Siedliska (powiat tomaszowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siedliska
Cerkiew św. Mikołaja
Cerkiew św. Mikołaja
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat tomaszowski
Gmina Lubycza Królewska
Liczba ludności (2011[1]) 266
Strefa numeracyjna (+48) 84
Tablice rejestracyjne LTM
SIMC 0893021
Położenie na mapie gminy Lubycza Królewska
Mapa lokalizacyjna gminy Lubycza Królewska
Siedliska
Siedliska
Położenie na mapie powiatu tomaszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tomaszowskiego
Siedliska
Siedliska
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Siedliska
Siedliska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Siedliska
Siedliska
Ziemia50°16′02,0″N 23°33′39,2″E/50,267222 23,560889

Siedliska (ukr. Сєдліска) – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Lubycza Królewska, na Roztoczu Wschodnim w dolinie Prutnika, prawego dopływu Sołokiji.

Siedliska są najdalej na południe wysuniętą wsią województwa lubelskiego (50° 15' 55 N).

Do 1939 roku istniała gmina Siedliska. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zamojskiego.

Wieś powstała w XV w. jako zaplecze grodu, rozłożonego na wzgórzu Siedliska i początkowo nazywała się Stare Hrebenne. Gród został zniszczony przez Tatarów na przełomie XV i XVI w. Od połowy XV w. przez kilkaset lat dzierżawcami tutejszych ziem królewskich, zwanych dobrami rawskimi (od miasta Rawa Ruska) byli Dzieduszyccy, którzy od XVI w. mieli w Siedliskach dwór. Wśród miejscowej ludności przekazywana jest legenda, jakoby hetman Sobieski, po skończonej bitwie z Tatarami w 1672 r. odpoczywał w cieniu siedliskich dębów.

W XIX w. dobra rawskie były w posiadaniu Tyszkiewiczów, potem Jabłonowskich, od których odkupił je znany polityk galicyjski, prezes Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarczego, książę Adam Sapieha. W skład majątku, oprócz Siedlisk, wchodziły również folwarki w Hrebennem, Racie i Mostach oraz obiekty w Rawie. Po śmierci Adama Sapiehy dobra rawskie odziedziczył jego syn Paweł. Był on przyjacielem św. Brata Alberta, który bywał tu częstym gościem. Ostatnim właścicielem Siedlisk przed wojną był syn Pawła, także Paweł.

W XIX w. Siedliska były znanym ośrodkiem garncarskim. Wydobywano tu glinkę do produkcji fajansu i wyrobów kamionkowych, wykorzystywaną w tutejszej fabryce naczyń oraz w manufakturze ordynacji zamojskiej w Tomaszowie. Na początku XX w. na rzece Prutnik zbudowano elektrownię wodną, która zasilała dwór i folwark.

Według spisu z 1921 r. Siedliska liczyły 468 mieszkańców, w tym 242 Ukraińców. Ludność ukraińska została wysiedlona podczas akcji "Wisła" w 1947 roku.

We wsi znajduje się murowana cerkiew greckokatolicka pw. św. Mikołaja, ufundowana przez Pawła Sapiehę w 1901 r. na miejscu poprzednich, drewnianych. Zbudowana jest na planie krzyża greckiego z centralną kopułą na bębnie nad skrzyżowaniem naw. Wewnątrz wiele elementów wyposażenia z poprzedniej cerkwi, m.in. ikonostas z przełomu XVII i XVIII w. Obok cerkwi przysadzista, drewniana dzwonnica z 1834 r.

W Siedliskach znajduje się również murowany kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy z 1903 r. ufundowany przez Pawła Sapiehę.

Osobliwością Siedlisk jest największe w Polsce skupisko skamieniałych pni drzew trzeciorzędowych (rezerwat przyrody Jalinka).

Kościół w Siedliskach

Przypisy

  1. Polska w liczbach - Siedliska. [dostęp 2017-10-10].

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • M. Sapieżyna, My i nasze Siedliska, Kraków 2003
  • V. Sapieha, Polish Profile, New York 1940