Wojna włosko-abisyńska (1935–1936): Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
dodane cytaty i informacje z nowego źródła + próba wyważenia opisu zbrodni wojennych
(Anulowanie wersji 54842576 autorstwa 87.206.97.253 (dyskusja). Styl do poprawy, brak źródła)
Znacznik: Anulowanie edycji
(dodane cytaty i informacje z nowego źródła + próba wyważenia opisu zbrodni wojennych)
'''Wojna włosko-abisyńska 1935–1936''' (tzw. druga wojna włosko-abisyńska) – jeden z największych w historii konfliktów o podłożu [[Kolonia (geografia polityczna)|kolonialnym]]. Był wynikiem [[Zjednoczone Królestwo Włoch|włoskich]] dążeń do stworzenia jednolitej kolonii, obejmującej [[Abisynia|Abisynię]] i wcześniej już należące do Włochów – [[Erytrea|Erytreę]] i [[Somali Włoskie]], opanowania źródeł [[Nil Błękitny|Nilu Błękitnego]] i licznych, eksploatowanych dotychczas w minimalnym stopniu bogactw naturalnych oraz pomszczenia klęski doznanej podczas najazdu w [[1896]] roku pod [[Bitwa pod Aduą|Aduą]].
 
Przed wybuchem wojny miało miejsce wiele incydentów granicznych – Włosi przekraczali niestrzeżoną mocno niedokładną południową granicę i zajmowali oazy. Z kolei rządzący od niedawna cesarz [[Hajle Syllasje I|Haile Selassie]] miał nadzieję, że ograniczona wojna z Włochami scementuje wokół niego skłócony naród. Żadna ze stron nie zrobiła nic, by uniknąć konfrontacji zbrojnej. W grudniu 1934 roku etiopski oddział natrafił na Włochów w oazie [[Ueluel]] oddalonej o 60 km od granicy. Doszło do walki, w wyniku której padłozginęło kilkudziesięciu110 zabitychetiopskich pooraz obuod stronach,30 ado 50 włoskich i somalijskich żołnierzy<ref>{{Cytuj | url=http://www.wikiwand.com/en/Second_Italo-Ethiopian_War | tytuł=Second Italo-Ethiopian War | opublikowany=www.wikiwand.com | język=en | data dostępu=2018-11-01}}</ref>. Po incydencie Włosi wycofali się w kierunku Somali. W polityce rozpoczął się okres nazywany przez historyków [[Kryzys abisyński|kryzysem abisyńskim]]. Od tego czasu Włosi rozpoczęli wzmacnianie garnizonów w Erytrei i Somali – do rozpoczęcia wojny zebrali około 350 tysięcy dobrze uzbrojonych żołnierzy. Dowódcy włoscy planowali szybkie przełamanie frontu północnego i zajęcie [[Addis Abeba|Addis Abeby]] oraz odcięcie pozostałych sił etiopskich atakiem z południa.
 
== Przebieg walk ==
Włoskie wojska liczyły około 350 tysięcy dobrze uzbrojonych żołnierzy zorganizowanych w 5 dywizji piechoty, 4 dywizje [[Milicja Faszystowska|Milicji Faszystowskiej]] i jednostki kolonialne składające się przede wszystkim z żołnierzy z Erytrei oraz [[dubats]]ów. Wspierało ich około 350 samolotów i 250 tankietek i czołgów (głównie typu [[L3 (tankietka)|CV 33]] i [[Fiat 3000]]), Włosi używali także gazów bojowych i nowoczesnej artylerii. W trakcie walk do portów w Erytrei przybywały dodatkowe jednostki, łącznie około 150 tysięcy żołnierzy.
 
Etiopczycy po zakończeniu mobilizacji wystawili wojsko liczące około 350 tysięcy ludzi. Armia etiopska była zacofana i znacznie słabsza od włoskiej, ale nie w takim stopniu, jak próbuje się to przedstawiać. Dysponowała m.in. 200 tysiącami karabinów (w tym zakupionymi we Francji karabinami Lebel) i 234 działami różnych kalibrów. Tuż przed wojną Etiopia zakupiła ponad tysiąc karabinów maszynowych, w tym 175 nowoczesnych karabinów Browninga, a także 48 dział przeciwlotniczych Oerlikona. Od III Rzeszy otrzymano m.in. 3 samoloty, 30 dział przeciwpancernych, 10 tys. karabinów i 10 mln nabojów. Etiopia dysponowała zaledwie 12 czołgami i tankietkami oraz 19 samochodami pancernymi. Ważnym komponentem armii etiopskiej była licząca 10 tysięcy żołnierzy elitarna Gwardia Cesarska – Kybur Zebennia, złożona z trzech batalionów. Była to jedyna jednostka sformowana całkowicie na wzór europejski. Umundurowana była w sorty belgijskie i dysponowała najnowocześniejszym uzbrojeniem. Kadry Gwardii przeszkolono w Europie, w akademii francuskiej École Spéciale Militaire de Saint-Cyr, zaś żołnierzy przeszkolono wg europejskich standardów walki. Po stronie Etiopczyków służyli jako doradcy Belgowie, Szwajcarzy, Szwedzi, Turcy, a nawet Kubańczyk, austriaccy naziści i biali Rosjanie. Dokonali oni szybkich reform armii etiopskiej i zreorganizowali m.in. pomoc medyczną (do tej pory opartą na rytualnej magii), szkolili etiopską armię z zakresu budowy umocnień, czy taktyki piechoty<ref>{{Cytuj | url=http://wojna-mussoliniego.pl/?page_id=2869 | tytuł=Wojna Mussoliniego » Etiopia 1935-1936 – Brudna wojna Mussoliniego<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=wojna-mussoliniego.pl | język=pl | data dostępu=2018-09-09}}</ref>.
 
