Syryjska Partia Socjal-Nacjonalistyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Syryjska Partia Socjal-Nacjonalistyczna
Flag of the Syrian Social Nationalist Party.svg
Lider Assad Hardan (Liban)
Data założenia 1932
Adres siedziby Bejrut, Liban
Ideologia polityczna nacjonalizm, sekularyzm, antysyjonizm
Barwy      czerwień,      biel,      czarny
http://ssnp.net/

Syryjska Partia Socjal-Nacjonalistyczna (arab.: القومي الاجتماعي, al-Hizb as-Sūrī al-Qawmī al-Ijtimā’ī, ang.: Syrian Social Nationalist Party – SSNP, fr.: Parti Social Nationaliste Syrien – PSNS) – nacjonalistyczna, laicka partia polityczna, działająca głównie w Syrii i Libanie, założona w 1932 roku przez Antuna Saada. W swoim programie politycznym odwołuje się do idei tzw. Wielkiej Syrii.

Historia[edytuj]

Ugrupowanie założone zostało na bazie powstałego 16 listopada 1932 roku kółka młodych intelektualistów. Jego założycielem był pochodzący z libańskiej rodziny prawosławnych chrześcijan Antun Sa’ada[1][2]. Partia od początku przyjęła ideologię syryjskiego nacjonalizmu. Większość jej działaczy stanowili początkowo studenci i młodzi intelektualiści wywodzący się z mniejszości religijnych (głównie alawici i chrześcijanie)[3][4]. Początkowo działała wyłącznie w podziemiu. Pierwsza legalna konferencja partii odbyła się w roku 1935 w Bejrucie. Na konferencji partia oznajmiła ponadto że nieuznaje niesuwerennego państwa libańskiego, żądając, by połączyło się ono z Republiką Syryjską. Władze mandatowe uznały grupę za niebezpieczną i 10 grudnia 1935 aresztowały Sa’ada oskarżając go o zdradę stanu. Proces przywódcy socjalnacjonalistów był szeroko komentowany w mediach. Sa’ad za linię obrony przyjął atak na Francję odpowiedzialnej za ustanowienie w rejonie systemu mandatowego. Linia obrony zawiodła a przywódca został skazany na wieloletnie więzienie[5][1].

W 1936 roku członkowie partii wzięli udział w arabskim powstaniu w Palestynie[6].

Sa’ad więzienie opuścił po przedwczesnym zwolnieniu w 1938 roku. Po zwolnieniu z więzienia potajemnie udał się do Europy skąd przyszły faszystowskie (choć sam Sa'ad odrzucał faszyzm jako ideologie ze względu na zbyt duże nagłośnienie kwestii rasowych[7]) inspiracje i wzór tworzenia przy partii paramilitarnych organizacji młodzieżowych[8][1][7]. W trakcie trwania II wojny światowej pracował w berlińskim radiu, popierając wojnę III Rzeszy przeciwko Francji i Wielkiej Brytanii[1]. Do kraju powrócił w 1947 roku[1][9].

Partia w walce o niepodległość miała jedynie niewielki wpływ - 1943 roku jej członkowie bronili libańskiego rządu przed Francuzami w Bshamoun a dwa lata później pokonali francuski garnizon w Hama[7]. W 1948 roku członkowie grupy (Batalion Zawba’ah) wzięli udział w I wojnie izraelsko-arabskiej[7].

W 1949 roku organizacje paramilitarne partii starły się z siłami faszyzującej Falangi Libańskiej będącej przeciwnikiem syryjskiego nacjonalizmu. Konflikt doprowadził do delegalizacji socjalnacjonalistów przez rząd a około 700 członków partii uciekło z Libanu do Syrii w obawie przed represjami. Członków grupy przyjął przywódca Syrii Husni az-Za’im który chciał ich wykorzystać do obalenia rządu Libanu. Próba zamachu stanu (kilkudniowe walki socjalnacjonalisci określili jako „Pierwszą Socjalną Rewolucję Nacjonalistyczną”[7]) z udziałem socjalnacojalistów nie powiodła się a przebywający w Syrii Sa’ad został deportowany do Libanu gdzie otrzymał wyrok śmierci i został stracony poprzez rozstrzelanie. Pomimo wydania Sa'ada, Syria pozostała centralą socjalnacjonalistów do końca lat 50. Od czasu nieudanego zamachu stanu w Libanie partia kilkukrotnie sięgała po militarne próby realizacji swoich celów politycznych, dokonując między innymi zamachów na libańskich prominentów[7].

