Suchumi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Suchumi
სოხუმი/Аҟәа
Ogrody botaniczne w Suchumi
Ogrody botaniczne w Suchumi
Herb
Herb Suchumi
Państwo  Abchazja
 Gruzja
Burmistrz Alias Labachua
Powierzchnia 372 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności

62 914[1]
Nr kierunkowy +7 840 22x-xx-xx
Kod pocztowy 384900
Położenie na mapie Abchazji
Mapa lokalizacyjna Abchazji
Suchumi
Suchumi
Położenie na mapie Gruzji
Mapa lokalizacyjna Gruzji
Suchumi
Suchumi
Ziemia 43°00′12″N 41°00′55″E/43,003333 41,015278
Strona internetowa

Suchumi (gruz.: სოხუმი, abchask.: Аҟәа, ros.: Сухум, gr. Dioskurias) – de iure stolica republiki autonomicznej Abchazji wchodzącej w skład Gruzji, jednak de facto będącej samozwańczym niepodległym, silnie uzależnionym od Rosji państwem. Do 16 sierpnia 1936 miasto w języku rosyjskim oficjalnie nazywało się Suchum, później przemianowane zostało na odpowiadające językowi gruzińskiemu Suchumi, aby ponownie wrócić do dawnej nazwy Suchum po wojnie gruzińsko-abchaskiej (1992-1993).

Miasto jest ulokowane w zatoce, na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego. Znane jest ze swych sanatoriów, źródeł mineralnych i łagodnego, podzwrotnikowego klimatu. Do roku 1992, czyli do wybuchu wojny gruzińsko-abchaskiej, był to ważny węzeł komunikacyjny oraz centrum turystyczne, a zarazem miasto wielokulturowe i wielonarodowościowe, zamieszkane przez przedstawicieli kilku rozmaitych nacji, gdzie w powszechnym użyciu było dziewięć różnych języków (z abchaskim, gruzińskim i rosyjskim na czele).

W mieście działa kilka instytutów naukowych, z których najważniejszym jest Uniwersytet Abchaski. W czasach radzieckich w Suchumi znajdowała się stacja hodowli małp. W mieście prowadzono także badania nad bronią jądrową. W latach 1945–1954 miejscowe laboratorium fizyki elektronowej zaangażowane było w program budowy radzieckiej bomby atomowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ruiny antycznej Dioskurii

Suchumi jest spadkobiercą greckiej kolonii Dioskuria, która została założona w VI w. p.n.e. W okresie panowania rzymskiego i bizantyjskiego miasto nosiło nazwę Sebastopolis. We wczesnym średniowieczu osada określano mianem Cchum, co w języku gruzińskim oznacza "grab" (rodzaj drzewa). Pełniła ona funkcję fortecy Księstwa Apsilae, a następnie Królestwa Abchaskiego, które pod koniec X wieku przeistoczyło się w Królestwo Gruzji. W konsekwencji upadku Królestwa Gruzji, w końcu XV wieku Suchumi stało się główną twierdzą Księstwa Abchaskiego. Po zdobyciu terytorium dzisiejszej Abchazji i Gruzji przez Turków - Suchumi (przemianowane na Suhum-Kale) - stałą się jednym z bastionów Imperium osmańskiego na granicy z Rosją. Pełniło tę rolę do roku 1810, kiedy Rosja przejęła kontrolę zarówno nad miastem jak i całym Księstwem Abchaskim, wcielonym do Imperium Rosyjskiego[2].

