Przejdź do zawartości

Sarah Ferguson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sara (księżna Yorku))
Sara
Ilustracja
Sarah Ferguson (2017)
Wizerunek herbu
Księżna Yorku
Okres

od 23 lipca 1986
do 17 października 2025

Jako żona

Andrzeja, księcia Yorku

Poprzedniczka

Elżbieta Bowes-Lyon

Dane biograficzne
Data i miejsce urodzenia

15 października 1959
Londyn

Ojciec

Ronald Ferguson

Matka

Susan Mary Wright

Mąż

Andrzej, książę Yorku
(śl. 1986, roz. 1996)

Dzieci

księżniczka Beatrycze
(ur. 1988)
księżniczka Eugenia
(ur. 1990)

Odznaczenia
Order Uśmiechu
Multimedia w Wikimedia Commons

Sarah Margaret Ferguson, kiedyś znana jako Sara, księżna Yorku (ur. 15 października 1959 w Londynie) – brytyjska pisarka, osobowość telewizyjna, producentka filmowa i businesswoman. W latach 1986–1996 członkini brytyjskiej rodziny królewskiej jako żona Andrzeja, księcia Yorku.

Rodzina i edukacja

[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się 15 października 1959 w London Welbeck Hospital. Jej ojcem był major Ronald Ferguson (1931–2003)[1]), a matką – Susan z domu Wright (1938–1998; zginęła w wypadku samochodowym w Argentynie[2]), którzy wzięli ślub w 1956 i rozstali się w 1972 z powodu częstych romansów Ronalda[3]. Matka Sary w 1975 wyszła za Hectora Barrantesa, gracza polo[4], z którym zamieszkała w Argentynie[5], a ojciec w 1976 ożenił się z Susan Deptford[6]. Ma siostrę, Jane (ur. 1957)[7] i troje przyrodniego rodzeństwa: brata Andrew Fergusona[8] oraz siostry: Alice Stileman[9] i Elizabeth Cobb[10].

Rozpad małżeństwa rodziców i wyprowadzka matki z domu negatywnie wpłynęły na Sarę, która obwiniała się za tę sytuację, zaczęła zmagać się z brakiem pewności siebie, niską samooceną i potrzebą akceptacji[5]. Po rozwodzie rodziców zamieszkała z ojcem w Dummer Down Farm[11]. Jako dziecko nauczyła się jazdy na nartach, a w młodości trenowała jeździectwo i brała udział w ogólnokrajowych zawodach w tej dyscyplinie, m.in. w Szkolnych Mistrzostwach Anglii w 1968[7], a poza tym grała w tenisa i netballa oraz trenowała pływanie[12].

W 1969 rozpoczęła naukę w szkole z internatem w Daneshill w Stratfield Turgis, a w 1972 przeniosła się do Hurst Lodge School w Ascot, którą opuściła w 1976, niezdawszy egzaminów z: angielskiego pisanego, literatury angielskiej, biologii, języka francuskiego i geografii[13]. W trakcie tzw. gap year wyleciała do Argentyny[12]. Ukończyła kilkumiesięczny kurs stenografii, księgowości i gotowania w Queen’s Secretarial College w South Kensington[14]. Odbyła praktyki zawodowe w agencji wynajmu nieruchomości „Flatmates Unlimited” oraz pracowała w agencji PR-owej „Durden ­Smith Communications”[15].

W latach 80. zamieszkała w Argentynie, gdzie podejmowała dorywcze prace m.in. w firmach Sports Sponsorship International i Noble Housecompany oraz w agencji nieruchomości i w galerii sztuki[16]. Prowadziła także biuro wydawnictwa książkowego CK Graphic Arts[17].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Była związana z Kimem Smithem‑Binghamem[16], przedsiębiorcą i byłym rajdowcem Paddym McNallym[18] i fotografem Martinem Schreiberem[19].

Sarah i Andrew w dniu ślubu (1986)

