Ruth Bader Ginsburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ruth Joan Bader Ginsburg
Ruth Bader Ginsburg, SCOTUS photo portrait.jpg
Data i miejsce urodzenia 15 marca 1933
Nowy Jork
Sędzia Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych
Okres urzędowania od 10 sierpnia 1993
Poprzednik Byron White
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ruth Joan Bader Ginsburg (ur. 15 marca 1933) jest amerykańską prawnik i sędzią Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. Na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego została mianowana w roku 1993 przez prezydenta Billa Clintona jako następczyni sędziego Byrona White'a.

Wczesna lata i kariera[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Nowym Jorku, w rodzinie żydowskiego pochodzenia, jako druga córka Nathana i Celii Bader. Matka, która od najmłodszych lat wpajała jej, że w życiu należy szczególnie dbać o niezależność oraz dobrą edukację, zmarła na raka zanim Ruth ukończyła liceum.

Wyższą edukację rozpoczęła na Uniwersytecie Cornella, gdzie studiowała nauki polityczne i w 1954 r., z najlepszym wynikiem, uzyskała licencjat. W tamtym okresie zaczęła również spotykać się z Martinem Ginsburgiem, który wkrótce został jej mężem. Jesienią 1954 r. Ginsburg została przyjęta na Wydział Prawa Uniwersytetu Harvarda (Harvard Law School), gdzie była jedną z dziewięciu kobiet pośród ponad pięciuset studentów. Mimo trudnej atmosfery, z jaką spotykały się studentki na uczelni, Ginsburg osiągała świetne wyniki i została przyjęta do grona redaktorów przeglądu prawniczego (Harvard Law Review). To wówczas musiała stawić czoła rodzinnemu dramatowi, jakim był rak jądra zdiagnozowany u jej męża, który również studiował prawo na Harvardzie. W czasie, gdy Martin poddawany był długotrwałej radioterapii, Ruth chodziła za niego na zajęcia i przepisywała jego referaty, nie zaniedbując jednocześnie własnych obowiązków na uczelni. Terapia okazała się jednak skuteczna i Martin został w pełni wyleczony. Ukończył studia i zdobył pracę w jednej z nowojorskich kancelarii prawnych. Chcąc pozostać blisko męża, Ginsburg przeniosła się z Harvardu na Wydział Prawa Uniwersytetu Columbia (Columbia Law School), gdzie również brała udział w redagowaniu przeglądu prawniczego (stała się tym samym pierwszą kobietą, która redagowała przeglądy prawnicze na dwóch bardzo cenionych uczelniach amerykańskich). W 1959 r. ukończyła studia z tytułem licencjata nauk prawnych (Bachelor of Laws, LL.B.), uzyskując najlepsze wyniki na roku. W 2009 r. Uniwersytet Willamette przyznał Ginsburg honorowy doktorat nauk prawnych, podobnie uczynił w 2010 r. Uniwersytet Princeton oraz Uniwersytet Harvarda w 2011 r.

W latach 1959-1961 Ginsburg była asystentem sędziego Edmunda L. Palmieriego w federalnym Sądzie Rejonowym dla Południowego Rejonu Nowego Jorku. Pomimo rekomendacji dziekana Wydziału Prawa Uniwersytetu Harvarda nie uzyskała asystentury u sędziego Felixa Frankfurtera z Sądu Najwyższego, który odrzucił Ginsburg dlatego, że była kobietą.

W latach 1961-1963 Ginsburg pracowała na Wydziale Prawa Uniwersytetu Columbia, gdzie prowadziła badania na temat szwedzkiego systemu prawnego. W latach 1963-1972 wykładała prawo na Uniwersytecie Rutgersa (Rutgers University School of Law), natomiast w latach 1972-1980 – na Uniwersytecie Columbia (była pierwszą kobietą zatrudnioną tam na stanowisku profesorskim, współtworzyła wówczas podręcznik na temat dyskryminacji ze względu na płeć).

