Kórnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Kórnik
Zamek w Kórniku
Zamek w Kórniku
Herb
Herb Kórnika
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat poznański
Gmina Kórnik
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Jerzy Czesław Lechnerowski
Powierzchnia 5,99[1] km²
Wysokość 68 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

7513
1203 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 61
Kod pocztowy 62-035
Tablice rejestracyjne PZ i POZ
Położenie na mapie powiatu poznańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu poznańskiego
Kórnik
Kórnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kórnik
Kórnik
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kórnik
Kórnik
Ziemia 52°14′49,64″N 17°05′24,15″E/52,247122 17,090042
TERC
(TERYT)
4303921094
Hasło promocyjne: Nieważne jakie "u", ważne, że to tu...
Urząd miejski
pl. Niepodległości 1
62-035 Kórnik
Strona internetowa

Kórnikmiasto w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, nad Jeziorem Kórnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kórnik. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Położone 20 km na południowy wschód od Poznania przy drodze krajowej nr 11.

Geografia[edytuj]

Na obecny Kórnik składają się dwa dawne miasta położone obok siebie w odległości 1 km:

W Kórniku znajduje się siedziba fundacji Zakłady Kórnickie, utworzonej w 1924 r. przez hrabiego Władysława Zamoyskiego, powstała z oddanego przez niego Narodowi Polskiemu majątku nieruchomego w Wielkopolsce (Kórnik i okolice) oraz w Małopolsce (Zakopane i okolice).

Ludność[edytuj]

Według danych z 31 grudnia 2010 roku miasto liczyło 7206 mieszkańców (razem z Bninem)[3].

W 1923 roku na Prowencie (który obecnie jest częścią Kórnika) urodziła się polska poetka, laureatka Nagrody Nobla z 1996 roku – Wisława Szymborska. Była córką Wincentego Szymborskiego, zarządcy dóbr hrabiego Zamoyskiego oraz współtwórcy Rzeczypospolitej Zakopiańskiej.

  • Piramida wieku mieszkańców Kórnika w 2014 roku [4].


Piramida wieku Kornik.png

Historia[edytuj]

Napoleon Orda, Zamek Działyńskich w Kórniku, XIX w.
Egzekucja mieszkańców Kórnika 20 października 1939 r.
Neobarokowy ratusz w Kórniku
Barokowy ratusz w Bninie
Oficyny zamkowe w Kórniku
Różaneczniki, z których słynie Arboretum w Kórniku

Prowadzone w różnych częściach miasta badania wykopaliskowe wskazują na to, że w okolicach jezior przez kilkadziesiąt stuleci rozwijało się osadnictwo, najstarsze ślady pochodzą z V tysiąclecia przed naszą erą. Na początku epoki żelaza na półwyspie Szyja (Bnin) istniała jedna z największych osad obronnych w Wielkopolsce. W późniejszych okresach liczba takich osad i ich mieszkańców zwiększała się. W połowie X w. istniały także w okolicznych wsiach Kórnika i Bnina.

Za Mieszka I na półwyspie Szyja powstał obronny gród i podgrodzie. W XIII wieku zaczęły powstawać zalążki miasta na terenie Bnina, a od 1232 kasztelania bnińskia. Następnie Bnin stał się własnością rodu Łodziów. Około 1390 Władysław Jagiełło nadał Bninowi prawa miejskie. Od połowy XVII wieku znaczenie miasta Bnin malało na rzecz Kórnika.

Pierwsze wzmianki o mieście Kórnik pochodzą z XII wieku. Był wówczas osadą wiejską pod władzą rodu Górków. W 1426 r. Mikołaj Górka wybudował drewniany łącznik zamku, natomiast ok. 1437 r. Łukasz Górka kościół parafialny. Ok. 1450 r. nastąpiła lokacja miasta na prawie magdeburskim. Po śmierci ostatniego członka rodu Górków (Stanisław Górka, zm. 1592), majątek przechodził kolejno w ręce rodu Czarnkowskich i Grudzińskich.