W czerwcu 1985 poznała księcia Andrzeja (drugiego syna królowej Elżbiety II i księcia Filipa) dzięki księżnej Dianie (ówczesnej bratowej Andrzeja), która zaprosiła ją na przyjęcie z okazji Royal Ascot i przydzieliła jej miejsce obok księcia[18]. Sarah i Andrew są ze sobą daleko spokrewnieni poprzez bycie potomkami księcia Williama Cavendisha i króla Jakuba I[20]. 19 lutego 1986 się zaręczyli[21], co Pałac Buckingham ogłosił 17 marca[22]. Po ogłoszeniu zaręczyn wzięli udział w sesji fotograficznej pod Pałacem Buckingham i udzielili telewizyjnego wywiadu[23]. Pobrali się 23 lipca 1986 o godz. 11:30 w Opactwie Westminsterskim w Londynie[24] podczas ceremonii, której przewodniczył arcybiskup Canterbury Robert Runcie[25]. Z racji nadania Andrzejowi przez królową Elżbietę II tytułu księcia Yorku[26], Sarah po ślubie otrzymała tytuł Jej Królewskiej Wysokości Księżnej Yorku, poza tym uzyskała herb z mottem Ex Adversis Felicitas Crescit[27]. Małżonkowie po ślubie wrócili do Pałacu Buckingham i pojawili się z resztą rodziny królewskiej na pałacowym balkonie, z którego pozdrowili zgromadzone tłumy[28]. Następnie wyruszyli w pięciodniową podróż na Azory i pływali promem „HMY Britannia” po Oceanie Atlantyckim (w okolicach Szkocji)[29]. Mają dwie córki: Beatrycze (ur. 8 sierpnia 1988)[30][31] i Eugenię (ur. 23 marca 1990)[32].

Ferguson (1988)

Przez swój swobodny styl życia była często krytykowana przez Pałac Buckingham[33] i prasę[34], co wywołało w niej rozczarowanie życiem w rodzinie królewskiej i depresję[18]. Prasa często krytykowała ją za rozrzutność, trwonienie królewskiego funduszu (opłacanego z podatków), zbyt częste wyjazdy na wakacje, czerpanie korzyści finansowych ze swojej pozycji społecznej, brak wyczucia stylu i mało atrakcyjny wygląd[35][36]. W 1989 została okrzyknięta przez brytyjskie tabloidy osobą w największym stopniu szkodzącą reputacji rodziny królewskiej[37].

19 marca 1992 rodzina królewska potwierdziła doniesienia prasowe o separacji Andrzeja i Sary[38], którą wytłumaczono „różnicami nie do pogodzenia”[39]. Według Ferguson, jedną z przyczyn rozpadu małżeństwa była częsta nieobecność męża, który był zaangażowany w sprawy marynarki[40], co prowadziło do tego, że małżonkowie widzieli się ze sobą jedynie przez około 40 dni w roku[41]. Sensację w mediach wywołały informacje o romansie Sary z przedsiębiorcą Steve’em Wyattem[18], który trwał od końca 1989 do stycznia 1992[42]. Brytyjski tabloid „Daily Mirror” w sierpniu 1992 opublikował 55 zdjęć półnagiej Sary w towarzystwie amerykańskiego milionera, Johna Bryana[43][44]; redakcja odnotowała wzrost sprzedaży dziennika o ponad 300 tys. egzemplarzy[44]. Francuski magazyn „Paris Match”, który przedrukował zdjęcia, otrzymał karę finansową w wysokości 84 tys. funtów[45]. Publikacja kompromitujących zdjęć Sary spowodowała krytykę księżnej i pogłębiła jej konflikt z rodziną królewską[46].

Ferguson (1991)

W 1992 premierę miała książka biograficzna pt. „Sarah’s Story: The Duchess Who Defied the Royal House of Windsor”, w której dziennikarze Chris Hutchins i Peter Thompson przedstawili krytyczny obraz Sary[47]. W 1996 ukazały się kolejne dwie książki biograficzne o Sarze: „Fergie: The Very Private Life of the Duchess of York” Madame Vasso (jasnowidzki Sary) i „Fergie: Her Secret Life” Allana Starkie’ego (przyjaciela Johna Bryana, kochanka Sary)[48].

30 maja 1996 Sąd Najwyższy w Londynie orzekł rozwód Sary i Andrzeja[49]. Ferguson po rozwodzie zachowała tytuł księżnej, ale nie mogła używać predykatu Jej Królewskiej Wysokości[50], poza tym otrzymała odszkodowanie, którego wysokość nie została potwierdzona. Do 2004 nadal mieszkała z Andrzejem w Sunninghill Park w Berkshire[51]. Następnie przeprowadziła się do Doplhin House, ale po pożarze domu w 2008 zamieszkała z byłym mężem w Royal Lodge w Windsorze[52].

Od 1997 do jesieni 2001 była związana z hrabią Gaddem della Gherardescą[53]. Następnie spotykała się m.in. z kierowcą rajdowym Rupertem Beckwith-Smithem[54].

Członkini rodziny królewskiej

[edytuj | edytuj kod]

W 1987 ukończyła 40-godzinny kurs pilotażu w bazie Królewskich Sił Powietrznych w Benson (Oxfordshire) i – jako pierwsza kobieta w rodzinie królewskiej – uzyskała prywatną licencję pilota[55][56]. W tym samym roku towarzyszyła mężowi w kilkunastodniowej oficjalnej wizycie w Kanadzie[57][58]. W 1988 udała się z nim do Kalifornii[59] i odbyła wizytę dyplomatyczną do Australii z okazji 200 lat istnienia państwa[60]. Prasa wówczas skrytykowała Sarę i Andrzeja, którzy pozostawili w domu sześciotygodniową córkę[61].