W 1972 r. Ginsburg utworzyła Inicjatywę Praw Kobiet w Amerykańskim Związku Swobód Obywatelskich, zaś rok później została głównym radcą prawnym tego Związku. W tej to roli wielokrotnie występowała przed Sądem Najwyższym, gdzie prowadziła tak istotne sprawy dla problematyki równościowej jak Reed v. Reed, Frontiero v. Richardson, Weinberger v. Wiesenfeld czy też Duren v. Missouri.

Kariera sędziowska[edytuj | edytuj kod]

14 kwietnia 1980 r. prezydent Jimmy Carter nominował Ginsburg na sędziego federalnego Sądu Apelacyjnego dla Okręgu Dystryktu Columbia, najbardziej prestiżowego amerykańskiego sądu po Sądzie Najwyższym. Ginsburg orzekała w sądzie apelacyjnym przez kolejnych 13 lat. Pomimo różnic światopoglądowych zaprzyjaźniła się wówczas z Antoninem Scalią, który do 1986 r. (kiedy to Ronald Reagan nominował go do Sądu Najwyższego) był sędzią w tym samym sądzie apelacyjnym. Jak się później okazało, Ginsburg i Scalii dane było spotkać się po kilku latach już w roli sędziów Sądu Najwyższego.

14 czerwca 1993 r. prezydent Bill Clinton nominował Ginsburg do Sądu Najwyższego, w miejsce Byrona White'a, który przeszedł w stan spoczynku. Ginsburg została polecona na to stanowisko przez ówczesnego prokuratora generalnego USA Janet Reno. Sam Clinton wypowiadał się, że urzekła go ścieżka życiowa Ginsburg oraz jej skromność, o której mógł się przekonać podczas prywatnej rozmowy w Białym Domu.

W trakcie przesłuchania przed senacką komisją ds. sądownictwa Ginsburg odmówiła odpowiedzi na większość pytań dotyczących jej osobistych poglądów, nie zgodziła się też spekulować, jak orzekałaby w hipotetycznych sprawach, które mogłyby stanąć przed Sądem Najwyższym. Wielu senatorów było sfrustrowanych takim obrotem sprawy, jednak Ginsburg tłumaczyła, że wdając się w spekulacje zachowałaby się niestosownie do roli sędziego. Ostatecznie Senat zatwierdził nominację Ginsburg stosunkiem głosów 96 do 3. Ślubowanie sędziowskie złożyła 10 sierpnia 1993 r.

W Sądzie Najwyższym sędzia Ginsburg kojarzona jest ze skrzydłem liberalnym. Dała się poznać jako jedna z bardziej aktywnych sędziów podczas rozpraw. Popiera swobody obywatelskie kosztem kontroli rządowej, w tym prawo kobiet do przerywania ciąży (Stenberg v. Carhart ), prawa gejów (Lawrence v. Texas) i szeroki zakres wolności słowa (Brown v. Entertainment Merchants Association), ograniczenia nakładane na korporacje (Citizens United v. Federal Election Commission) oraz rozdział kościoła od państwa (Salazar v. Buono). Orzekając w sprawach dotyczących kary śmierci, Ginsburg kieruje się obowiązującym precedensem (Gregg v. Georgia), zgodnie z którym kara ta, po spełnieniu określonych warunków, nie jest sprzeczna z konstytucją. Niemniej w wystąpieniach publicznych (np. na spotkaniu ze studentami prawa w San Francisco we wrześniu 2011 r.) sygnalizowała, że chciałaby, aby Sąd Najwyższy wrócił do orzeczenia z 1972 r. (Furman v. Georgia), kiedy to uznano, że nie ma możliwości wymierzania kary śmierci w sposób sprawiedliwy, a co za tym idzie – jest ona niezgodna z ósmą poprawką do konstytucji.

W 2000 r. Ginsburg należała do mniejszości (obok Johna Paula Stevensa, Davida Soutera, Stephena Breyera), która stanowczo wystąpiła przeciwko orzeczeniu Sądu Najwyższego uznającego niekonstytucyjność ponownego przeliczenia głosów oddanych na Florydzie w wyborach prezydenckich, czym usankcjonowano zwycięstwo George'a W. Busha.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]