Ruda Wielka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°16′30″N 21°2′25″E
- błąd 38 m
WD 51°18'N, 21°4'E
- błąd 2309 m
Odległość 3519 m
Ruda Wielka
wieś
Ilustracja
Kapliczka z 1937
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat radomski
Gmina Wierzbica
Liczba ludności (2011) 1387[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 26-680[3]
Tablice rejestracyjne WRA
SIMC 0641118[4]
Położenie na mapie gminy Wierzbica
Mapa lokalizacyjna gminy Wierzbica
Ruda Wielka
Ruda Wielka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ruda Wielka
Ruda Wielka
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ruda Wielka
Ruda Wielka
Położenie na mapie powiatu radomskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu radomskiego
Ruda Wielka
Ruda Wielka
Ziemia51°16′30″N 21°02′25″E/51,275000 21,040278

Ruda Wielkawieś w Polsce położona w południowo-wschodniej części kraju w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Wierzbica[5][4].

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ruda Wielka położona jest na skraju gminy, w jej północno-zachodniej części, w obszarze przecinających się szlaków komunikacyjnych rangi regionalnej. Znajduje się w odległości 5 km od Wierzbicy, 15 km od Radomia, 60 km od Kielc i 115 km od Warszawy. 5 km od wsi przebiega droga krajowa nr 7, znaczna część wsi (Stara Wieś) usytuowana jest wzdłuż drogi powiatowej nr 3557W prowadzącej z Kowali do Wierzbicy, a Komorniki wzdłuż drogi powiatowej nr 4011W prowadzącej z Orońska do Rudy Wielkiej. Przez grunty wsi przebiega linia kolejowa Kraków - Kielce - Radom - Warszawa z dwoma przystankami usytuowanymi w odległości ok. 1,5 km od centrum wsi. Ma też dogodne połączenia autobusowe z Radomiem.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Ruda Wielka[5][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0641124 Komorniki część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

W wieku XIX miejscowość jest opisana jako : Ruda Wielka[7], wieś i folwark w powiecie radomskim, gminie i parafii Kowala Stępocina, odległość od Radomia 13 wiorst.,

Okres pomiędzy XV a XIX wiekiem[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana zapewne w XV w. Długosz opisuje trzykrotnie tę wieś.
W pierwszym opisie powiada, iż były tu cztery folwarki szlacheckie należące do Stanisława herbu Wąż, posiadacza większej części wsi jak również do Gąbki, Wilka i nieznanego z imienia szlachcica.
Dwa ostatnie folwarki, jako założone na rolach kmiecych, dawały dziesięcinę dziekanowi kieleckiemu, tylko Wąż ze swego dawał plebanowi w Wierzbicy. Łany kmiece snopową i konopną dziesięcinę dawały dziekanowi.

W drugim opisie powiada Długosz, iż mieszka tu częściowa szlachta Wężykowie, w liczbie 20 osób, z tych Jan Rudzki posiada większą część.
Części szlacheckie wszystkie dają dziesięcinę plebanowi w Wierzbicy a pozostałe łany kmiece dziekanowi kieleckiemu.

Po raz trzeci mówi o Rudzie Wielkiej w opisie uposażeń klasztoru wąchockiego.
Ten trzeci opis niewykończony pozwala domyślać się tylko jakichś praw czy pretensyi klasztoru do dziesięcin z jakiejś części ale być może z innej Rudy w tejże parafii leżącej (L. B., ł, 446, II, 516, III, 417).

Wiek XIX[edytuj | edytuj kod]

Spis z roku 1827 r. 21 domów, 145 mieszkańców.
Spis z roku 1882 - 69 domów., 701 mieszkańców. Z dodatkową informacją że we wsi były pokłady torfu,oraz wiatrak[7].

W 1881 r. folwark Ruda Wielka po dopełnionej parcelacji: z dawnego obszaru 2040 mórg. obejmował mórg 945 w tym: gruntów ornych i ogrodów mórg 777, łąk mórg 63, pastwisk mórg 4, lasu mórg 71, nieużytków mórg 30; budynków. murowanych 3, z drzewa 17; płodozmian 10-polowy, las nieurządzony.
We wsi folwarcznej było osób 56, z gruntem mórg 1136[7].

W miejscowości znajduje się cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej (zbudowany w 1915 r.), na którym zostali pochowani żołnierze wojska Cesarstwa Niemieckiego. Na cmentarzu zwraca uwagę ciekawa kamienna rotunda przylegająca do murów nekropolii, wzorowana być może na mauzoleum Teodoryka w Rawennie. Cmentarz został odnowiony w 2019 r.

Kościół parafialny w Parafii pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego podlega dekanatowi wierzbickiemu.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości Ruda Wielka funkcjonuje amatorski klub piłkarski LUKS Ruda Wielka. W sezonie 2014/2015 klub grał w radomskiej klasie B.[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-02-11].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b c TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  7. a b c Ruda Wielka (37) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksze. Warszawa 1888.
  8. Ruda Wielka w bazie 90minut.pl [dostęp 2016-02-16]