Sątopy (województwo warmińsko-mazurskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 54°3′42″N 21°0′45″E
- błąd 38 m
WD 54°2'N, 20°58'E, 54°3'43.60"N, 21°0'52.60"E
- błąd 20859 m
Odległość 4 m
Sątopy
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat bartoszycki
Gmina Bisztynek
Liczba ludności (2011) 1220[1]
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 11-230[2]
Tablice rejestracyjne NBA
SIMC 0472182
Położenie na mapie gminy Bisztynek
Mapa konturowa gminy Bisztynek, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Sątopy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Sątopy”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Sątopy”
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego
Mapa konturowa powiatu bartoszyckiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Sątopy”
Ziemia54°03′42″N 21°00′45″E/54,061667 21,012500

Sątopy (niem. Santoppen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bisztynek, przy drodze z Reszla do Bisztynka. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie olsztyńskim. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana została 2 lutego 1337 przez prepozyta kapituły warmińskiej Jana i wójta warmińskiego Henryka z Lutr. Nazwa wsi pochodzi od nazwiska zasadźcy Prusa Santopa. Dekretem biskupa warmińskiego Hermana dochody z parafii w Sątopach przeznaczone były na utrzymanie katedry we Fromborku. Decyzja biskupa Hermana obowiązywała do 1772 r.

Pierwszym znanym proboszczem Sątop w roku 1379 był Arnold Gelern. Proboszczami byli tu zwykle kanonicy kapituły warmińskiej, a jeden z nich Henryk Vogelsang został biskupem warmińskim. Parafia przed reformacją należała do archiprezbiteratu w Reszlu. Po II wojnie światowej kościół w Sątopach był kościołem filialnym parafii w Unikowie, a obecnie jest samodzielną parafią. Wieś Sątopy w czasach PRL była chłopską enklawą na pegerowskich terenach. Z tamtego okresu w Sątopach pozostał Zajazd "Popas u Samulewa" (teraz prywatny) uruchomiony przez Kombinat PGR Sątopy, który miał siedzibę w sąsiednich Sątopach-Samulewie.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Parafia w Sątopach pod koniec XVw. należała do archiprezbiteratu reszelskiego. Współcześnie parafia należy do dekanatu reszelskiego.

Wnętrze kościoła pw. św. Jodoka

Kościół w Sątopach jest pod wezwaniem św. Jodoka i tytuł ten ma od średniowiecza. Kościół wzniesiony został na wzgórzu i tak jak dawniej bywało przy wszystkich kościołach otoczony jest cmentarzem. Kościół wybudowano w połowie XIV w., w przyziemiu z kamieni, wyżej z cegły. Po stronie zachodniej kościoła znajduje się masywna, czterokondygnacyjna wieża z 1380 r. Przy salowej bryle kościoła od południa znajduje się gotycka kruchta[3], a od północy pseudogotycka z 1886 r. zakrystia.

Pozostałość ołtarza św. Jodoka z 1515 fundowanego jeszcze przez biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego eksponowana jest w wielkim refektarzu zamku biskupiego w Lidzbarku. Są to cztery skrzydła z poliptyku na których przedstawiono 16 obrazów, w tym dziewięć scen Męki Chrystusa. Obrazy wykonane są techniką tempry na desce sosnowej. Do 1930 przechowywane były w tutejszym kościele, obecnie znajdują się w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie[4].

Znajdujący się obecnie w kościele w Sątopach ołtarz główny wykonany został w 1765 r. przez Christiana Schmidta z Reszla. W ołtarzu znajduje się XVIII w. obraz św. Jodoka. Lewy ołtarz boczny w kościele poświęcony jest św. Józefowi, a prawy Matce Bożej Niepokalanej. Na barokowo-rokokowy wystrój świątyni składają się: ambona z 1701 r., empora organowa, chrzcielnica i konfesjonały.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Sątopy w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2019-11-12] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Kod pocztowy Sątopy •• Wyszukiwarka, kody pocztowe, ulice, mapa, www.kodypocztowe.info [dostęp 2019-11-12].
  3. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 92
  4. Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 139

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]