Szeroka (sołectwo Jastrzębia-Zdroju)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Jastrzębia-Zdroju Szeroka
sołectwo Jastrzębia-Zdroju
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Jastrzębie-Zdrój
W granicach Jastrzębia-Zdroju 1975
Powierzchnia 10,27 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności

2351
Kod pocztowy 44-268
Położenie na mapie Jastrzębia-Zdroju
Mapa lokalizacyjna Jastrzębia-Zdroju
Szeroka
Szeroka
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Szeroka
Szeroka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szeroka
Szeroka
49°59′20,7600″N 18°37′28,2000″E/49,989100 18,624500
Portal Portal Polska

Szeroka (niem. Timmendorf) – sołectwo[1] miasta Jastrzębie-Zdrój w jego północnym obszarze.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. sołectwo miało 2351 mieszkańców[2].

Sołectwo obejmuje obszar o powierzchni 1026,64 ha[2], co stanowi 11,6% powierzchni miasta.

Położenie[edytuj]

W środkowej części obszaru sołectwa utworzono kolejną jednostkę pomocniczą miasta Osiedle 1000-lecia Szeroka o powierzchni 12,88 ha, która jest enklawą wewnątrz sołectwa Szeroka. Osiedle położone na historycznych terenach Szerokiej nie należy do sołectwa i według danych z 2010 r. zamieszkiwało je 3060 osób[3][1].

Przez północną część sołectwa przepływa rzeka Pszczynka.

Nazwa[edytuj]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie Syroka: Item in Syroka et in Gogolow debent esse LIII) mansi[4]... Co oznacze, że "również Szeroka i Gogołowa winne płacić dziesięcinę z 54 łanów"[5]. Z kolei w dokumencie księcia raciborskiego Leszka z 6 grudnia 1321 r. Szeroka występuje pod niemiecką nazwą Timmendorf: „[...] vom 6 Dezember 1321 auftretende Notar “Johann von Tymendorf” nich Pfarrer von Timmendorf gewesen sein sollte [...]” oraz „[...] im Jahre 1321, am 6. Dezember in einer Urkunde des Herzogs Lestko von Ratiborein Johann “Tymendorf” als Notaraustritt [...]"[5]. W kolejnym dokumencie bez daty rocznej, wiadomo jedynie, że chodzi o lipiec. Wymieniony został świadek Jan z Szerokiej (Hans v. Timendorf). Interesująca nas wzmianka występuje pomiędzy dokumentami wystawionymi między 27 maja a 19 września 1415 roku. Stąd nie ma wątpliwości, że chodzi o rok 1415. Podczas sprawy sądowej, która odbyła się w pobliskich Żorach, jednym ze świadków był Jan z Szerokiej (Hans v. Timendorf): „Ohne Jahr im Juli. Sohrau. - Benusch von der Pudle, Sandsa im Rathiborer Land des Herzogs Johann und die Mannen Ferkatz v. Meserzitz, Mikunday v. Jantzowit , Wernke Schelingra, Hans v. Timendorf, Koselvom Forberge […] Pet. v. Brodke, bekennen, dass Herzog Joh. mit rechtl. Ausspruch erlangt hat die Grenze zwischen Zitna u Markowicz (Rat.) […]”[5].

Historia[edytuj]

W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Ssiroka[6].

Wieś należała do powiatu pszczyńskiego, następnie powiatu rybnickiego. W latach 1973–1975 miejscowość była siedzibą gminy Szeroka.

W Szerokiej istniało również muzeum dzwonków[7] (drugie co do wielkości w Polsce).

W 1975 r. wieś została włączona w granice miasta Jastrzębie-Zdrój[8].

W 2000 r. odbyło się referendum lokalne, w którym mieszkańcy Boryni, Szerokiej i Skrzeczkowic opowiedzieli się za pozostaniem w granicach miasta Jastrzębie-Zdrój[9].

Zabudowa[edytuj]

Z zabytków zachowały się: kościół barokowo-klasycystyczny z końca XVIII wieku, kamienna figura przydrożna Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVIII w. ulokowana na tzw. kopcu szwedzkim oraz późnobarokowa kapliczka przydrożna z XVIII w.

Na jej terenie znajduje się Kopalnia Węgla Kamiennego Borynia (nazwa od pobliskiej dzielnicy Borynia), wydobywająca węgiel koksujący. W dzielnicy znajduje się szkoła gimnazjalna, podstawowa i przedszkole, a także zakład karny (w czasie stanu wojennego ośrodek internowania wielu działaczy opozycyjnych) i schronisko dla psów. Inne obiekty i inicjatywy społeczne: OSP, Oaza (Ruch Światło-Życie), LKS Żar Szeroka (piłka nożna), UKS ROMI (piłka ręczna), hala sportowa (mecze siatkówki – Jastrzębski Węgiel) oraz dom kultury, w którym odbywają się co roku obchody Barbórki.

Kultura[edytuj]

We wsi urodził się Henryk Sławik, wsławiony uratowaniem tysięcy Polaków, w tym Żydów, w czasie II wojny światowej, za co został uhonorowany odznaczeniem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jest patronem tutejszego gimnazjum, a tablica z jego imieniem znajduje się na budynku szkoły, do której uczęszczał.

Podział[edytuj]

W obrębie sołectwa znajdują się następujące jednostki administracyjne:

Przysiółki

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Uchwała Nr XLII/1036/2002 Rady Miasta Jastrzębie Zdrój z dnia 25 maja 2002 r. ws. utworzenia jednostek pomocniczych (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2002 r. Nr 37 poz. 1326)
  2. a b Sołectwo Szeroka. Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój. [dostęp 2012-01-07].
  3. Osiedle 1000lecia Szeroka. Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój. [dostęp 2012-01-07].
  4. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889; Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online; Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8-9 (ISSN 2080-3737) oraz Janusz Lubszczyk, Szeroka - pierwsza wzmianka (http://jaspedia.eu/wpis/991/szeroka-pierwsza-wzmianka.html)
  5. a b c Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8-9 (ISSN 2080-3737); (http://jaspedia.eu/wpis/991/szeroka-pierwsza-wzmianka.html).
  6. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21. lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  7. Janusz Lubszczyk, Muzeum Dzwonków w Szerokiej (http://jaspedia.eu/wpis/166/muzeum-dzwonkow-w-szerokiej.html).
  8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 maja 1975 r. w sprawie zmiany granic (Dz.U. z 1975 r. Nr 15, poz. 87)
  9. Biuletyn Towarzystwa Miłośników Ziemi Jastrzębskiej. Rok II, Nr 10 (17), 2010-10, s. 8

Linki zewnętrzne[edytuj]