Borownica (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podkarpackim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Borownica
Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z roku 1892 w Borownicy
Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z roku 1892 w Borownicy
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Bircza
Liczba ludności (2011) 102[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-751
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0599050
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Borownica
Borownica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Borownica
Borownica
Ziemia49°42′02″N 22°18′20″E/49,700556 22,305556

Borownica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza, na zachodnim skraju Pogórza Przemyskiego[3][4].

Do 1914 miejscowość leżała w powiecie sanockim, w powiecie podatkowym Bircza, w austriackiej prowincji Galicja. Do II wojny światowej wieś byłą przysiółkiem Jawornika Ruskiego .

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała w XVII wieku jako osada przy istniejącej tu hucie szkła, która działała jeszcze w drugiej połowie XIX wieku. Początkowo była własnością Romualda Tergonde. W XVIII i XIX wieku przybyło tu wielu osadników niemieckich, którzy ulegli stopniowej asymilacji i polonizacji. W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tybularnej Ulucz z Borownicą, Hłomczą i Chruszczówką był Teodor Ternonde[5]. Na początku XX wieku mieszkańcy zbudowali w dolnej części wsi murowany kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Parafia w Borownicy należy do dekanatu Bircza[6].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie ofiar UPA w Borownicy
Pomnik ofiar UPA
Tablica ku czci pomordowanych
Tablica z nazwiskami pomordowanych

12 września 1939 17 Pułk Piechoty Ziemi Rzeszowskiej pod dowództwem płk. dypl. Beniamina Kotarby (bez I batalionu) zajął Borownicę wypierając z niej żołnierzy niemieckiej 2 Dywizji Górskiej. Niemcy po otrzymaniu posiłków otoczyli 17 pp. Próba przebicia do lasów na północ Borownicy nie powiodła się. Pułk został rozbity. Część żołnierzy rozproszyła się, a cześć dostała do niewoli. Pod przysiółkiem Czarny Potok poległ między innymi dowódca pułku. Tak zakończyła się historia pułku powstałego w 1918 roku. W walkach 17 pp wzięła udział także 2 Kompania „Sławsko” Pułku KOP „Karpaty I” pod dowództwem kpt. Tadeusza Gawdzika, tracąc w niej 60% swego stanu osobowego.

20 kwietnia 1945 oddziały Samoobronnych Kuszczowych Widdiłów dowodzone przez Mychajłę Dudę „Hromenkę” i Stepana Stebelskiego „Chrina” zabiły w Borownicy ponad 60 Polaków i spaliły większość zabudowy. Zbrodnia miała być odwetem za grabieże i morderstwa ukraińskiej ludności cywilnej dokonywane przez milicjantów z miejscowego posterunku Milicji Obywatelskiej, w którym zastępcą dowódcy był były partyzant AL Jan Kotwicki ps. „Ślepy”. Kilkudziesięciu Polakom, których sprawcy złapali w lesie, oświadczono, że był to odwet za ataki na Ukraińców, w tym za zbrodnię w Pawłokomie. Z rozkazu „Hromenki” mężczyzn oddzielono od kobiet i dzieci i rozstrzelano[7][8][9][10].

 Osobny artykuł: Zbrodnia w Borownicy.

Ci, którzy przeżyli, przenieśli się m.in. do wsi Dobra, Witryłów, Końskie. Polacy powrócili do Borownicy w 1947 roku i odbudowali wieś[7].

W Borownicy znajduje się pomnik upamiętniający tę zbrodnię.

Znane osoby związane z wsią[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-07].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 230.
  6. Parafia na stronie diecezji
  7. a b Artur Brożyniak: Zagłada Borownicy 20 Kwietnia 1945 r. (pol.). horyzont-podkarpacki.pl, 2014-04-25. [dostęp 2015-03-14].
  8. Grzegorz Motyka, Od rzezi wołyńskiej do akcji „Wisła”, Kraków 2011, ​ISBN 978-83-08-04576-3​, s. 365-366
  9. Zdzisław Konieczny (red.), Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich na ludności cywilnej w południowo-wschodniej Polsce (1942–1947), Przemyśl 2001, ​ISBN 83-88417-19-3​, s. 135-136
  10. Bogdan Huk (red.), Закерзоння. Спомини вояків УПА, t. IV s. 204-206, Warszawa 1998, ​ISBN 83-906203-6-7