Katyń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w Rosji. Zobacz też: zbrodnia katyńska oraz inne znaczenia słowa Katyń.
Katyń
Państwo  Rosja
Obwód  Obwód smoleński
Rejon smoleński
Powierzchnia 27,94 km²
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

1 773
62,17 os./km²
Nr kierunkowy +7 481
Kod pocztowy 214522
Położenie na mapie obwodu smoleńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu smoleńskiego
Katyń
Katyń
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Katyń
Katyń
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Katyń
Katyń
Ziemia 54°46′12″N 31°41′23″E/54,770000 31,689722
Portal Portal Rosja

Katyń (ros. Катынь) – wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie smoleńskim, nad Dnieprem, 18 km na zachód od Smoleńska.

Nazwa miejscowości[edytuj]

Przypuszcza się , że nazwa miejscowości pochodzi od rosyjskiego czasownika katat' , katit' (ros. катать, катить), gdyż przetaczano tędy statki z dorzecza Dniepru do dorzecza Dźwiny, albo od staroruskiego kat' , katuń (ros. кать, катунь) (obóz, obozowisko)[1].

Historia[edytuj]

Przed I wojną światową Gniezdowo wraz z lasem katyńskim należało do rodziny Koźlińskich. W XIX wieku Piotr Koźliński ożenił się z Leokadią Lefftreu, która była córką dyrektora angielskiej firmy budującej linie kolejowe m.in. w Rosji. Na mocy intercyzy Gniezdowo i Katyń stały się współwłasnością brytyjską[2].

Zbrodnia katyńska[edytuj]

 Osobny artykuł: Zbrodnia katyńska.

Tzw. "Las Katyński" w przeszłości należał do rodzin Koźlińskich oraz od 1896 do 1917 do Lednickich, zaś po rewolucji 1917 został przejęty przez państwo sowieckie[3]. Około 1929 przy terenie zostały umieszczone napisy pt. „Specjalna strefa GPU. Nieupoważnionym wstęp wzbroniony”. W 1931 część obszaru leśnego został otoczony drutem kolczastym. Została zbudowana duża willa, która była użytkowana jako dom wypoczynkowy dla funkcjonariuszy policji politycznej[4]

W tym rejonie, na uroczysku "Kozie Góry" (ros. Козьи Горы) (niekiedy nazywanym również "Kosogory", co może być zniekształconą nazwą pochodzącą z języka niemieckiego), funkcjonariusze radzieckiego Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRR (NKWD) od lat 30. XX wieku grzebali zwłoki ofiar czystek politycznych Józefa Stalina[a].

W 1940 roku funkcjonariusze NKWD rozstrzelali w tym miejscu ok. 4400 polskich jeńców wojennych z obozu w Kozielsku, ofiary zbrodni katyńskiej[5]. Teren Lasu Katyńskiego był ośrodkiem wypoczynkowym dla pracowników Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku; znajdowała się w nim willa położona nad brzegiem Dniepru[5]. W pobliskim Gniezdowie znajduje się Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu.

Wyrażenia "Katyń" i "Las Katyński" są używane metonimicznie na określenie zbrodni katyńskiej jako całości, dokonywanej w 1940 roku w różnych miejscach ZSRR i polegającej na wymordowaniu przez NKWD przeszło 21,5 tys. polskich jeńców wojennych i więźniów na mocy decyzji najwyższych władz Związku Radzieckiego zawartej w uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. decyzja katyńska).

Rezerwat archeologiczny[edytuj]

Na wschód od Katynia, na terenie Gniezdowa, na odcinku 5 km na prawym brzegu Dniepru znajduje się rezerwat archeologiczny obejmujący cmentarzysko kurhanowe z kilkoma tysiącami grobów oraz dwa grodziska. Kurhany i grodziska są datowane na IXX wiek n.e.[6]

Uwagi

  1. podczas badań ekshumacyjnych z 1943 odnaleziono masowy grób z ciałami kobiet i mężczyzn, zamordowanych ok. 5-10 lat wcześniej, krępowanych sznurami w ten sam sposób, co polscy oficerowie mordowani w 1940 i spoczywający obok. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 29. ISBN 2-86914-043-6.

Przypisy

  1. Комплекс памятников в окрестностях поселка Катынь (ros.) zapoved.net [dostęp 2011-08-13]
  2. Tadeusz A. Kisielewski, Zabójcy. Widma wychodzą z cienia, Poznań 2006, s. 40.
  3. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 25. ISBN 2-86914-043-6.
  4. Janusz Zawodny: Katyń. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 26. ISBN 2-86914-043-6.
  5. a b Andrzej Przewoźnik, Jolanta Adamska: Katyń. Zbrodnia, prawda, pamięć. Warszawa: Świat Książki, 2010. ISBN 978-83-247-2036-1.
  6. Гнёздовский археологический комплекс (Гнёздово) (ros.) gnezdowo.com [dostęp 2011-08-13]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]