Późniejsze związki z rodziną królewską

[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1997 towarzyszyła córkom w pogrzebie Diany, księżnej Walii, z którą była zaprzyjaźniona[62]. W kwietniu 2002 uczestniczyła w pogrzebie Elżbiety, królowej-matki[63].

Nie została zaproszona na ślub księcia Edwarda w 1999[64] i księcia Wilhelma w 2011[65]. Otrzymała zaproszenie na ślub księcia Henryka w 2018, ale została pominięta na liście gości weselnych[66]. W październiku 2018 wystąpiła oficjalnie z członkami rodziny królewskiej w czasie ślubu swojej córki, księżniczki Eugenii, z Jackiem Brooksbankiem w Kaplicy Św. Jerzego w Windsorze[67].

Z powodu ograniczeń wynikających z pandemii COVID-19 nie uczestniczyła w uroczystościach pogrzebowych swojego byłego teścia, Filipa, księcia Edynburga[68]. We wrześniu 2022 została zaproszona do udziału w państwowym pogrzebie byłej teściowej, królowej Elżbiety II, z którą pozostawała w przyjacielskich stosunkach po rozwodzie z jej synem. Nie otrzymała zaproszenia na koronację króla Karola III 6 maja 2023, ale zasiadła u boku swojego byłego męża podczas koncertu koronacyjnego, który odbył się następnego dnia[69].

W grudniu 2023, po raz pierwszy od 1992, oficjalnie towarzyszyła rodzinie królewskiej w czasie tradycyjnego bożonarodzeniowego nabożeństwa w kościele św. Marii Magdaleny w Sandringham[70][71].

Działalność charytatywna

[edytuj | edytuj kod]

W 1993 założyła organizację dobroczynną Children in Crisis[72], która wspiera leczenie noworodków[73]. W listopadzie 1994[74] w Stanach Zjednoczonych otworzyła organizację charytatywną Chances for Children[75]. W 2008 odbyła misję dobroczynną do Turcji[76]. W 2010 otrzymała nagrodę od Variety Club za za działalność charytatywną na rzecz dzieci[77]. W czerwcu 2020 założyła fundację charytatywną Sarah’s Trust[78][79]. W październiku 2024 została ambasadorką założycielką organizacji Youth Impact Council, której celem było wspieranie dialogu międzypokoleniowego w temacie m.in. zmian klimatycznych i sprawiedliwości społecznej[80].

Ferguson (2005)

W latach 80. została patronką Stowarzyszenia Sportów Zimowych Sił Zbrojnych[81]. W 1990 została patronką i działaczką organizacji Teenage Cancer Trust pomagającej dzieciom i młodym dorosłym w zmaganiach z chorobą nowotworową[82]. Zainspirowana rozpoznaniem dysleksji u jej starszej córki, została patronką organizacji Springboard for Children, która pomaga dzieciom mającym trudności z pisaniem i czytaniem[83]. W czerwcu 1993 została mianowana ambasadorką dobrej woli Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR)[84]. Patronowała organizacji charytatywnej MacIntyre Care, która pomaga niepełnosprawnym dzieciom[85]. Do września 1996 była przewodniczącą Brytyjskiego Stowarzyszenia Choroby Neuronu Ruchowego (MNDA)[86]. Jest patronką organizacji Street Child, której celem jest zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa w szkole i w nauce[87]. W 2005 została globalną ambasadorką Ronald McDonald House Charities[88]. Była ambasadorką organizacji Not for Sale Fund walczącej z handlem ludźmi[89]. W 2017 została ambasadorką British Heart Foundation[90]. Od czerwca 2019 jest patronką Natasha Allergy Research Foundation, która zajmuje się walką z ostrymi reakcjami alergicznymi i wstrząsami anafilaktycznymi.

We wrześniu 2025 siedem organizacji charytatywnych zrezygnowało z jej patronatu po ujawnieniu przez brytyjskie media maila, którego wysłała w 2011 do amerykańskiego finansisty i przestępcy seksualnego Jeffreya Epsteina[91][92].

Wizyty w Polsce

[edytuj | edytuj kod]

W 1992 odwiedziła dziecięce szpitale w Katowicach i Zabrzu[93], co zainspirowało ją do jeszcze większego zaangażowania się w działalność dobroczynną[94][95]. W 1995 z ramienia swojej fundacji uruchomiła w Lipnicy Wielkiej ośrodek „Górska Przystań” dla dzieci z nowotworami i przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego[73]. W grudniu 1999 została Damą Orderu Uśmiechu; wyróżnienie odebrała w Warszawie[96]. We wrześniu 2021 wizytowała Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu[97].

