Straż Ochrony Kolei

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Straż Ochrony Kolei
Logo Straży Ochrony Kolei (SOK)
Logo Straży Ochrony Kolei (SOK)
Ilustracja
Data utworzenia 15 kwietnia 1934
Komendant Główny dr inż. Józef Hałyk
Adres
ul. Chmielna 73A
00-801 Warszawa
tel: (+48) 224741065
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Straż Ochrony Kolei
Straż Ochrony Kolei
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Straż Ochrony Kolei
Straż Ochrony Kolei
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Straż Ochrony Kolei
Straż Ochrony Kolei
Ziemia 52°13′40,84″N 20°59′46,10″E/52,228011 20,996139

Straż Ochrony Kolei (SOK) – umundurowana i uzbrojona formacja działająca na podstawie ustawy o transporcie kolejowym[1].

Do zadań Straży Ochrony Kolei należy:

  • kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
  • ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
  • zwalczanie zorganizowanych grup przestępczych na obszarze kolejowym (złodzieje złomu, towarów - w szczególności węgla i miału węglowego oraz zorganizowanych grup działających na dworcach i w pociągach).

Straż Ochrony Kolei współdziała z Policją, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową, organami kontroli skarbowej, Służbą Celną i Inspekcją Transportu Drogowego.

Historia[edytuj]

18 listopada 1918, na wniosek Warszawskiej Dyrekcji Kolejowej, Ministerstwo Kolei Żelaznych powołało do życia Straż Kolejową, na czele której stanął Emil Rauer[2], prezes I Okręgu „Sokoła” Ziemi Warszawskiej. Formację przeznaczono do zabezpieczenia majątku, utrzymania bezpieczeństwa publicznego, ładu i porządku, ochrony podróżnych i ich mienia.

28 kwietnia 1919 w porozumieniu z Ministrem Kolei Żelaznych Straż Kolejową podporządkował sobie na czas wojny Minister Spraw Wojskowych. Od tej chwili straż stała się częścią Wojska Polskiego. Dotychczasowe zadania straży uzupełnione zostały o ochronę transportów wojskowych i zabezpieczenie obiektów kolejowych mających znaczenie wojskowe[3]. Później zmieniona została nazwa formacji na Wojskowa Straż Kolejowa. W okresie II RP do 1939 działał Związek b. Uczestników Wojskowej Straży Kolejowej R. P.[4]. Po niespełna roku 1 lutego 1920 rozwiązano tę formację, a całość spraw przekazano Policji Państwowej. Sytuacja taka trwała 14 lat, a w tym samym czasie na terenie kolejowym nastąpił znaczny wzrost przestępczości. Aby temu zaradzić, mocą ustawy z 15 kwietnia 1934 o ochronie porządku na kolejach użytku publicznego przystąpiono do organizacji Straży Ochrony Kolei.

25 lipca 1939 ukazało się zarządzenie Ministra komunikacji o przekształceniu SOK w Straż Kolejową. Z uwagi na wybuch II wojny światowej nie weszło ono w życie.

22 lipca 1944 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego powołał Ministerstwo Komunikacji, Poczt i Telegrafów, w którego skład weszły również koleje państwowe. Te na bazie przedwojennego zarządzenia stworzyły Służbę Ochrony Kolei. W 1955 nastąpiła reorganizacja formacji. Rozwiązano Służbę Ochrony Kolei, a jej miejsce, na 5 lat, zajęła Straż Kolejowa, która zajmowała się tylko ochroną mienia kolejowego i kolei powierzonego. Utworzona w tym samym roku Kolejowa Milicja Obywatelska przejęła inne zadania dawnej Służby Ochrony Kolei. W 1960, na podstawie ustawy o kolejach powołano ponownie do życia Służbę Ochrony Kolei. W 1982 powołano oddziały operacyjne SOK. Oddziały te funkcjonowały do 1992.

Kolejna reorganizacja SOK nastąpiła w 1997 z mocy ustawy o transporcie kolejowym. Formacji przywrócono nazwę Straż Ochrony Kolei, zmieniono umundurowanie, wzorując je na wojskowym, wyodrębniono organizacyjnie Komendę Główną SOK i w jej ramach oddziały okręgowe i rejonowe. W październiku 2001 w ramach dokonywanych w PKP przekształceń Straż Ochrony Kolei włączono w struktury spółki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., zachowując jednak samodzielność organizacyjną służby.

W 2009 formacja ta liczyła 3140 funkcjonariuszy oraz 190 pracowników administracji.