Podczas wojny abchasko-gruzińskiej na początku lat 90. XX wieku, Suchumi było centrum działań wojennych, czego efektem były duże zniszczenia: doszczętnie zrujnowany został np. budynek Archiwum Narodowego. I choć od zakończenia konfliktu minęło sporo czasu, miasto nadal odczuwa skutki zarówno wojny, jak też blokady, wynikającej z braku międzynarodowego uznania Abchazji za niezależne państwo.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie najcenniejszym zabytkiem Suchumi jest arkadowy, opatrzony gruzińskimi inskrypcjami most z XII wieku. W mieście znajduje się także XI-wieczny zamek gruzińskiego króla Bagrata III oraz pozostałości kilku systemów fortyfikacji wybudowanych przez Rzymian (mury), miejscowych władców (wieże niegdyś stanowiące część tzw. "Wielkiego Muru Abchaskiego"), Włochów (fort z XIV wieku) i Turków (XVIII-wieczna forteca).

W mieście znajduje się również Ogród Botaniczny Akademii Nauk, w którym zaaklimatyzowano większość charakterystycznych dla rejonu Abchazji roślin. Początkowo (około 200 lat temu) odgrywał rolę zielnika, uprawianego przy rosyjskim garnizonie. Pomysłodawcą był polski lekarz, botanik i hodowca roślin - Władysław Bahrynowski, który jednocześnie był długoletnim kierownikiem tego ogrodu (wprowadził do uprawy 30 nowych gatunków roślin). Gdy przeszedł na emeryturę, ogrodem zajął się garnizon. Sprowadzono specjalistów ogrodników, zaczęto uprawiać coraz to nowe, egzotyczne rośliny - m.in. herbatę, drzewo tungowe oraz palmy (które potem rozprzestrzeniły się po całym abchaskim wybrzeżu).

Okolica miasta obfituje w liczne antyczne zabytki. Najważniejszym jest cerkiew św. Jana Chryzostoma w Kaman[3] (12 km od Suchumi) wzniesiona nad grobem świętego Jana Chryzostoma w XI wieku. 22 km od Suchumi leży Nowy Aton (Nowy Athos), średniowieczna stolica Abchazji z pochodzącymi z VIII wieku chrześcijańską świątynią i twierdzą. W mieście znajduje się również monaster o tej samej nazwie założony w 1875 przez mnichów z klasztoru św. Pantelejmona na Athosie[4].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Ludność i skład narodowościowy[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1989 r. miasto liczyło 119 150 mieszkańców, natomiast zgodnie z najnowszymi danymi z 2011 r. zamieszkiwało je 62 914 osób[5]. Skład narodowościowy miasta na podstawie danych rosyjskich, radzieckich i abchaskich na przestrzeni lat:

  1. Gruzini: 2 474 (30,93%)
  2. Rosjanie: 1 685 (21,07%)
  3. Grecy: 1 143 (14,29%)
  4. Ormianie: 1 083 (13,54%)
  5. Turcy: 323 (4,04%)
  6. Ukraińcy: 216 (2,70%)
  7. Polacy: 209 (2,61%)
  8. Abchazi: 144 (1,80%)
  9. Żydzi: 134 (1,68%)
  10. Niemcy: 121 (1,51%)
  1. Gruzini: 49 460 (41,51%)
  2. Rosjanie: 25 739 (21,60%)
  3. Abchazi: 14 922 (12,52%)
  4. Ormianie: 12 242 (10,27%)
  1. Abchazi: 42 342 (67,3%)
  2. Rosjanie: 9 288 (14,8%)
  3. Ormianie: 6 192 (9,8%)
  4. Gruzini: 1 755 (2,8%)
  5. Ukraińcy: 697 (1,1%)
  6. Grecy: 645 (1,0%)

Przypisy

  1. Ethnic composition of Abkhazia (ang.). http://pop-stat.mashke.org.+[dostęp 2014-07-07].
  2. Kamil Janicki: Abchazja. Historia i mit (do 1864). W: Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych. Wyd. 1. Kraków-Warszawa: Instytut Wydawniczy ERICA, 2009, s. 128. ISBN 978-83-89700-80-3.
  3. Каманский храм
  4. Многострадальная обитель
  5. НАСЕЛЕНИЕ АБХАЗИИ (ros.). ethno-kavkaz.narod.ru. [dostęp 2014-12-06].
  6. [1]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]