== Zbrodnie wojenne ==
EtiopczycyDo wielokrotniemaja dopuszczali1936 sięstraty bestialskichwłoskie mordówprzekroczyły naok. wziętych1250 dożołnierzy, niewolierytrejskie Włochachok. i1400 walczących po ich stronie Askarysach: rozłupywali im czaszki, ucinali palceżołnierzy i genitalia, czy ścinaliok. Znany450 jestpracowników przypadekcywilnych.<ref>{{Cytuj wymordowania| 72url=http://www.wikiwand.com/en/Second_Italo-Ethiopian_War Włochów| natytuł=Second północnymItalo-Ethiopian froncie,War których| ścięto po wzięciu do niewoliopublikowany=www.wikiwand.com Wykorzystywano| takżejęzyk=en zakazane| przezdata konwencję genewską pociski [[Amunicja dumdostępu=2018-dum|dum11-dum]].01}}</ref> EtiopczycyCzęść dopuszczaliz siętych takżestrat zbrodnito naofiary cywilachmasakr, jaknp. podczas masakry w Gondrand 13 lutego 1936, kiedy etiopscy partyzanci zamordowali 85 włoskich robotników naprawiających drogę. Ciała zostały okaleczone poprzez m.in. wyłupienie oczu<ref>http://www.historyrevealed.eu/africa-new/ethiopia-eritrea/photos/2590-photograph-aph101.html.</ref>. W masakrze używanoużyto kulzakazane przez konwencję genewską (z 1899 roku) pociski [[Amunicja dum-dum|dum-dum]]. Znany jest przypadek wymordowania 72 Włochów na północnym froncie, których ścięto po wzięciu do niewoli.
 
Po stronie etiopskiej straty podczas całej wojny (1936-1941) szacowane są na 275 000 żołnierzy i 78 500 partyzantów. 17 800 kobiet i dzieci zginęło w czasie bombardowań, 30 000 ludzi zostało zabitych w czasie masakry w lutym 1937, 35 000 zmarło w obozach koncentracyjnych, 24 000 partyzantów zabito na podstawie wyroków sądów włoskich, 300 000 ludzi zginęło po zbombardowaniu wiosek etiopskich.<ref>{{Cytuj | url=http://www.wikiwand.com/en/Second_Italo-Ethiopian_War | tytuł=Second Italo-Ethiopian War | opublikowany=www.wikiwand.com | język=en | data dostępu=2018-11-01}}</ref>
Etiopczycy wykorzystywali pojazdy Czerwonego Krzyża do bezprawnego szmuglowania broni. Skrzynie, w których przewożono rzekomo Biblię, miały drugie dno, gdzie transportowano pistolety, granaty i amunicję<ref>{{Cytuj | url=http://wojna-mussoliniego.pl/?page_id=2869 | tytuł=Wojna Mussoliniego » Etiopia 1935-1936 – Brudna wojna Mussoliniego<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=wojna-mussoliniego.pl | język=pl | data dostępu=2018-09-09}}</ref>. Kiedy Włosi to odkryli, zaczęli atakować pojazdy oznaczone symbolem MCK.
 
