Stepan Stebelski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stepan Stebelski
Степан Стебельський
Chrin
Ilustracja
Stepan Stebelski
major
Data i miejsce urodzenia 18 października 1914
Hołyń
Data śmierci 9 września 1949
Siły zbrojne Ukraińska Powstańcza Armia
Jednostki Odcinek Taktyczny "Makiwka"

Stepan Stebelski (ukr. Степан Стебельський, ps. Chrin (pol. Chrzan) , ur. 18 października 1914 w wsi Hołyń koło Kałusza – zm. 9 września 1949 w Podhorilcach w Czechosłowacji) – nauczyciel, członek Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) od 1934, major UPA.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył w 1935 seminarium nauczycielskie w Samborze. Ukończył polską szkołę podchorążych piechoty. Przed wojną pracował jako nauczyciel w Leszczawie Górnej, w czasie wojny był kierownikiem szkoły w Kuźminie, tam też się ożenił.

Wiosną 1942 został aresztowany przez Gestapo za przynależność do OUN, przebywał w więzieniu 7 miesięcy. Uciekł, a następnie przeszedł do podziemia. Od czerwca 1944 w UPA, dowódca czoty w sotni "Chomy". 28 października 1944 jego czota brała udział w największej na ziemiach polskich bitwie pomiędzy wojskami sowieckimi a UPA (koło Leszczawy Górnej). Wsławił się w tej bitwie odwagą niszcząc jeden czołg sowiecki. Został jednak ranny w obie ręce - jedna pozostała bezwładną. 21 kwietnia 1945 dowodzony przez niego oddział brał udział w ataku na Borownicę. Jesienią 1945 zorganizował i objął dowództwo sotni (zwanej "łemkowską", "Udarnyky 5", "95 a") w kureniu "Rena". W nocy z 29 grudnia / 30 grudnia 1945 jego sotnia napadła na Nowosielce, mordując 16-19 osób i spaliła 152 domy (61% zabudowy)[1]. Sotnie pod jego dowództwem oraz Wołodymyra Hoszki ps. „Myron” dokonały zbrodni w Jasielu 20 marca 1946 na polskich żołnierzach Wojsk Ochrony Pogranicza i funkcjonariuszach Milicji Obywatelskiej[2][3]. Dowodzona przez niego sotnia brała również udział w zasadzce na generała Karola Świerczewskiego pod Jabłonkami 28 marca 1947. 29 czerwca 1947 jego sotnia przebiła się w rejonie Sianek na terytorium sowieckie, a on sam został dowódcą 24 Odcinka Taktycznego "Makiwka".

25 sierpnia został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi UPA I klasy.

10 września 1948 sotnia "Chrina" została rozformowana, a żołnierze przeniesieni do innych jednostek. "Chrin" pozostał dowódcą 24 OT "Makiwka". 3 września 1949 roku rozkazem Naczelnego Dowódcy UPA rozformowano wszystkie pozostałe sotnie i włączono w struktury podziemia, a "Chrina" wysłano na Zachód.

Zginął 9 września 1949 w czasie walki z wojskiem czechosłowackim w rejonie wsi Pohorilce (zachodnia Czechosłowacja), dowodząc grupą kurierów UHWR próbujących przedostać się z sowieckiej Ukrainy do Monachium.

Jest autorem dwóch książek wspomnieniowych: "Зимою в бункрi"[4] i "Крізь смiх заліза"[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Eugeniusz Niemiec, Jak spłonęły Nowosielce? Tygodnik Sanocki, 4 stycznia 2008 r., str 10
  2. Reportaż: Zbrodnia UPA w Jasielu. radiomaryja.pl, 2016-05-13. [dostęp 2017-07-12].
  3. Zbrodnia UPA w Jasielu. Bestialski mord na 60 żołnierzach. niezlomni.com, 2016-05-24. [dostęp 2017-07-12].
  4. Stepan Khrin (Stebels'kyi) "Winter in the Bunker"
  5. Ukraine and Contemporary War

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • A. B. Szcześniak, W. Z. Szota - "Droga do nikąd. Działalność organizacji ukraińskich nacjonalistów i jej likwidacja w Polsce", MON, Warszawa 1973
  • Słownik biograficzny "Націоналістичний рух 1920–1930 років"
  • Grzegorz Motyka, Rafał Wnuk - "Pany i rezuny. Współpraca AK-WiN i UPA 1945-1947", Warszawa 1997, ​ISBN 83-86857-72-2
  • Grzegorz Motyka - "W kręgu Łun w Bieszczadach", Warszawa 2009, ​ISBN 978-83-7399-340-2