Po inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 trzykrotnie odwiedziła Polskę[98][99][100][101].

Zdrowie

[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 2023 zdiagnozowano u niej raka piersi we wczesnym stadium[102]. Guz wykryty został w czasie rutynowej mammografii, a leczenie obejmowało zabieg mastektomii[103]. W styczniu 2024 rzecznik Sary poinformował, że w badaniu histopatologicznym jednego z kilku usuniętych u niej znamion skórnych rozpoznano czerniaka[104].

Działalność wydawnicza

[edytuj | edytuj kod]

Napisała serię książek dla dzieci: „Budgie the Little Helicopter” (1989), „Budgie at Bendick’s Point” (1989), „Budgie Goes to Sea” i „Budgie and the Blizzard”[37]. Po premierze pierwszych dwóch publikacji była podejrzewana o popełnienie plagiatu książki Arthur W. Baldwina „Hector the Helicopter” (1964), za co była krytykowana w prasie[105]. Książki zostały zekranizowane w postaci serialu animowanego Bodzio – mały helikopter (1994–1996)[106]. W 1996 wydała kolejne książki dla dzieci: „The Royal Switch” i „Bright Lights”[107]. W 2003 premierę miała jej pierwsza książka z cyklu „Little Red” przeznaczonego dla dzieci[108]. W 2010 wydała książki dla dzieci z serii „Helping Hand”[77]. W 2014 ukazała się jej kolejna książka dla dzieci – „Fergie’s Farm”[109].

Ferguson (1997)

W 1996 wydała książkę autobiograficzną pt. „My Story” (pol. O moim życiu), która tylko w USA rozeszła się w nakładzie 400 tys. egzemplarzy i dotarła do trzeciego miejsca na amerykańskiej liście bestsellerów[110]. W ramach promocji książki udzielila telewizyjnych wywiadów m.in. do programów: The Oprah Winfrey Show, The Rosie O’Donnell Show, Late Show with David Letterman i Ruby Wax Meets…, a ostatni z nich obejrzało 12 mln widzów BBC[111]. W kolejnych latach wydała jeszcze dwie książki autobiograficzne: „What I Know Now: Simple Lessons Learned the Hard” (2003)[112] i „Finding Sarah” (2011)[113].

W 1997 wydała książkę kucharską pt. „Dining with the Duchess: Making Everyday Meals a Special Occasion” (pol. Przy stole z księżną. Codzienne posiłki w wyjątkowym wydaniu), która dotarła do ósmego miejsca na amerykańskiej liście bestsellerów[114]. W 2002 wydała poradnik motywacyjny poświęcony odchudzaniu pt. „Energy Breakthrough”[115]. W 2003 premierę miał jej album fotograficzny pt. „Moments: Reflections in Words and Pictures”[108]. W 2018 wydała poradnik kulinarny pt. „Tea and Gratitude”[116].

Opublikowała dwie bestsellerowe powieści „Her Heart for a Compass” (2021)[117] i „A Woman of Intrigue” (2023)[118].

Inne aktywności

[edytuj | edytuj kod]

W 1997 została bohaterką programu Adventures with the Dutchess w ABC[119], pojawiła się w epizodycznej roli w jednym z odcinków czwartego sezonu serialu Przyjaciele[114] i została felietonistką „The New York Timesa”[114]. W 1998 poprowadziła program lifestyle’owy Surviving Life w telewizji Sky i była reporterką programu porannego Today w NBC[120]. W 2008 została bohaterką programu dokumentalnego Tonight Special: Duchess and Daughters: Their Secret Mission zrealizowanego przez stację ITV, dla której poprowadziła także dwa programy lifestyle’owe: The Duchess in Hull (2008) i The Duchess on the Estate (2009)[121]. W 2011 została bohaterką sześcioodcinkowego programu typu reality show Finding Sarah: From Royalty to the Real World w Oprah Winfrey Network[122]. W 2020 stworzyła serię filmików pt. „Storytime with Fergie and Friends”, którą opublikowała na swoim kanale w serwisie YouTube[79].