=== gazy bojowe ===
Użycie środków chemicznych zatwierdził Mussolini – „[[Rzym]], 27 października '35. A.S.E. Użycie gazu jest ''ultima ratio'' w celu przezwyciężenia oporu wroga i w wypadku kontrataku jest zatwierdzone. Mussolini.” Graziani użył gazu w reakcji na zamordowanie przez Etiopczyków porucznika Titto Minnitiego, któremu po wzięciu do niewoli ucięto palce i genitalia, a następnie poćwiartowano. Użycie gazu starano się zachować w tajemnicy, lecz zostały one ujawnione światu przez [[Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca|Międzynarodowy Czerwony Krzyż]] i zagranicznych obserwatorów. Reakcją na informacje o zbrodniach były „omyłkowe” bombardowania (przynajmniej 19 razy) namiotów Czerwonego Krzyża<ref>Candeloro Giorgio, ''Storia dell’Italia Moderna'', Feltrinelli 1981.</ref><ref>Del Bocca Angelo, Rohat Giorgio, ''I gas di Mussolini'', 1996 Editori Riuniti, {{ISBN|88-359-4091-5}}.</ref>.
Włosi gromadzili gazy bojowe w Afryce wschodniej blisko 10 lat. Użycie środków chemicznych w wojnie zatwierdził Mussolini – „[[Rzym]], 27 października '35. A.S.E. Użycie gazu jest ''ultima ratio'' w celu przezwyciężenia oporu wroga i w wypadku kontrataku jest zatwierdzone. Mussolini.”.
26 grudnia 1935 etiopczycy wzięli do niewoli pilota, porucznika Titto Minnitiego, któremu po wzięciu do niewoli ucięto palce i genitalia, a następnie poćwiartowano. Dało to pretekst Mussoliniemu, by zatwierdzić użycie gazów bojowych i niszczenie wiosek przez marszałka [[Pietro Badoglio]] (OC 23/06, 28 grudnia 1935)<ref>{{Cytuj | url=http://www.wikiwand.com/en/Second_Italo-Ethiopian_War | tytuł=Second Italo-Ethiopian War | opublikowany=www.wikiwand.com | język=en | data dostępu=2018-11-01}}</ref>
Marszałek Badoglio użył gazu bojowego wielokrotnie. 20-24 stycznia 1936 zabito 8000 żołnierzy etiopskich w bitwie pod Tembien, w tym 1082 zginęło od gazów bojowych. Ponownie użyto gazów w bitwie pod Amba Aradam (10-19 luty 1936), w drugiej bitwie pod Tembien (27-29 luty 1936), samoloty włoskie zrzucały gaz musztardowy (np. nad jeziorem Ashangi na początku kwietnia 1936, co zapoczątkowało ruch partyzancki Arbegnoch - wł. shifta). Ogółem użyto 300 - 500 ton gazu musztardowego oraz nieokreśloną ilość innych gazów bojowych. <ref>{{Cytuj | url=http://www.wikiwand.com/en/Second_Italo-Ethiopian_War | tytuł=Second Italo-Ethiopian War | opublikowany=www.wikiwand.com | język=en | data dostępu=2018-11-01}}</ref>
 
Użycie środków chemicznych zatwierdził Mussolini – „[[Rzym]], 27 października '35. A.S.E. Użycie gazu jest ''ultima ratio'' w celu przezwyciężenia oporu wroga i w wypadku kontrataku jest zatwierdzone. Mussolini.” Graziani użył gazu w reakcji na zamordowanie przez Etiopczyków porucznika Titto Minnitiego, któremu po wzięciu do niewoli ucięto palce i genitalia, a następnie poćwiartowano. Użycie gazu starano się zachować w tajemnicy, lecz zostały one ujawnione światu przez [[Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca|Międzynarodowy Czerwony Krzyż]] i zagranicznych obserwatorów. Reakcją na informacje o zbrodniach były „omyłkowe” bombardowania (przynajmniej 19 razy) namiotów Czerwonego Krzyża<ref>Candeloro Giorgio, ''Storia dell’Italia Moderna'', Feltrinelli 1981.</ref><ref>Del Bocca Angelo, Rohat Giorgio, ''I gas di Mussolini'', 1996 Editori Riuniti, {{ISBN|88-359-4091-5}}.</ref>.
 
=== masakry jeńców i cywilów ===
Etiopczycy wielokrotnie dopuszczali się bestialskich mordów na wziętych do niewoli Włochach i walczących po ich stronie Askarysach: rozłupywali im czaszki, ucinali palce i genitalia, czy ścinali.
 
Etiopczycy wykorzystywali pojazdy Czerwonego Krzyża do bezprawnego szmuglowania broni, np. Skrzynieskrzynie, w których przewożono rzekomo Biblię, miały drugie dno, gdzie transportowano pistolety, granaty i amunicję<ref>{{Cytuj | url=http://wojna-mussoliniego.pl/?page_id=2869 | tytuł=Wojna Mussoliniego » Etiopia 1935-1936 – Brudna wojna Mussoliniego<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=wojna-mussoliniego.pl | język=pl | data dostępu=2018-09-09}}</ref>. Kiedy WłosiDało to odkryli,pretekst Włochom zaczęlido atakowaćatakowania pojazdypojazdów oznaczoneoznaczonych symbolem MCK.
 
== Postawa Europy ==
11 823

edycje

Menu nawigacyjne