Sanatorium Wojskowe w Zakopanem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Ilustracja
Model budynku sanatorium
Państwo  Polska
Miejscowość Kościelisko
Adres Nędzy Kubińca 101
Kondygnacje 6
Rozpoczęcie budowy 1898 r.
Ukończenie budowy 1902 r.
Pierwszy właściciel Kazimierz i Bronisława Dłuscy
Kolejni właściciele Ministerstwo Spraw Wojskowych
Obecny właściciel Agencja Mienia Wojskowego
Położenie na mapie gminy Kościelisko
Mapa lokalizacyjna gminy Kościelisko
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Położenie na mapie powiatu tatrzańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tatrzańskiego
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Wojskowe Sanatorium w Zakopanem
Ziemia49°17′19,2″N 19°54′15,0″E/49,288667 19,904167
Budowa obiektu

Wojskowe Sanatorium im. Marszałka Józef Piłsudskiego, ob. ośrodek wypoczynkowy Rewita Zakopane w Kościelisku – jednostka organizacyjna służby zdrowia Wojska Polskiego II RP.

Historia sanatorium[edytuj | edytuj kod]

Zostało stworzone w budynku sanatorium Dłuskich w Kościelisku, który w 1928 został nabyty przez Ministerstwo Spraw Wojskowych. Zostały wówczas utworzone Wojskowe Domy Wypoczynkowe (WDW). Równolegle w gmachu funkcjonowała siedziba Komendy Placu Zakopane.

19 września 1928 kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych generał dywizji Daniel Konarzewski zatwierdził skład osobowy Sanatorium Wojskowego w Zakopanem. Struktura organizacyjna sanatorium przewidywała funkcjonowanie:

  • komendanta sanatorium,
  • kwatermistrza,
  • plutonu administracyjnego,
  • oddziału kuracjuszy,
  • przychodni dentystycznej i
  • apteki sanatorium.

Personel sanatorium liczył 11 oficerów, 8 szeregowców, 10 urzędników, 7 niższych funkcjonariuszy i 8 pielęgniarek[1].

Sanatorium zostało uruchomione 24 października 1928 roku, jako zakład stały, czynny w ciągu całego roku, obliczony na 200 miejsc, z których 80 przypadało dla oficerów zawodowych i emerytowanych, 70 dla rodzin oficerów zawodowych, 28 dla podoficerów zawodowych i emerytowanych oraz 22 dla rodzin podoficerów zawodowych[2].

Sanatorium było przeznaczone do leczenia chorych z początkową, względnie mało rozwiniętą, dobrze rokującą gruźlicą płuc, o charakterze zamkniętym, posiadajacych duży zasób sił odpornościowych, jak również dla rekonwalescentów po przebytych wyniszczających chorobach[3].

3 lipca 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zmienił nazwę Sanatorium Wojskowego w Zakopanem na „Wojskowe Sanatorium im. marszałka Józefa Piłsudskiego w Zakopanem gmina Kościelisko”[4].

Komendanci[edytuj | edytuj kod]

  • mjr lek. dr Zbigniew Wiktor Czarnek (VII 1928[5] – X 1931 → pomocnik komendanta 5 Szpitala Okręgowego[6])
  • ppłk lek. dr Alfred Chełmicki (X 1931[6] – XI 1935 → szef sanitarny DOK V)
  • ppłk lek. dr Władysław Jan Rymaszewski (XI 1935 – 1938 → komendant 5 Szpitala Okręgowego)
  • ppłk lek. dr Artur Szumski (1938 – 1939)

W sanatorium lekarzem byli m.in. oficerowie lekarze Zdzisław Czaplicki, Włodzimierz Czerny, Feliks Nowakowski, Michał Bujwid, Adam Góral.

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę trzech z dyrektorów sanatorium zostało zamordowanychw ramach zbrodni katyńskiej z 1940: Z Czarnek w Katyniu[7], A. Szumski na Ukrainie[8], W. Rymaszewski w Charkowie[9]. Alfred Chełmicki zmarł w 1945[10].

Budynek[edytuj | edytuj kod]

Budynek został wybudowany w latach 1898-1902[11]. Wówczas w 1902 sanatorium dla ludzi z chorobami płuc założyli Kazimierz i Bronisława Dłuscy. Budowę gmachu sanatorium wsparła siostra Bronisławy, Maria Skłodowska-Curie w 1911, co upamiętniono na tablicy pamiątkowej.

W gmachu funkcjonował Wojskowy Zespół Wypoczynkowy „Kościelisko” przy ulicy Nędzy Kubińca 101[12], który obecnie funkcjonuje jako ośrodek wypoczynkowy Rewita Kościelisko[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 25 z 19 września 1928 roku, poz. 290.
  2. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 30 z 2 listopada 1928 roku, poz. 333.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 30 z 2 listopada 1928 roku, poz. 333.
  4. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 22 z 3 lipca 1929 roku, poz. 215.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928 roku, s. 229.
  6. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 334.
  7. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Katyń. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2000. s. 91. [dostęp 10 grudnia 2014].
  8. Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 95. [dostęp 10 grudnia 2014].
  9. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2003. s. 463. [dostęp 10 grudnia 2014].
  10. Alfred Chełmicki z Chełmicy h. Nałęcz. sejm-wielki.pl. [dostęp 10 grudnia 2014].
  11. Rewita WDW Kościelisko. rewita.pl. [dostęp 10 grudnia 2014].
  12. DW „Kościelisko” w Kościelisku. wzw.zakopane.pl. [dostęp 10 grudnia 2014].
  13. Rewita Kościelisko. Rewita.pl. [dostęp 28 czerwca 2017].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]