Włoska Afryka Wschodnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Africa Orientale Italiana (AOI)
Włoska Afryka Wschodnia (WAW)
1936–1941
Herb Włoskiej Afryki Wschodniej
Herb Włoskiej Afryki Wschodniej
Położenie Włoskiej Afryki Wschodniej
Państwo Zjednoczone Królestwo Włoch
Język urzędowy włoski
Stolica Addis Abeba
Ustrój polityczny Kolonia królestwa Włoch
Ostatnia głowa państwa włoski cesarz Abisynii król Wiktor Emanuel III
W jego imieniu (ostatni) wicekról Amedeo d’Aosta
Ostatni szef rządu Premier Włoch
(ostatni w AOI) Benito Mussolini
Powierzchnia
 • całkowita
b.d.. na świecie
1 725 347 km²
Jednostka monetarna lir włoski
Zjednoczenie trzech włoskich kolonii:
Erytrei, Abisynii i Somali Włoskiego
czerwiec 1936
Kapitulacja włoskiej twierdzy Amba Alagi przed Sprzymierzonymi
28 listopada 1941
Strefa czasowa UTC -1 – zima
UTC – lato
Mapa Włoskiej Afryki Wschodniej
Współczesne państwa na terytorium Włoskiej Afryki Wschodniej i Dżibuti (dawniej Somali Francuskie)

Włoska Afryka Wschodnia (wł.: Africa Orientale Italiana, AOI) – krótkotrwałe włoskie posiadłości w Afryce składające się z Etiopii, zajętej po wojnie abisyńskiej oraz z Somali Włoskiego i Erytrei. Niekiedy Libia (inna włoska kolonia) była uważana za część włoskiej Afryki Wschodniej[potrzebny przypis].

Włoska okupacja[edytuj | edytuj kod]

Włoska Afryka Wschodnia została podzielona na sześć prowincji. Władzę nad jej terytorium sprawowano za pośrednictwem gubernatorów z Sejumem Mangascią na czele. Duży nacisk kładziono na rozwój infrastruktury, zwłaszcza drogowej i kolejowej. Rozpoczęto m.in. budowę tzw. „Autostrady Transafrykańskiej”, która nie została ukończona z powodu klęski Włoch w wojnie w Afryce.

Na terenie Etiopii zakładano obozy pracy. Terroryzowano miejscową ludność, organizowano publiczne egzekucje i okaleczano ciała zabitych. Schwytanych partyzantów niekiedy zrzucano z samolotów w trakcie lotu[potrzebny przypis].

Rozkazy wydane przez dyktatora względem podbitego narodu były jasne: „Rzym, 5 czerwca 1936. A.S.E. Graziani. Wszyscy rebelianci wzięci do niewoli muszą zostać zabici. Mussolini.” W innych swoich poleceniach dyktator nakazywał przeprowadzenie eksterminacji rebeliantów i całej populacji oraz prowadzenie polityki terroru[1].

W lutym 1937 roku doszło do nieudanego zamachu na namiestnika Włoskiej Afryki Wschodniej Rodolfo Grazianiego. Po tym gdy Włosi dowiedzieli się, jakoby zamachowcy mieli skryć się w klasztorze Debru Libanos, wkroczyli do niego i dokonali masakry. Zamordowano około 300 mnichów i mniszek[2]. Następnie Włosi (głównie cywile i karabinierzy) dokonali masakry w Addis Abebie, która trwała przez trzy dni, zanim przerwał ją ranny Graziani, nadal będący w szpitalu. W wyniku zajść zginąć miało od 400 do 1400 osób, chociaż inne źródła podają liczbę 3 tys. ofiar[3][4].