W 1996 wystartowała w Międzynarodowym Maratonie Końskim Kataru[123]. W latach 90. nawiązała współpracę z agencją artystyczną Next Management i wystąpiła w reklamach: telewizji kablowej Foxtel, aparatów fotograficznych Olympus, napojów marki Ocean Spray i producenta porcelany Waterford Wedgwood[124], a także stworzyła własną kolekcję biżuterii ze sztucznych diamentów i kolekcję produktów domowych „Duchess Originals”[125]. Sygnowała swoim imieniem serię świec o zapachu herbaty[126]. Prowadziła szkolenia w kanadyjskiej agencji mówców korporacyjnych[127]. W 2020 pod szyldem swojej firmy Margaret York nawiązała współpracę z producentem toniku Double Dutch, który wypuścił linię napojów „The Duchess Collection”[116].

W latach 90. prowadziła firmę Fireside Communications[128]. W 2006 założyła firmę Hartmoor, w której zajmowała się m.in. obsługą praw autorskich do jej książek i innych markowych produktów; w 2009 ogłosiła upadłość firmy[129]. W latach 2017–2018 była dyrektorem niewykonawczym w zarządzie chińskiej firmy kapitału wysokiego ryzyka Gate Ventures[130]. W 2019 została ambasadorką Pegasus Group Holdings, przedsiębiorstwa zajmującego się budową i utrzymaniem infrastruktury technologicznej specjalizującej się w projektach związanych z odnawialnymi źródłami energii[131]. W 2020 otworzyła firmę Ginger & Moss oferującą luksusowe produkty domowe oraz uruchomiła markę Duchess Inc., pod której szyldem sprzedawała kolekcję m.in. bielizny pościelowej, biżuterii, świec zapachowych i olejków eterycznych[132].

Została sportretowana w brytyjskim serialu komediowym The Windsors (2016, 2018, 2020) w Channel 4; zagrała ją Katy Wix[133].

Kontrowersje

[edytuj | edytuj kod]

Zadłużenia

[edytuj | edytuj kod]

Zarówno w trakcie małżeństwa z Andrzejem, jak i po rozwodzie, popadała w liczne zadłużenia w związku ze swoim rozrzutnym stylem życia, chciwością i marnotrawstwem[134]. W 1995 była zadłużona na 5 mln dol., w 1996 – na ponad 1 mln funtów, a w 2010 wysokość jej długów szacowano na między 2 a 4 mln funtów[135]. Była kilkukrotnie pozywana do sądu za niespłacone zobowiązania finansowe[136].

Redakcja tygodnika „News of the World” ujawniła w 2010 efekty dziennikarskiego śledztwa, z którego wynikało, że Ferguson oferuje spotkania biznesowe z Andrzejem po zapłaceniu jej 500 tys. funtów[137]. Ferguson w wydanym oświadczeniu przeprosiła za swoje działania i dodała: Ogromnie żałuję zaistniałej sytuacji i spowodowanego przez nią zażenowania. Jest prawdą, że moja sytuacja finansowa pozostaje napięta. Nie może to jednak być usprawiedliwieniem dla tak poważnego potknięcia. Jest mi strasznie przykro, że do tego doszło. Mogę potwierdzić, że książę Yorku nie wiedział o żadnej z zaistniałych rozmów ani nie miał w nich żadnego udziału[138]. Pałac Buckingham z kolei zaprzeczył, jakoby wiedział o spotkaniach księżnej Yorku z dziennikarzem „News of the World”, a także zapewnił o uczciwości Andrew w pracy w charakterze specjalnego przedstawiciela handlowego rodziny królewskiej[139].

W maju 2020 stanęła przed sądem z Andrew za niespłacenie w terminie 5 milionów funtów za zakup domku alpejskiego w Verbier od swojej byłej przyjaciółki, Isabelle de Rouvre[140][141]. Wbrew spekulacjom prasowym, królowa Elżbieta II nie zaangażowała się w pomoc finansową synowi i byłej synowej[142].

Znajomość z Jeffreyem Epsteinem

[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. poznała amerykańskiego finansistę Jeffreya Epsteina, który w 2005 został oskarżony o płacenie nastoletnim dziewczynom za współżycie w latach 2002–2005, a w 2008 został skazany za nakładanie nieletniej osoby do prostytucji na kilkanaście miesięcy więzienia (w sierpniu 2010 wyszedł na wolność)[143]. W 1998 po raz pierwszy odwiedziła Epsteina w jednej z jego posiadłości, a podczas wizyty towarzyszyły jej córki[144]. W późniejszych latach wielokrotnie gościła u przestępcy seksualnego[144]. Przyznała się do przyjęcia 15 tys. funtów od Epsteina na poczet spłaty swoich długów[145][144]. Zaprzeczyła, jakoby otrzymała od finansisty setki tysięcy dolarów na uregulowanie rachunków[144].

