Roscoe, a w dodatku potrzebował nowego komika, bowiem gwiazda Keystone, Fred Mace, nie przedłużyła kontraktu. Sennett zatrudnił również żonę Arbuckle i jego siostrzeńca.

Już od pierwszego filmu (Gangsters, 1913) Arbuckle stał się jednym z najbardziej popularnych aktorów w Keystone. Od 1914 roku wraz z inną gwiazdą tej wytwórni, Mabel Normand, stworzył duet komediowy „Fatty i Mabel”, który w ciągu dwóch lat zarobił miliony dla wytwórni Sennetta i jego nowojorskich wspólników. Para komików była bardzo popularna aż do 1916 roku, po czym przestali razem pracować. W tym samym roku Sennett rozstał się też z Keystone. Arbuckle postanowił spróbować swoich sił niezależnie od Sennetta. Był to czas, który wyjątkowo sprzyjał rozstaniom – na początku 1917 roku rozpadło się małżeństwo komika.

Pod koniec 1916 roku Arbuckle dostał propozycję nowego kontraktu. Oferowano mu 1000 dolarów za każdy dzień oraz 25% dochodów z filmów, w których występował. Dodatkowo zapewniono mu pełną kontrolę artystyczną i wolną rękę w sprawach realizacyjnych. Arbuckle nie odmówił i rozpoczął intensywną pracę. Wyhamowała go dopiero choroba, czyrak, który o mało nie doprowadził do amputacji nogi. Choroba skłoniła go również do zrzucania aż 80 funtów (ok. 36 kg) nadwagi, ale miała też swoją ciemną stronę: Arbuckle uzależnił się od morfiny.

Kadr z filmu Grubasek na Coney Island (1917)

Od 1917 roku Arbuckle pracował pod sztandarem grupy „Comique”. W Nowym Jorku poznał młodego Bustera Keatona i zaprosił go do współpracy. Keaton dopiero stawiał swoje pierwsze kroki w filmie, ale na scenie występował od dziecka. Na początku 1918 roku grupa przeniosła się do Los Angeles, podobnie jak większość liczących się wytwórni i studiów. To w tym okresie Arbuckle święcił największe sukcesy. W następnym roku dostał on jeszcze korzystniejszy kontrakt, w którym jego gaża wynosiła aż 1 mln dolarów rocznie. Miał coraz więcej pracy i kontrolę nad „Comique” przekazał po części Keatonowi, samemu wiążąc się z Paramount Pictures. Z perspektywy czasu okazało się, że wysoki kontrakt był błędem artystycznym, bowiem jednocześnie Arbuckle stracił nieco kontroli nad swoimi filmami[a]. Przez następne półtora roku Arbuckle nakręcił dziesięć filmów. Poprzez sztuczne popędzanie, filmy traciły na jakości, ale studio musiało regularnie wypuszczać nowe tytuły, dlatego zdarzało się, że aktor grał w trzech filmach jednocześnie. Po tym okresie wzmożonej pracy zdecydował się na krótki urlop. Trzy dni spędzone w San Francisco miały odmienić jego życie już na zawsze.