Funkcjonariusze[edytuj]

Funkcjonariusze podczas patrolu
Grupa operacyjna-interwencyjna podczas odbijania zakładników

Wymagania na funkcjonariusza SOK[edytuj]

Legitymacja służbowa funkcjonariuszy SOK

Funkcjonariuszem Straży Ochrony Kolei może być osoba, która:

  • posiada obywatelstwo polskie,
  • posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
  • posiada co najmniej wykształcenie średnie,
  • cieszy się nienaganną opinią,
  • posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych,
  • nie była karana za przestępstwa umyślne.

Środki przymusu bezpośredniego[edytuj]

Funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei używają następujących środków przymusu bezpośredniego:

Organizacja[edytuj]

Jednostki SOK[edytuj]

Stroboskop

Formacja Straż Ochrony Kolei podlega pod spółkę PKP Polskie Linie Kolejowe – zarządcę infrastruktury kolejowej w Polsce. Komendzie Głównej Straży Ochrony Kolei w Warszawie podlegają:

  • komendy regionalne w: Gdańsku, Katowicach, Tarnowskich Górach, Częstochowie, Kielcach, Łodzi, Siedlcach, Przemyślu, Bydgoszczy, Opolu, Zielonej Górze, Iławie, Krakowie, Lublinie, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu,
  • Ośrodek Szkolenia Zawodowego Straży Ochrony Kolei oraz Hodowli i Tresury Psów Służbowych w Zbąszyniu z filiami w Przemyślu.

Pod komendy regionalne podlegają posterunki w terenie oraz grupy operacyjno-interwencyjne SOK.

Odrębną jednostkę SOK posiada też spółka PKP Szybka Kolej Miejska (PKP SKM) – kolej aglomeracji trójmiejskiej.

Straż Ochrony Kolei może tak jak inne służby o charakterze policyjnym używać pojazdów uprzywilejowanych na drogach publicznych.

Telefon alarmowy SOK[edytuj]

1 czerwca 2012 Straż Ochrony Kolei uruchomiła czynny całodobowo ogólnopolski telefon alarmowy, dostępny zarówno z telefonów stacjonarnych, jak i komórkowych[5].

Stopnie służbowe[edytuj]

Aktualnie używane stopnie zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Transportu z 19 września 2006[6].

Nazwa stopnia Oznaczenie
strażnik Strażnik.svg
starszy strażnik Starszy strażnik.svg
przodownik Przodownik.svg
starszy przodownik Starszy przodownik.svg
dowódca grupy operacyjno-interwencyjnej SOK Jednagwiazdka.gif
dyżurny zmiany SOK
Dyżurny zmiany Posterunku SOK.svg
komendant zmiany SOK
Komendant zmiany Rejonu SOK.svg
Komendant Posterunku SOK
Cztery^gwiazdki.png
zastępca komendanta jednostki wykonawczej SOK
inspektor SOK
Zastępca komendanta Rejonu SOK.svg
starszy dyspozytor w komendzie głównej SOK
naczelnik działu w komendzie SOK
naczelnik działu w komendzie regionalnej SOK
starszy inspektor w komendzie głównej SOK
komendant jednostki wykonawczej SOK
Dyspozytor.svg
komendant ośrodka szkolenia zawodowego oraz hodowli i tresury psów służbowych SOK
zastępca komendanta SOK
zastępca komendanta Komendy Regionalnej SOK
Naczelnik działu.svg
komendant Komendy Regionalnej SOK
komendant SOK
naczelnik wydziału Komendy Głównej SOK
Naczelnik wydziału.svg
z-ca komendanta głównego SOK Komendant regionu.svg
komendant główny SOK Komendant główny SOK.svg

Przypisy

  1. Dz. U. z 2015 r. poz. 1297
  2. Historia Straż Ochrony Kolei na oficjalnej stronie SOK
  3. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 47 z 01.05.1919
  4. Ze świata kombatanckiego. „Naród i Wojsko”, s. 12, Nr 4 z 15 lutego 1939. 
  5. Telefon alarmowy SOK
  6. Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 19 września 2006 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzoru umundurowania, legitymacji, dystynkcji i znaków identyfikacyjnych funkcjonariuszy straży ochrony kolei oraz norm przydziału,warunków i sposobu ich noszenia (Dz. U. z 2006 r. Nr 185, poz. 1365)

Bibliografia[edytuj]

  • Mazur, Kazimierz: Straż Ochrony Kolei Wczoraj i Dziś 1918-2008, Komenda Główna Straży Kolei Warszawa 2008, 63 s.

Linki zewnętrzne[edytuj]