Kilkakrotnie publicznie stawała w obronie byłego męża[146][147][148][149], który w związku z reperkusjami wynikającymi z jego kontaktów z Epsteinem[68] wycofał się z pełnienia oficjalnych obowiązków i z życia publicznego[150] oraz utracił w 2022 swoje patronaty i rangi wojskowe[151], a w 2024 został pozwany o molestowanie seksualne wówczas niepełnoletniej Virginii Giuffre[152].

Genealogia

[edytuj | edytuj kod]

Przodkowie

[edytuj | edytuj kod]
Osoba Rodzice Dziadkowie Pradziadkowie
Sara, księżna Yorku
z d. Ferguson (1959 –)		 Ronald Ferguson
(1931-2003)		 Andrew Ferguson
(1899-1966)		 Algernon Ferguson
(1867-1943)
Margaret Ferguson
z d. Brand (1873-1948)
Lady Marian Elmhirst
z d. Montagu-Douglas-Scott (1908-1996)		 Lord Herbert Montagu-Douglas-Scott
(1872-1944)
Lady Ida Montagu-Douglas-Scott
z d. Edwards (1882-1965)
Susan Barrantes
z d. Wright (1937-1998)		 Fitzherbert Wright
(1905-1975)		 Henry Wright
(1870–1947)
Muriel Wright
z d. Fletcher (1873-1955)
Doreen Wright
z d. Wingfield (1904-1991)		 Mervyn Wingfield, 8. wicehrabia Powerscourt
(1880-1947)
Sybil Wingfield, wicehrabina Powerscourt
z d. Pleydell-Bouverie (1878-1946)

Potomkowie

[edytuj | edytuj kod]
Dzieci Wnuki Prawnuki
księżniczka Beatrycze
(1988–)		 Sienna Mapelli-Mozzi
(2021-)

Athena Elisabeth Rose Mapelli mozzi (2025-)
księżniczka Eugenia
(1990-)		 August Brooksbank
(2021-)
Ernest Brooksbank
(2023-)

Tytuły

[edytuj | edytuj kod]
od do Tytuł
25 października 1959 23 lipca 1986 Panna Sara Małgorzata Ferguson
23 lipca 1986 31 sierpnia 1996 Jej Królewska Wysokość Księżna Yorku
31 sierpnia 1996 17 października 2025 Sara, księżna Yorku