W San Francisco Arbuckle zatrzymał się w jednym z hoteli, gdzie wieczorem urządzono niewielkie przyjęcie. W trakcie zabawy młoda aktorka, Virginia Rappe, poczuła się źle. Mimo wezwania lekarza, po kilku dniach zmarła na zapalenie otrzewnej. 11 września 1921 roku Arbuckle został zatrzymany w związku z oskarżeniem o morderstwo. Dowody przeciwko niemu były wyjątkowo słabej jakości, jednak prasa bulwarowa opisywała całe zdarzenie na swój sposób. Snuto insynuacje jakoby Arbuckle wykorzystał seksualnie ofiarę, a truciznę podał jej w butelce coli lub mleka, a nawet w kostce lodu. Śledztwo nie potwierdziło tych rewelacji. 12 kwietnia 1922 roku sąd wydał werdykt uniewinniający, jednak ze strony społeczeństwa spotykał go ostracyzm, a szczególnie środowisko Hollywood stało się dla niego nieprzychylnie[potrzebny przypis]. Producenci, z którymi Arbuckle miał podpisaną umowę, bojąc się, że skandal odbije się rykoszetem również na ich pracy, a także za namową Williama Haysa[b] wycofali wszystkie kopie filmów Arbuckle’a z obiegu. Choć zakaz wydany przez Haysa dotyczył formalnie grudnia 1921 roku, to w efekcie Arbuckle nie wystąpił w żadnym filmie przez następne dziesięć lat. Przez kilka lat aktor reżyserował pod pseudonimem, ale przed kamerą nie mógł się pokazać[c]. Problemem były również długi aktora wobec reprezentujących go prawników. Mimo sukcesu, proces zrujnował go doszczętnie. Buster Keaton wraz z grupą najlepszych przyjaciół Arbuckle’a spłacili jego zobowiązania. Keaton, który nie mógł pogodzić się z niesprawiedliwym kresem kariery swojego przyjaciela, robił co mógł. W 1924 roku poprosił go o wyreżyserowanie swojej najnowszej komedii Sherlock Holmes Jorku. Nacisk opinii publicznej był jednak na tyle duży, że Keaton musiał wycofać się z tych planów. W 1925 roku pozwolono aktorowi wrócić do zawodu reżysera pod warunkiem, że będzie tworzył pod pseudonimem. Wybrał imię William Goodrich, bo tak nazywał się jego ojciec. W tym samym roku ożenił się drugi raz, jednak trzy lata później Arbuckle się rozwiódł.

Po dziesięciu latach banicji w prasie pojawił się artykuł zatytułowany „Doesn’t Fatty Arbuckle Deserve a Break?”, pod którym podpisały się tuziny amerykańskich gwiazd, żądając przywrócenia Arbuckle’owi pełnego prawa do występów. Wszyscy domagali się powrotu „Fatty’ego”. Wkrótce Arbuckle wziął trzeci ślub. Podpisał on również nowy kontrakt z wytwórnią Warner Bros. W noc po podpisaniu kontraktu aktor umarł z powodu wady serca. Keaton powiedział, że powodem śmierci Arbuckle’a było pęknięte serce. Wdowa po nim dodała, że umarł we śnie uśmiechając się.

Jego ciało zostało poddane kremacji, a prochy wysypano do oceanu.

Filmografia[edytuj]

Aktor[edytuj]