W 1676 r. majątek kórnicki został kupiony przez Działyńskich, którzy władali nim przez dwa stulecia. W tym okresie nastąpił rozkwit rezydencji, miasta oraz okolicznych wiosek. Teofila z Działyńskich Szołdrska-Potulicka znacznie rozbudowała rezydencję, a także unowocześniła miasto sprowadzając do niego nowych mieszkańców, kupców i rzemieślników, którym nadała liczne przywileje.

Od 1793 r. Wielkopolska należała do zaboru pruskiego jako prowincja o nazwie Prusy Południowe. Mieszkańcy Kórnika walczyli w powstaniach wielkopolskich w latach 1794 i 1806. W okresie zaboru właścicielem dóbr kórnickich był Tytus Działyński, który przebudował zamek, unowocześnił folwarki, utworzył bibliotekę oraz Arboretum Kórnickie. Za swoją działalność powstańczą i postawę patriotyczną zmuszony został do emigracji, a jego majątek został skonfiskowany. Jednak po wygranym procesie dobra wróciły w ręce Działyńskich, a Tytus Działyński zajął się działalnością wydawniczą.

Następnym właścicielem Kórnika był Jan Kanty Działyński, który zebrał największą kolekcję drzew i krzewów w całej Polsce. Powiększył również zbiory biblioteczne, a także wspierał działania patriotyczne. Pod koniec XIX wieku majątek przejął Władysław Zamoyski.

W dwudziestoleciu międzywojennym Kórnik i Bnin zamieszkane były przez ludność polską, niemiecką i żydowską. W Bninie była ludność tylko polska i niemiecka.

W 1934 r. odebrano Bninowi prawa miejskie i w 1961 r. połączono administracyjnie z Kórnikiem. Obecnie trwają starania przywrócenie praw miejskich Bninowi.

20 października 1939 r. w ramach operacji Tannenberg przed kórnickim ratuszem rozstrzelano 15 mieszkańców – 6 osób z Kórnika, 2 z Bnina i Prowentu, 7 z okolicznych wiosek. Niemiecki pluton egzekucyjny składał się z 16 esesmanów z Einsatzkommando 11 pod dowództwem Heinza Graefe. Po salwie oficer dowodzący plutonem egzekucyjnym podchodził do leżących i strzałami z pistoletu dobijał dających jeszcze oznaki życia Polaków. Niemcy wywieźli również i wymordowali wszystkich mieszkańców pochodzenia żydowskiego, później zlikwidowali zabytkową bożnicę i cmentarz żydowski w Kórniku. Dla budynków miejskich i zabudowań zamkowych wojna nie przyniosła większych zniszczeń.

Współcześnie miasto Kórnik jest atrakcyjne nie tylko dla turystów, ale także dla inwestorów. Powstają liczne firmy, głównie branży magazynowo-logistycznej i przetwórstwa rolno-spożywczego, m.in. produkcja surówek i przetworów warzywno-owocowych.

Zabytki[edytuj]

Atrakcje turystyczne[edytuj]

Komunikacja[edytuj]

Przez miasto przebiegają następujące drogi:

Sport[edytuj]

Struktury wyznaniowe[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 3.10.2009].
  2. Kórnik. Skarbiec kultury i przyrody. Stanisław Sierpowski (red.). Marki: Wydawnictwo Parma Press, 2007. ISBN 978-83-7419-093-0.
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 105. ISSN 1734-6118. [dostęp 16 lipca 2010].
  4. http://www.polskawliczbach.pl/Kornik, w oparciu o dane GUS.
  5. Nowe pomniki historii Prezydent.pl 2012-02-02
  6. 4 LIGA WIELKOPOLSKA (PÓŁNOC). polskapilka.net/. [dostęp 2015-12-01].
  7. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 kwietnia 2014.

Bibliografia[edytuj]

  • Jacek Kowalski, Kolegiata kórnicka. Od prywatnej świątyni do romantycznego sejmu Rzeczypospolitej. Monografia artystyczna, z fot. Mikołaja Potockiego, Kórnik, Fundacja Zakłady Kórnickie, 2007, ISBN 978-83-60591-01-7

Linki zewnętrzne[edytuj]