Skórzewo (województwo wielkopolskie)
52°23′29″N 16°47′27″E/52,391389 16,790833
| wieś | |
 Skórzewo – widok od zachodu i typowa, podmiejska zabudowa jednorodzinna | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Sołectwo |
Skórzewo[1] |
| Wysokość |
43 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2021) |
9559[2] |
| Strefa numeracyjna |
61 |
| Kod pocztowy |
60-185 |
| Tablice rejestracyjne |
PZ |
| SIMC |
0582870 |
Położenie na mapie gminy Dopiewo  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu poznańskiego  | |
| 52°23′29″N 16°47′27″E/52,391389 16,790833[3] | |
| Strona internetowa | |
Skórzewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Dopiewo. Graniczy z Poznaniem.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Przez Skórzewo przepływa Skórzyna, a swoje źródło posiada tu Plewianka[4].
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1265 (wg kopii z XV wieku) gdzie odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Skorew, Skorzew”, 1292 „Scosevo”, 1299 (wg kopii z XVII-XVIII w.) „Skorzewo”, 1306 (wg kopii z XV w.) „Scorewo”, 1388 „Scorzewo”, 1396 „Schkorzewo”, 1397 „Scorczewo”, 1398 „Scorszewo”, 1399 „Skorzevo”, 1400 „Magnum Scorzewo”, 1402 „Scorsewo”, 1437 „Scarzewo”, 1440 „de Maiori Scorzewo”, 1458 „Maior Skorzewo”, 1470 „Magna Skorzewo”, 1480 „Magnum Scoszyewo”, 1497 błędnie „Skarzewo”, 1501 „Maius Skorzewo”, 1510 „Szkorzewo”, 1531 „Skorzeuo”, 1570 „Wielgie Skorzewo” [5].
Od nazwy miejscowej wsi Skórzewo, pochodzi polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Skórzewskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości[5].
Historia
[edytuj | edytuj kod],_1965-08-23.png)
Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Na południe od wsi przy granicy z Junikowem archeolodzy odkryli cmentarzysko nieprzykościelne z XI-XII wieku, na którym znaleziono fragmenty noża, skorupy naczyń, niewielkie naczynie gliniane i półkosek żelazny. Zidentyfikowano także ślady osady z XII wieku gdzie znaleziono drobne fragmenty naczyń. Na gruntach wsi Dąbrówka w parafii Skórzewo, dwa kilometry na południowy zachód od Skórzewa, oraz kilometr na południowy wschód od Dąbrówki, leżało rozwiezione obecnie grodzisko [5].
Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Początkowo była własnością rycerską, następnie książęcą, później kościelną i ostatecznie należącą do polskiej szlachty. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1434 miejscowość leżała w powiecie poznańskim w Koronie Królestwa Polskiego. Do 1300 należała do parafii Święty Marcin, później była siedzibą własnej parafii. W 1510 należała do dekanatu Stęszew”[5].
Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu wystawionego w 1265 i odnotowuje Piotra alias Pietrzyka syna Drogosława z Skórzewa prepozyta katedry poznańskiej oraz biskupa poznańskiego elekta[5].
Kolejny zachowany dokument pochodzi z kancelerii księcia wielkopolskiego i późniejszego króla polskiego Przemysła II. W 1292 nadał on komesowi Mikołajowi z Gostynia, synowi Przedpełka i wojewodzie kaliskiemu wieś Krosna na rzece Mosina (obecnie to Krosno), którą to wieś książę uzyskał od biskupa poznańskiego Jana Grebicza i kapituły katedry poznańskiej w drodze zamiany za wsie Skórzewo oraz część Młodawska w wyniku czego obie te wsie uzyskały zwolnienie od ciężarów prawa książęcego[5].
W 1299 (według zachowanej kopii z XVII-XVIII wieku) jako świadka odnotowano komesa Mikołaja ze Skórzewa. W 1306 (wg zachowanej kopii z XV wieku) wspomniano jako świadka Czerniecha (oryg. „Cirnechus”) dziedzica w Skórzewie. W latach 1387-1398 wspomniany został Świętosław Krupka ze Skórzewa. W 1388 odnotowano go jako świadka, w 1396 wraz z Jaśkiem Konarskim z Konar odpierali roszczenia Janusza Bodzewskiego z Bodzewa koło Gostynia do koni. W 1397 Świętosław Krupka toczył proces z Drogosławem sołtysem z Sokołowa o 60 grzywien. W 1398 toczył także spory o 10 grzywien poręki z Mikołajem Zgirzą ze Zgirzyc wraz z Dzieczkiem Przylepskim. W 1399 wspomniana została pani Skórzewska, która toczyła proces z mieszczką poznańską Kostrzyńską (łac. „pro debitis Costrinskie”). W latach 1399-1409 wspomniani zostali dziedzice wsi Maszek lub Maciej i w latach 1399-1406 Mikołaj Zielątkowscy[5].
Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV i XVI wieku. W 1509 miał miejsce pobór z części należącej do Michała Skórzewskiego: od dwóch łanów; z części pana Macieja Chybskiego od 4 łanów i 3 grosze od karczmy. Natomiast z części należącej do Jana Dąbrowskiego pobrano podatki od 2 łanów i 3 grosze od karczmy, a z części Andrzeja Skórzewskiego od 7 łanów. W 1510 w Skórzewie było 22 łanów, w tym 13 osiadłych i 9 opuszczonych, które uprawiali miejscowi kmiecie. Odnotowano także 4 folwarki. W 1510 miał miejsce pobór od 6 łanów w tym z części Andrzeja Skórzewskiego od 4 łanów oraz od karczmy. W 1563 miał miejsce pobór od 9 łanów. W 1577 pobrano podatki z części Sebastiana Dąbrowskiego. W 1580 miał miejsce pobór od 4,5 łana, od 4 zagrodników, 3 komorników, jednego komornika na łanie opuszczonym, rzemieślnika oraz krawca [5].
W XVI w. powstała tu parafia. W tym czasie wieś należała do Konarzewskich a od 1668 r. kolejno przechodziła w ręce: Ostaszewskich, Radomickich, Gurowskich, Działyńskich (tu w 1797 urodził się Tytus Działyński i tu zapoczątkował gromadzenie zbiorów bibliotecznych i pamiątek narodowych przeniesionych później do Kórnika), Dzieduszyckich i Czartoryskich. Do Konarzewa należały majątki i folwarki: Dopiewo, Dopiewiec, Glinki, Palędzie i Podłoziny o łącznym areale 2,5 tys. ha.
Drugim ośrodkiem były Więckowice; w skład tego majątku wchodziły: Drwęsa, Działy i Więckówko. Od XVIII w. kolejno władali nim: Zbijewscy, Bielińscy, Drwęscy, Turno, Mycielscy, Breza (ród, z którego wywodzi się pisarz Tadeusz Breza). Trzeci ośrodek – Skórzewo, z kościołem parafialnym, od XIV w. posiadali Drogosławice herbu Habdank, w XV w. – Skórzewscy (wówczas przy Skórzewie powstała nowa osada, tzw. Małe Skórzewo lub Skórzewko, która w XIX w. połączyła się przestrzennie z tzw. Wielkim Skórzewem), Zakrzewscy, Chłapowscy, Waligórscy, a po I wojnie światowej – Obrębowicze. W latach 1910–1929 proboszczem był tu ks. Stanisław Kozierowski, współorganizator powstania wielkopolskiego, jeden z założycieli Uniwersytetu Poznańskiego. W okresie zaborów tylko 3 majątki przeszły w ręce Niemców: Dąbrówka ze Zborowem, Trzcielin oraz Polityka.
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.
Obecnie
[edytuj | edytuj kod]W chwili obecnej mocno rozbudowana wieś z zanikającym rolnictwem indywidualnym, ze względu na sąsiedztwo Poznania nabiera charakteru wyłącznie mieszkalnego, aczkolwiek rozwija się tu też rzemiosło i drobny przemysł. Wieś jest dziś jedną z większych w Polsce pod względem populacji[6].
20 września 2018 na miejscowym cmentarzu arcybiskup Stanisław Gądecki odsłonił pomnik Dzieciom Nienarodzonym: Utraconym i Niechcianym[7].
Infrastruktura
[edytuj | edytuj kod]Na terenie Skórzewa znajduje się zabytkowy park podworski. Są też dwie szkoły podstawowe, ośrodek zdrowia, cmentarz oraz Galeria Mallwowa[8].
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]Na terenie Skórzewa znajduje się zabytkowy kościół pod wezwaniem św. Marcina i Wincentego.
W miejscowości znajduje się również Sala Królestwa trzech poznańskich zborów Świadków Jehowy[9].
Ludzie związani ze Skórzewem
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Gmina Dopiewo: miejsce z historią, Dopiewo: Piotr Maciej Dziembowski, 2014, s. 84, ISBN 978-83-930592-1-8 [dostęp 2023-09-26].
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2025-04-24].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 123952.
- ↑ Poznań – atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2010, ISBN 978-83-7445-018-8
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Gąsiorowski 2003 ↓, s. 469-486.
- ↑ W tych wsiach w Polsce mieszka najwięcej osób. Mamy ranking najludniejszych wsi [online], Gazeta Pomorska, 27 września 2023 (pol.).
- ↑ Dzień Dziecka Utraconego, w: Głos dla Życia, nr 6 (149)/2017, s.7, ISSN 1231-207X.
- ↑ Mallwowa – Twoje centrum [online] [dostęp 2023-06-01] (pol.).
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-18].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. IV (R – S), zeszyt 2, hasło „Skórzewo”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 2003, s. 469-486.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Skórzewo, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014.
- Skórzewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 705.