  • Tomalio (1933)
  • Close Relations (1933)
  • How've You Bean? (1933)
  • Buzzin' Around (1933)
  • In the Dough (1932)
  • Hey, Pop! (1932)
  • The Back Page (1931)
  • Listen Lena (1927)
  • Go West (1925)
  • A Sainted Devil (1924)
  • Crazy to Marry (1921)
  • Gasoline Gus (1921)
  • Traveling Salesman (1921)
  • The Dollar-a-Year Man (1921)
  • Brewster's Millions (1921)
  • The Fast Freight (1921)
  • Leap Year (1921)
  • Life of the Party (1920)
  • The Round-Up (1920)
  • The Garage (1919)
  • The Hayseed (1919)
  • Back Stage (1919)
  • A Desert Hero (1919)
  • The Bank Clerk (1919)
  • Love (1919)
  • The Pullman Porter (1919)
  • Camping Out (1919)
  • The Sheriff (1918)
  • The Cook (1918)
  • Good Night, Nurse! (1918)
  • Moonshine (1918)
  • The Bell Boy (1918)
  • Out West (1918)
  • A Scrap of Paper (1918)
  • A Country Hero (1917)
  • Coney Island (1917)
  • Oh Doctor! (1917)
  • The Late Lamented (1917)
  • His Wedding Night (1917)
  • The Rough House (1917)
  • A Reckless Romeo (1917)
  • The Butcher Boy (1917)
  • A Creampuff Romance (1916)
  • The Waiters' Ball (1916)
  • The Other Man (1916)
  • His Wife's Mistakes (1916)
  • Bright Lights (1916)
  • He Did and He Didn't (1916)
  • Fatty and Mabel Adrift (1916)
  • Fatty and the Broadway Stars (1915)
  • A Village Scandal (1915)
  • Fickle Fatty's Fall (1915)
  • Fatty's Tintype Tangle (1915)
  • The Little Teacher (1915)
  • Fatty's Plucky Pup (1915)
  • Miss Fatty's Seaside Lovers (1915)
  • Mabel's Wilful Way (1915)
  • When Love Took Wings (1915)
  • Wished on Mabel (1915)
  • That Little Band of Gold (1915)
  • Fatty's Faithful Fido (1915)
  • Fatty's Chance Acquaintance (1915)
  • Fatty's Reckless Fling (1915)
  • Hogan's Romance Upset (1915)
  • Fatty's New Role (1915)
  • Fatty and Mabel at the San Diego Exposition (1915)
  • Mabel and Fatty's Simple Life (1915)
  • Mabel, Fatty and the Law (1915)
  • Mabel and Fatty's Wash Day (1915)
  • Rum and Wall Paper (1915)
  • Mabel and Fatty's Married Life (1915)
  • Fatty and Minnie He-Haw (1914)
  • Fatty's Magic Pants (1914)
  • Shotguns That Kick (1914)
  • Leading Lizzie Astray (1914)
  • Among the Mourners (1914)
  • The Sea Nymphs (1914)
  • Fatty's Wine Party (1914)
  • Fatty's Jonah Day (1914)
  • An Incompetent Hero (1914)
  • Lovers' Post Office (1914)
  • Zip, the Dodger (1914)
  • Their Ups and Downs (1914)
  • Fatty Again (1914)
  • Killing Horace (1914)
  • Fatty's Debut (1914)
  • Lover's Luck (1914)
  • Charlie i Fatty bawią się (1914)
  • A Brand New Hero (1914)
  • The Baggage Smasher (1914)
  • Charlie pielęgniarzem (1914)
  • Charlie kokietuje (1914)
  • Fatty's Gift (1914)
  • Those Country Kids (1914)
  • That Minstrel Man (1914)
  • Those Happy Days (1914)
  • The Sky Pirate (1914)
  • A Rowboat Romance (1914)
  • Love and Bullets (1914)
  • Fatty's Finish (1914)
  • Fatty and the Heiress (1914)
  • Charlie i Fatty na ringu (1914)
  • Our Country Cousin (1914)
  • The Alarm (1914)
  • The Water Dog (1914)
  • A Suspended Ordeal (1914)
  • Where Hazel Met the Villain (1914)
  • A Bath House Beauty (1914)
  • Chicken Chaser (1914)
  • Barnyard Flirtations (1914)
  • A Rural Demon (1914)
  • His Favorite Pastime (1914)
  • Tango Tangles (1914)
  • Twixt Love and Fire (1914)
  • A Robust Romeo (1914)
  • Rebecca's Wedding Day (1914)
  • In the Clutches of the Gang (1914)
  • A Flirt's Mistake (1914)
  • The Under-Sheriff (1914)
  • Caught in a Flue (1914)
  • A Misplaced Foot (1914)
  • He Would a Hunting Go (1913)
  • Some Nerve (1913)
  • His Sister's Kids (1913)
  • Fatty's Flirtation (1913)
  • A Ride for a Bride (1913)
  • The Woman Haters (1913)
  • Fatty Joins the Force (1913)
  • Wine (1913)
  • Fatty at San Diego (1913)
  • The Speed Kings (1913)
  • A Quiet Little Wedding (1913)
  • Two Old Tars (1913)
  • Fatty's Day Off (1913)
  • Mother's Boy (1913)
  • When Dreams Come True (1913/I)
  • The Faithful Taxicab (1913)
  • The Gypsy Queen (1913)
  • Mabel's Dramatic Career (1913)
  • Mabel's New Hero (1913)
  • The Riot (1913)
  • Almost a Rescue (1913)
  • Professor Bean's Removal (1913)
  • Love and Courage (1913)
  • A Noise from the Deep (1913)
  • The Telltale Light (1913)
  • For the Love of Mabel (1913)
  • A Bandit (1913)
  • Peeping Pete (1913)
  • The Waiters' Picnic (1913)
  • Passions, He Had Three (1913)
  • The Gangsters (1913)
  • The Foreman of the Jury (1913)
  • Alas! Poor Yorick! (1913)
  • Murphy's I.O.U. (1913)
  • Safe in Jail (1913)
  • Help! Help! Hydrophobia! (1913)
  • A Voice from the Deep (1912)
  • The Sanitarium (1910)
  • Making It Pleasant for Him (1909)
  • Mrs. Jones' Birthday (1909)
  • Ben's Kid (1909)