Nacjonalizm w wydaniu proponowanym przez Sa’ada cieszył się na terenie Syrii większą popularnością do końca lat 50. gdy utracił on na rzecz baasizmu i represjach które spotkały partię po starciach między socjalnacjonalistami a baasistami. Od tamtej pory głównym bastionem socjalnacjonalizmu pozostaje Liban gdzie ponownie przeniosło się kierownictwo partii[1][7]. Nowe kierownictwo urzędujące w Libanie za głównego wroga uznało baasizm i naseryzm głoszące hasła jedności wszystkich Arabów. Z symboliki partyjnej zniknęły też symbole mające powiązania z faszyzmem[7]. W 1958 roku siły partii nieoczekiwanie poparły rząd Libanu i starły się z prosyryjskimi siłami druzyjskiej Socjalistycznej Partii Postępu[7]. Działania partii nie przyniosły jej popularności w społeczeństwie i doprowadziły do jej porażki w libańskich wyborach roku 1960 i podjęła się w następnym roku nieudanej próby puczu. Pucz został rozbity a całe kierownictwo partii aresztowano[7].

Działalność partii praktycznie zanikła na czas pobytu w więzieniu jej przywódców. Pod koniec lat 60. zwolnieni z więzień socjalnacjonaliści zorganizowali w Melkart kongres na którym dokonała się ideologiczna transformacja ruchu. Przywódcy partii po zapoznaniu się z marksizmem dokonali transformacji ideowej. Partia porzuciła myśl skrajnie prawicową i coraz bardziej kierowała się w stronę skrajnej lewicy co w 1974 roku doprowadziło do podziału partii na frakcje[7]. Zdominowane przez skrajną lewicę kierownictwo partii uznało zbieżność postulatów panarabizmu i nacjonalizmu syryjskiego. W okresie libańskiej wojny domowej wraz z baasistami, naserystami i komunistami dołączyła do lewicowego Libańskiego Ruchu Narodowego, a następnie Libańskiego Narodowego Frontu Oporu, walcząc zbrojnie z prawicowymi Siłami Libańskimi, Armią Południowego Libanu i Izraelem[7].

Po interwencji syryjskiej w Libanie partia podzieliła się na frakcje prosyryjską (Radę Nadzwyczajna) oraz wierną sojusznikom z lewicy libańskiej (Rada Najwyższa). W 1987 roku z kolei grup szyickie odeszły z partii dołączając do Hezbollahu[7]. Frakcja prosyryjska zdominowała ruch dopuszczając się licznych zamachów wobec przeciwników ugrupowań prosyryjskich[7].

Współcześnie[edytuj]

Po zakończeniu wojny domowej w Libanie i faktycznemu przekazaniu Libanu pod wpływy Syrii, socjalnacjonaliści zaczęli odgrywać w Libanie większą rolę. W 1992 roku wybory przyniosły im sześć mandatów oraz miejsca w rządzie[7]. Obecnie Partia Socjal-Nacjonalistyczna posiada członków w libańskim Zgromadzeniu Narodowym w ramach Bloku Rozwoju i Oporu, kierowanego przez Hezbollah. Partia w libańskim rządzie posiada jednego ministra. Jako konkurentka partii Bass przez wiele lat była zdelegalizowana w Syrii. Od 2001 roku ponownie działa jawnie w tym kraju a ponadto posiada w tamtejszym rządzie dwa stanowiska ministerialne. W syryjskiej wojnie domowej poparła stronę rządową[6][7].

Udział w przemocy politycznej[edytuj]

Członkowie partii byli zamieszani w zabójstwo premiera Libanu Rijada as-Sulha i prezydenta elekta Beszira Dżemajela oraz próbę zamachu na gen. Michela Aouna[7].

Ideologia[edytuj]

Pierwotnie celem partii było utworzenie państwa które oprócz Syrii i Libanu objęłoby teren Palestyny, Jordanię, Irak i Kuwejt[7]. Obecnie postuluje utworzenie Wielkiej Syrii. Za swojego głównego wroga uznaje państwo Izrael i dąży do jego likwidacji, pozostaje ponadto w konflikcie z organizacjami radykalnego islamizmu w wydaniu salafickim i wahabickim[6]. Pierwotnie zgodnie z tezą założyciela partii Antuna Sa’ada Syryjczycy pozostają odrębnym narodem a narodowość arabska nie istnieje („Syria jest dla Syryjczyków a Syryjczycy są jednym narodem”[7]), partia odrzucała dlatego koncepcję panarabizmu ale także rolę islamu jako spoiwa narodów arabskich[10][1][11]. Podejście do panarabizmu zmieniło się na przełomie lat 60. i 70. gdy nowe skrajnie lewicowe kierownictwo partii uznało zbieżność postulatów panarabizmu i syryjskiego nacjonalizmu[7].