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Royals Join Sarah At Her Father'S Funeral [online], hellomagazine.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  2. ↑ Duchess's mother dies in car crash – The Irish Times [online], irishtimes.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  3. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 28, 30.
  4. ↑ https://apnews.com/article/30b4edbd79cc78ac37a9a8d1896d6300.
  5. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 31.
  6. ↑ Ronald Ferguson, 71; Father of Sarah, Duchess of York – Los Angeles Times [online], latimes.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  7. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 28.
  8. ↑ Sarah Ferguson shares a snap from half-brother Andrew’s wedding [online], dailymail.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  9. ↑ Sarah Ferguson's bridesmaid weds [online], express.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  10. ↑ Elizabeth 'Eliza' Ferguson gives birth to baby girl [online], tatler.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  11. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 29, 292.
  12. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 32.
  13. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 30, 32.
  14. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 38.
  15. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 39.
  16. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 48.
  17. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 67.
  18. 1 2 3 4 Andrew Morton: Diana. Prawdziwa historia. Elżbieta Królikowska-Avis (tłum.). Wydawnictwo „Nasza Księgarnia” Spółka z o.o., 1992, s. 96–97. ISBN 83-10-09673-9.
  19. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 13, 67.
  20. ↑ Fergie: Bedlam Over the Bride [online], washingtonpost.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  21. ↑ https://www.yahoo.com/lifestyle/bp/july-23-prince-andrew-sarah-ferguson-married-1986-161204828.html.
  22. ↑ Engagement of Prince Andrew and Sarah Ferguson, 1986 [online], royalwatcherblog.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  23. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 71.
  24. ↑ BBC – History – Prince Andrew’s wedding (pictures, video, facts & news) [online], bbc.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  25. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 18.
  26. ↑ Prince Andrew faces calls to give up Duke of York title [online], bbc.com [dostęp 2024-04-25].
  27. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 17.
  28. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 19.
  29. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 20, 79.
  30. ↑ https://www.nytimes.com/1988/08/09/world/duchess-of-york-has-a-baby.html
  31. ↑ New Princess Is Beatrice on Queen’s Advice [online], latimes.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  32. ↑ FERGIE, PRINCE ANDREW HAVE A 7-POUND DAUGHTER [online], deseret.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  33. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 69.
  34. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 80, 83.
  35. ↑ Nigel Blundell, Susan Blackhall: Upadek domu Windsorów. Grażyna Jagielska (tłum.). 1993, s. 239–242. ISBN 83-85763-05-8.
  36. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 80–81, 87, 89–90, 94.
  37. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 88.
  38. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 106.
  39. ↑ BBC ON THIS DAY | 19 | 1992: Fergie and Andrew split [online], bbc.co.uk [dostęp 2024-04-25].
  40. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 77.
  41. ↑ https://abcnews.go.com/Entertainment/sarah-ferguson-reveals-road-recovery-documentary-oprah-winfrey/story?id=13780411
  42. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 93–95, 103.
  43. ↑ Who is John Bryan and when was he pictured with Sarah Ferguson? [online], thesun.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  44. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 110.
  45. ↑ 'Hunky' Prince is exposed to public gaze [online], independent.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  46. ↑ From outcast to US princess: Fergie at 40 [online], bbc.co.uk [dostęp 2024-04-25].
  47. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 116.
  48. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 155–156.
  49. ↑ https://apnews.com/article/53e4a388b8571a6bd88a092cd5dfce3f.
  50. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 146.
  51. ↑ From royal fairytale to crumbling eyesore: the mystery of Prince Andrew’s old home [online], theguardian.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  52. ↑ Sarah Ferguson and Prince Andrew: Why do they still live together 26 years after divorce? [online], hellomagazine.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  53. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 165–166, 203.
  54. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 203.
  55. ↑ https://apnews.com/article/719fa80fdcda22f2d7c109b0caa7a9f2.
  56. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 76.
  57. ↑ Duke, Duchess to Visit Canada [online], latimes.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  58. ↑ https://www.thestar.com/news/world/royals/2011/06/30/royal_flashback_fergie_wins_hearts_in_metro_crowd.html
  59. ↑ https://www.nytimes.com/1988/03/01/us/royal-couple-captivate-los-angeles.html
  60. ↑ Prince Andrew and Sarah Ferguson in Sydney [online], nfsa.gov.au [dostęp 2024-06-15] (ang.).
  61. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 85–86.
  62. ↑ Princess Diana's Relationship With Sarah Ferguson Was Complicated – Diana and Fergie's Friendship Timeline [online], townandcountrymag.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  63. ↑ CNN.com – Funeral sermon in full – April 9, 2002 [online], cnn.com [dostęp 2024-04-25].
  64. ↑ Edward to marry in good PR move [online], theguardian.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  65. ↑ Sarah Ferguson Recalls Not Being Invited to Prince William and Kate Middleton's 2011 Wedding [online], etonline.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  66. ↑ Sarah Ferguson reveals who really invited her to Prince Harry and Meghan Markle's wedding [online], hellomagazine.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  67. ↑ Awkward bridesmaid mix-up with Sarah Ferguson at Princess Eugenie's wedding [online], mirror.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  68. 1 2 Sarah Ferguson: Why she attended the Queen’s funeral – but not Prince Philip's [online], hellomagazine.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  69. ↑ Sarah Ferguson Sits With Ex-Husband Prince Andrew at Coronation Concert After Missing Crowning Ceremony [online], Peoplemag [dostęp 2023-05-09] (ang.).
  70. ↑ Sarah, Duchess of York 'grateful' for royal invite to Sandringham on Christmas Day [online], standard.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  71. ↑ Sarah Ferguson joins royals in church on Christmas Day for first time in 32 years [online], independent.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  72. ↑ Sarah Ferguson: Street Child can take the work I started 25 years ago to even more children [online], standard.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  73. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 118.
