Stan wojenny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biwak armii rosyjskiej w czasie stanu wojennego w Warszawie 1861

Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan ten może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.

Stan wojenny w Australii[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Stan wojenny w Australii.

Ani konstytucja Australii[1], ani żaden inny dokument legislacyjny nie precyzują, w jaki sposób może zostać wprowadzony stan wojenny w tym kraju[2]. Tradycyjnie uważa się, że możliwość wprowadzenia stanu wojennego stanowi nieodłączną prerogatywę rządu wynikającą z potrzeby chwili, a nie z litery prawa[3]. Wprowadzenie stanu wojennego nie oznacza automatycznego wprowadzenia administracji wojskowej, lecz zawieszenie obowiązujących praw habeas corpus i pracy sądów powszechnych; stan wojenny to stan, w którym nie obowiązują normalne prawa[4]. W historii Australii jako niepodległego państwa stan wojenny nie był wprowadzony. W okresie kolonialnym było siedem przypadków.

Stan wojenny w Polsce[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Stan wojenny w Polsce.

W Polsce stan wojenny może być wprowadzony przez Prezydenta Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów w formie rozporządzenia na części albo na całym terytorium państwa w razie zewnętrznego zagrożenia państwa, w tym spowodowanego działaniami terrorystycznymi, zbrojnej napaści na terytorium RP lub gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji. Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego prezydent musi przedstawić Sejmowi w ciągu 48 godzin od podpisania. Sejm ma obowiązek niezwłocznie rozpatrzyć owo rozporządzenie, może je również uchylić bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Wprowadzenie stanu wojennego wywołuje skutki określone w ustawie i może wiązać się z ograniczeniem wolności i praw człowieka i obywatela. Rada Ministrów zarządza w czasie stanu wojennego systemem kierowania obroną państwa, w tym może również przekazać organom wojskowym określone kompetencje organów władzy publicznej w strefie bezpośrednich działań wojennych.

Stan wojenny na Ukrainie[edytuj | edytuj kod]

Na Ukrainie – wg przepisów z 2015 roku – stan wojenny może być wprowadzony na terenie całego kraju bądź w określonych jego miejscach. Decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego podejmuje prezydent Ukrainy i zatwierdza bądź odrzuca parlament: Rada Najwyższa Ukrainy.

Od wprowadzenia tych przepisów, w 2018 roku – po ostrzelaniu statków ukraińskich na Morzu Azowskim przez wojskowe śmigłowce rosyjskie, prezydent Ukrainy Petro Poroszenko – po nocnych obradach Rady Bezpieczeństwa i Obrony Ukrainy zdecydował o wprowadzeniu stanu wojennego na okres 30 dni[5].

26 listopada Petro Poroszenko, prezydent Ukrainy, utworzył dekret podpisany później przez parlament i tym samym wprowadził stan wojenny w części Ukrainy. [6]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Commonwealth of Australia Constitution Act (ang.). Australian Government Attorney-General's Department. [dostęp 2010-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-18)].
  2. D. Clark, Habeas.., s. 181
  3. D. Clark, Habeas.., s. 182 "it being a matter said to be inherent of government and arising out of necessity rather than out of law"
  4. D. Clark, Habeas.., s. 180-1, "There is no legal redress and habeas corpus will not be available [...] Martial law means a state of now law"
  5. Президент звернувся до Верховної Ради з пропозицією про запровадження воєнного стану в Україні — Офіційне інтернет-представництво Президента України, „Офіційне інтернет-представництво Президента України” [dostęp 2018-11-26] (ukr.).
  6. УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №390/2018 — Офіційне інтернет-представництво Президента України, „Офіційне інтернет-представництво Президента України” [dostęp 2018-11-26] (ukr.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]