Założona została jako ugrupowanie skrajnie prawicowe i czerpiące z faszyzmu, na przełomie lat 60. i 70. partia przeszła jednak pod wpływem marksizmu w stronę bliższą skrajnej lewicy[7]. Także współcześnie na ogół określana jest jako lewicująca, niemniej jednak w swoim programie zawiera elementy ideologii skrajnej prawicy[12]).

Działacze określają partyjną ideologię jako socjalnacjonalizm. Wersja nacjonalizmu w wydaniu partii odrzuca rasizm (choć filozofia Sa'ada podkreślała że Syryjczycy są odrębni od reszty Arabów ze względu na rzekome wymieszanie tych drugich z ludnością murzyńską)[7]). Nacjonalizm rozumie jako syntezę interakcji kulturowej, geografii i pamięci historycznej. Ważnym elementem programu partii jest sekularyzm i propagowanie wartości świeckiego społeczeństwa[6].

Program gospodarczy partii zakłada interwencjonizm państwowy[7] i opisywany jest przez nią jako ekonomia produktywności wzorowana na modelu przyjętym w Szwecji w roku 1973[6]. Zgodnie ze statutem partii jej celem jest „Zniesienie feudalizmu. Oparcie gospodarki narodowej na fundamentach produkcji, ochrony praw pracowniczych oraz interesów narodu i państwa”[7].

Symbol partii[edytuj]

Symbolem partii jest Al-Zawba’a (burza), znak łączący muzułmański półksiężyc i chrześcijański krzyż[7].

Zobacz też[edytuj]

  • Habib Chartouni – członek SPSN, który dokonał zamachu na prezydenta Libanu, Beszira Dżemajela.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g S. M. Moubayed, Steel & Silk. Men and Women who shaped Syria 1900-2000, Cune Press, 9781885942418, s. 321-323.
  2. McHugo J.: Syria. From the Great War to the Civil War. Londyn: Saqi Books, 2014, s. 115-117. ISBN 9780863567537.
  3. McHugo J.: Syria. From the Great War to the Civil War. Londyn: Saqi Books, 2014, s. 256. ISBN 9780863567537.
  4. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 233. ISBN 9788304050396.
  5. McHugo J.: Syria. From the Great War to the Civil War. Londyn: Saqi Books, 2014, s. 115. ISBN 9780863567537.
  6. a b c d e Wissam Samia (Syryjska Partia Socjal-Nacjonalistyczna).
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Jarosław Tomasiewicz: Syryjska Partia Socjal-Nacjonalistyczna - chrześcijański sojusznik Syrii w Libanie.
  8. McHugo J.: Syria. From the Great War to the Civil War. Londyn: Saqi Books, 2014, s. 115-117. ISBN 9780863567537.
  9. McHugo J.: Syria. From the Great War to the Civil War. Londyn: Saqi Books, 2014, s. 115-117. ISBN 9780863567537.
  10. D. Pipes, Greater Syria. The History of an Ambition, Oxford University Press, New York-Oxford 1990, s. 37.
  11. D. Pipes, Greater Syria. The History of an Ambition, Oxford University Press, New York-Oxford 1990, s. 40-43.
  12. "The party abandoned fascist doctrines and adopted the more acceptable rhetoric of the left. This transformation was completed in the late 1960s and permitted the SSNP to make common cause with other groups seeking to overturn the status quo. Close relations were developed with several parties, especially the Progressive Socialist Party of Kamal Jumbalat and the PLO. The move from right to left appears long-lasting; by 1984, the SSNP chief was attending the anniversary celebration of the Lebanese Communist Party. Those unaquainted with the party's ideology even see it as Marxist. What began as dissimulation may have, with time, become reality; the SSNP orientation today appears to be permanently aligned with the left". Daniel Pipes, Greater Syria: The History of an Ambition (New York: Oxford University Press, 1990), s.50.