Obok represji dla buntowników, Włosi równolegle przeprowadzali reformy, mające podnieść jakość życia w zacofanej Etiopii. Przede wszystkim zostało całkowicie zniesione niewolnictwo w Etiopii na mocy dwóch aktów prawnych z października 1935 r. i kwietnia 1936 r. Uwolniono w ten sposób, jak twierdzili Włosi około 420 000 ludzi. Z drugiej strony, Włosi traktowali kwestia niewolnictwa w Etiopii instrumentalnie, była ona dla nich pretekstem do propagandowego ukazania Etiopii jako kraju niespełniającego standardów Ligi Narodów z jednej strony, z drugiej, jednym z pretekstów do inwazji[5]. Wprowadzono podstawowe zasady higieny i opieki zdrowotnej, zbudowano państwowe szpitale i kliniki, rozpoczęto budowę dróg (wybudowano ich do wybuchu wojny ok. 7 tys. kilometrów[6]), oraz rozbudowano sieć kolejową (położono ponad 900 km torów). Zbudowano także blisko 4,5 tys. małych i 128 dużych mostów[7]. W Addis Abebie przeprowadzono częściową elektryfikację i wzniesiono tamę w celu zwiększenia zapasów wody. Zakazane było jednak mieszanie ras, co doprowadziło do ich segregacji i powstania dzielnic dla białej i czarnej ludności[8]. Duże przywileje otrzymywały mniejszości etniczne i religijne, m.in. muzułmanie. Włosi zachęcali wiele przedsiębiorstw do rozpoczęcia działalności w Etiopii w celu rozwoju jej zacofanej gospodarki. Rozpoczęto również zakrojoną na szeroką skalę edukację Etiopczyków. Większość tych działań została przerwana przez wybuch II wojny światowej.

Inwazja brytyjska w 1941 r.[edytuj | edytuj kod]

Dominium zostało utworzone w czerwcu 1936 roku, za rządów Benito Mussoliniego, po klęsce Etiopii w drugiej wojnie włosko-abisyńskiej., a rozpadło się wraz z końcem Kampanii Wschodnioafrykańskiej podczas II wojny światowej. Potencjalnie, na początku konfliktu Włoska Afryka Wschodnia stanowiła poważne zagrożenie wobec brytyjskich kolonii w Afryce. Podbój Sudanu i utworzenie połączenia do Cyrenajki otoczyłoby ważny dla Brytyjczyków obszar Egiptu i Kanału Sueskiego. Jednakże w 1940 roku dominium było odizolowane od Włoch poprzez odcięcie drogi morskie. Dostawy mogłyby przybywać jedynie z powietrza, ale w bardzo niewielkich ilościach.

Na początku Kampanii Wschodnioafrykańskiej włoskie oddziały w regionie liczyły 91 tys. żołnierzy oraz około 200 tys. żołnierzy miejscowych. Mimo dużej liczebności rdzenne oddziały były niewyszkolone i słabo wyposażone. Dodatkowo, włoskie garnizony były rozproszone z powodu braku infrastruktury, co doprowadziło do ich unieruchomienia, które pozwoliło Anglikom zniszczyć je etapami.

27 marca 1941 forteca Keren została zajęta przez brytyjskie oddziały po zaciekłej obronie sił pod dowództwem generała Orlando Lorenziniego. 6 kwietnia 1941 Anglicy zajęli Addis Abebę[9]. Po poddaniu się Massawy 8 kwietnia, Włosi utracili Erytreę. Wojna okazała się przegrana 19 maja 1941, kiedy ostatnia twierdza Amba Alagi pod władaniem wicekróla Amedeo d’Aosta skapitulowała wobec sił alianckich. Wojna przedłużyła się do 28 listopada, kiedy generał Guglielmo Nasi i jego obrońcy z Gonderu skapitulowali.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Candeloro Giorgio, Storia dell’Italia Moderna, Feltrinelli 1981.
  2. Anthony Mockler’s Haile Selassie’s War (New York: Olive Branch, 2003).
  3. Angelo Del Boca, Italiani, brava gente?, s. 222.
  4. LA VIOLENZA FASCISTA IN ETIOPIA | Storia e Filosofia, profgiovannafraccalvieri.wordpress.com [dostęp 2018-09-09] (wł.).
  5. Abolition of Slavery in Ethiopia | In Custodia Legis: Law Librarians of Congress, blogs.loc.gov [dostęp 2018-11-07] (ang.).
  6. Historical Dictionary of Ethiopia, Thomas P. Ofcansky, David H. Shinn, s. 386.
  7. What did the Italians ever do for Ethiopia or Eritrea? – martinplaut, martinplaut.wordpress.com [dostęp 2018-09-09] (ang.).
  8. Italian Occupation, thehaileselassie.com [dostęp 2018-09-09].
  9. „Rozmowy przy stole”, Wyd. Charyzma 1996, s. 337, ISBN 83-85820-02-07.