Reżyser[edytuj]

jako William Goodrich
  • Niagara Falls (1932)
  • Gigolettes (1932)
  • Hollywood Lights (1932)
  • Hollywood Luck (1932)
  • Bridge Wives (1932)
  • Anybody's Goat (1932)
  • Keep Laughing (1932)
  • Moonlight and Cactus (1932)
  • It's a Cinch (1932)
  • Smart Work (1931)
  • Idle Roomers (1931)
  • The Tamale Vendor (1931)
  • Once a Hero (1931)
  • Queenie of Hollywood (1931)
  • One Quiet Night (1931)
  • That's My Meat (1931)
  • Take 'em and Shake 'em (1931)
  • Beach Pajamas (1931)
  • Up Pops the Duke (1931)
  • Honeymoon Trio (1931)
  • That's My Line (1931)
  • The Lure of Hollywood (1931)
  • The Back Page (1931)
  • Windy Riley Goes Hollywood (1931)
  • Crashing Hollywood (1931)
  • Pete and Repeat (1931)
  • Marriage Rows (1931)
  • Three Hollywood Girls (1931)
  • Up a Tree (1930)
  • Won by a Neck (1930)
  • Si Si Senor (1930)
  • Special Delivery (1927)
  • Peaceful Oscar (1927)
  • The Red Mill (1927)
  • His Private Life (1926)
  • Fool's Luck (1926)
  • Home Cured (1926)
  • My Stars (1926)
  • The Fighting Dude (1925)
  • Cleaning Up (1925)
  • The Movies (1925)
  • The Tourist (1925)
  • The Iron Mule (1925)
  • Stupid, But Brave (1924)
jako Roscoe Arbuckle
  • Ex-Plumber (1931)
  • One Sunday Morning (1926)
  • Curses! (1925; niewymieniony)
  • Special Delivery (1922; niewymieniony)
  • Leap Year (1921)
  • The Garage (1919)
  • The Hayseed (1919)
  • Back Stage (1919)
  • A Desert Hero (1919)
  • The Bank Clerk (1919)
  • Love (1919)
  • The Pullman Porter (1919)
  • Camping Out (1919)
  • The Sheriff (1918/I)
  • The Cook (1918)
  • Good Night, Nurse! (1918)
  • Moonshine (1918)
  • The Bell Boy (1918)
  • Out West (1918)
  • A Scrap of Paper (1918)
  • A Country Hero (1917)
  • Coney Island (1917)
  • Oh Doctor! (1917)
  • His Wedding Night (1917)
  • The Rough House (1917)
  • A Reckless Romeo (1917)
  • The Butcher Boy (1917)
  • A Creampuff Romance (1916)
  • The Waiters' Ball (1916)
  • The Moonshiners (1916)
  • His Wife's Mistakes (1916)
  • Bright Lights (1916)
  • He Did and He Didn't (1916)
  • Fatty and Mabel Adrift (1916)
  • Fatty and the Broadway Stars (1915)
  • A Village Scandal (1915)
  • Fickle Fatty's Fall (1915)
  • Fatty's Tintype Tangle (1915)
  • Fatty's Plucky Pup (1915)
  • Miss Fatty's Seaside Lovers (1915)
  • Mabel and Fatty Viewing the World's Fair at San Francisco (1915)
  • When Love Took Wings (1915)
  • That Little Band of Gold (1915)
  • Fatty's Faithful Fido (1915)
  • Fatty's Chance Acquaintance (1915)
  • Fatty's Reckless Fling (1915)
  • Fatty's New Role (1915)
  • Fatty and Mabel at the San Diego Exposition (1915)
  • Mabel and Fatty's Simple Life (1915)
  • Mabel, Fatty and the Law (1915)
  • Mabel and Fatty's Wash Day (1915)
  • Mabel and Fatty's Married Life (1915)
  • Fatty and Minnie He-Haw (1914)
  • Fatty's Magic Pants (1914)
  • Shotguns That Kick (1914)
  • Leading Lizzie Astray (1914)
  • The Sea Nymphs (1914)
  • Fatty's Wine Party (1914)
  • Fatty's Jonah Day (1914)
  • An Incompetent Hero (1914)
  • Lovers' Post Office (1914)
  • Zip, the Dodger (1914)
  • Their Ups and Downs (1914/I)
  • Fatty Again (1914)
  • Fatty's Debut (1914)
  • Lover's Luck (1914)
  • A Brand New Hero (1914)
  • Fatty's Gift (1914)
  • Those Country Kids (1914)
  • That Minstrel Man (1914)
  • Those Happy Days (1914)
  • The Sky Pirate (1914)
  • A Rowboat Romance (1914)
  • Love and Bullets (1914)
  • Fatty's Finish (1914)
  • Fatty and the Heiress (1914)
  • The Alarm (1914)
  • The Water Dog (1914)
  • A Suspended Ordeal (1914)
  • Where Hazel Met the Villain (1914)
  • A Bath House Beauty (1914)
  • Chicken Chaser (1914)
  • Barnyard Flirtations (1914)