  74. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 142.
  75. ↑ THE DUCHESS OF YORK, FINDING HER NICHE [online], washingtonpost.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  76. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 238–239.
  77. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 254.
  78. ↑ What we do [online], sarahstrust.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  79. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 346.
  80. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 387.
  81. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 82.
  82. ↑ Our Patrons [online], teenagecancertrust.org [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  83. ↑ BBC NEWS | UK | Education | Princess Beatrice 'has dyslexia' [online], bbc.co.uk [dostęp 2024-04-25].
  84. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 120.
  85. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 121.
  86. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 147.
  87. ↑ About Us [online], street-child.org [dostęp 2024-04-25].
  88. ↑ Celebrity Support [online], mcdonalds.com [dostęp 2024-04-25] [zarchiwizowane z adresu 2006-11-30].
  89. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 289.
  90. ↑ The Duchess of York announced as BHF Ambassador [online], bhf.org.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  91. ↑ Sarah Ferguson dropped from multiple charities over Epstein email [online], bbc.com [dostęp 2025-09-24].
  92. ↑ Mail księżnej Yorku do Epsteina ujawniony. Organizacje charytatywne zrywają współpracę [online], pap.pl [dostęp 2025-09-24].
  93. ↑ Księżna Yorku przyjechała do Polski. Nawiązała do księcia Andrzeja [online], plejada.pl [dostęp 2024-04-25] (pol.).
  94. ↑ https://dziendobry.tvn.pl/gwiazdy/sara-ferguson-trzeci-raz-w-polsce-za-co-ksiezna-yorku-kocha-nasz-kraj-5877676
  95. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 117.
  96. ↑ Księżna Yorku ponownie w Polsce. Sarah Ferguson przyznała, że jest mocno związana z naszym krajem. Co odwiedziła tym razem? [online], kobieta.pl [dostęp 2024-04-25] (pol.).
  97. ↑ https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C940034%2Cksiezna-yorku-sarah-ferguson-wrocilam-do-polski-jak-do-domu-zaczelo-sie-od
  98. ↑ Sarah, Duchess of York travels to Poland after organising help for refugees [online], independent.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  99. ↑ Księżna Yorku: Polacy są niesamowici, dlatego jestem taka pro-polska, dlatego jestem tutaj w Polsce [online], polsatnews.pl [dostęp 2024-04-25] (pol.).
  100. ↑ Heartbroken Sarah Ferguson meets Ukrainian refugees in Poland during emotional visit [online], hellomagazine.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  101. ↑ Sarah Ferguson meets Ukrainian child refugees in Poland [online], dailymail.co.uk [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  102. ↑ Sarah Ferguson Opens Up About Her Breast Cancer Treatment and Why She is Missing Her Grandchildren [online], townandcountrymag.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  103. ↑ Sarah Ferguson, Duchess of York, undergoes surgery after breast cancer diagnosis [online], cnn.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  104. ↑ Sarah Ferguson, Duchess of York, diagnosed with skin cancer [online], cnn.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  105. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 89.
  106. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 146–147.
  107. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 157.
  108. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 208.
  109. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 292.
  110. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 157, 160.
  111. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 157–158.
  112. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 207–208.
  113. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 280.
  114. 1 2 3 Lownie 2026 ↓, s. 166.
  115. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 202.
  116. 1 2 Lownie 2026 ↓, s. 302.
  117. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 352–353.
  118. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 378–379.
  119. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 159.
  120. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 168.
  121. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 236, 239, 244.
  122. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 280–281.
  123. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 144.
  124. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 152–153, 161, 169.
  125. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 226.
  126. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 290.
  127. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 303.
  128. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 170.
  129. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 226, 246.
  130. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 333–335.
  131. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 363.
  132. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 333, 345.
  133. ↑ Royal satire The Windsors will return for a second series on Channel 4. radiotimes.com. [dostęp 2018-01-03].
  134. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 130, 137, 161, 258–259.
  135. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 136, 140, 257.
  136. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 247–248.
  137. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 249–252.
  138. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 252.
  139. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 252–253.
  140. ↑ Prince Andrew to face legal case over reported £5m ski chalet debt [online], theguardian.com [dostęp 2020-07-21] (ang.).
  141. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 348.
  142. ↑ Queen will not pick up chalet debt, says Prince Andrew [online], thetimes.co.uk [dostęp 2020-07-21] (ang.).
  143. ↑ Lownie 2026 ↓, s. 231, 261.
  144. 1 2 3 4 Lownie 2026 ↓, s. 264.
  145. ↑ Prince Andrew: Envoy career plagued with controversy [online], bbc.co.uk [dostęp 2019-11-23] (ang.).
  146. ↑ Sarah Ferguson Defends ‘Poor’ Ex-Husband Prince Andrew And Refutes Meghan Markle Claims [online], marieclaire.com.au [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  147. ↑ Sarah Ferguson stands by Prince Andrew: 'I won't have his character defamed' [online], hellomagazine.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  148. ↑ Sarah Ferguson defends Prince Andrew on Epstein: 'A fabulous father’ [online], today.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
  149. ↑ https://www.iol.co.za/lifestyle/love-sex/relationships/sarah-ferguson-defends-ex-husband-prince-andrew-says-hes-a-very-good-and-kind-man-aa3e222d-078c-5387-a9de-40547e9f7a72.
  150. ↑ https://www.royal.uk/statement-his-royal-highness-duke-york.
  151. ↑ https://www.royal.uk/statement-buckingham-palace-regarding-duke-york.
  152. ↑ Prince Andrew’s attorneys ask to dismiss US sex assault lawsuit saying it violates the terms of a settlement agreement [online], cnn.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Andrew Lownie: Uprzywilejowani. Książę Andrzej i Sarah: zdrady, manipulacje, upadek. Jacek Konieczny (tłum.). Wydawnictwo Mando, 2026. ISBN 978-83-277-4726-6.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sarah_Ferguson&oldid=79974774”