Scenarzysta[edytuj]

jako William Goodrich
  • Beach Pajamas (1931)
  • That's My Line (1931)
  • Marriage Rows (1931)
  • Up a Tree (1930)
  • Match Play (1930)
  • His Private Life (1926)
  • Fool's Luck (1926)
  • The Fighting Dude (1925)
  • Curses! (1925)
jako Roscoe Arbuckle
  • Ex-Plumber (1931)
  • Half Shot at Sunrise (1930)
  • The Cuckoos (1930)
  • The Movies (1925)
  • Daydreams (1922)
  • A Desert Hero (1919)
  • The Bank Clerk (1919)
  • Love (1919)
  • The Pullman Porter (1919)
  • Camping Out (1919)
  • The Sheriff (1918)
  • The Cook (1918)
  • Good Night, Nurse! (1918)
  • Moonshine (1918)
  • The Bell Boy (1918)
  • Out West (1918)
  • A Country Hero (1917)
  • Coney Island (1917)
  • His Wedding Night (1917)
  • The Rough House (1917)
  • A Reckless Romeo (1917)
  • The Butcher Boy (1917)
  • He Did and He Didn't (1916)
  • Fatty and Mabel Adrift (1916)
  • The Alarm (1914)

Uwagi

  1. Dokładnie to samo spotkało Bustera Keatona, gdy w latach 20. podpisał umowę z MGM.
  2. Hays był znanym w USA obrońcą moralności. Za jego przyczyną wielu artystów musiało zrezygnować z kariery. Ukoronowanie stanowi wydany w 1933 roku kodeks, zwany Kodeksem Haysa, który szczegółowo regulował, co wolno pokazywać na kinowym ekranie. Zabronione były nie tylko długie pocałunki, ale również pokazywanie urządzeń sanitarnych takich jak sedes. Regulacje te budziły wiele zastrzeżeń. Mimo to kodeks oficjalnie funkcjonował aż do 1967 roku.
  3. Jednak w 1923 roku zagrał w satyrze na Hollywood realizowanej przez Jamesa Cruze’a (który w ten sposób zlekceważył zakaz zatrudniania aktora), gdzie wcielił się w postać samego siebie w nieskończoność czekającego na rolę w biurze castingowym

Bibliografia[edytuj]

  • Kronika Filmu, wydawnictwo „Kronika”
  • Płażewski J., Historia filmu
  • Sova D.B., 125 zakazanych filmów

Linki zewnętrzne[edytuj]