Szymon Bar-Kochba
._Bar_Kochba_(1927),_Paris.jpg) Akwarela i gwasz przedstawiający bar Kochbę autorstwa Artura Szyka (1927) | |
| Książę Izraela | |
| Okres | |
|---|---|
| Dane biograficzne | |
| Dynastia |
Ród Dawida (rzekomo) |
| Data i miejsce śmierci |
135 |
| Przyczyna śmierci |
Śmierć w walce |
Szymon bar Kochba, hebr. שמעון בר כוכבא (zm. 135) – dowódca drugiej wojny żydowsko-rzymskiej zwanej powstaniem bar Kochby w latach 132–135. Założył niepodległe żydowskie państwo izraelskie, którym rządził jako nasi (książę). Zostało podbite przez Rzymian w 135 roku po dwóch latach wojny.
Pierwotnie nazywał się Szymon ben Kosiba, otrzymał nazwisko bar Kochba (co oznacza w języku aramejskim dosłownie „Syn Gwiazdy”; odnosi się to do 17 wersu 24 rozdziału Księgi Liczb, w którym mowa jest o wschodzącej Gwieździe Jakuba) od żydowskiego mędrca rabina Akiby ben Josefa.
Jest autorem 2 krótkich listów odkrytych w Wadi Murabba’at Musa w 1951 r. i 15 znalezionych w Nachal Chewer na początku lat 60. XX w[1]. Żadnego z nich jednak własnoręcznie nie podpisał[2].
Przez sławnego rabina Akibę został ogłoszony Mesjaszem[3]. Jednak po nieudanym powstaniu wielu rabinackich pisarzy obarczyło go przydomkiem bar Kozeba, co oznacza w języku aramejskim „Syna Kłamstwa”[1].
W ocenie Euzebiusza z Cezarei był on tylko mordercą i rozbójnikiem[4]
Powstanie Bar Kochby
[edytuj | edytuj kod]
Bar Kochba zorganizował powstanie, mając na celu zrzucenie zwierzchnictwa Cesarstwa Rzymskiego nad prowincją Judeą.
Jako książę Izraela (hebr. nasi ha-Jisrael) został jego wodzem wraz ze swoim wujem Eleazarem synem Charsoma, którego mianował arcykapłanem.
Prawdopodobnie przyczyną powstania była decyzja o odbudowie Jerozolimy (po wcześniejszym zburzeniu z roku 70), tym razem jako Colonia Aelia Capitolina. Ponadto powodem miał być rzekomy dekret o uznaniu obrzezania jako kastracji, i tym samym karania go śmiercią (prawdopodobnie ten dekret został wprowadzony już po powstaniu). Decyzja (decyzje?) ta zapadła ok. roku 129/130 podczas pobytu Hadriana w Judei. Przez następne 2 lata prowadzone były przygotowania mające na celu m.in. stworzenie/zrestaurowanie podziemnych kryjówek. Służyły one jako ewentualne schronienie/baza wypadów na Rzymian. Dotychczas znaleziono ich ok. 140 w samej Judei (choć nie jest pewne czy wszystkie służyły Żydom w tym powstaniu) ale nie jest wykluczone że było ich znacznie więcej.
Pierwsi wojownicy bar Kochby w dowód oddania swemu władcy wspólnie z nim okaleczyli się, odcinając sobie po jednym palcu. Ku zaskoczeniu cesarza początkowo Żydzi odnosili zwycięstwa nad armią rzymską, dzięki czemu bar Kochba zyskiwał nowych zwolenników. W wyniku walk Żydzi wyzwolili obszar południowej Judei, ponadto zaczęto bić monety (ze względu na brak zasobów symbole były nakładane na monety rzymskie. W sumie powstańcy zdobyli ok. 50 twierdz oraz ok. 1000 miast i wsi (według Kasjusza Diona). Walki były bardzo zaciekłe, a straty Rzymian ogromne.
Powstańcy prześladowali i zabijali chrześcijan za odmowę porzucenia wiary i uznania bar Kochby za Mesjasza[5].
W 135 roku wojska rzymskie opanowały większość obszarów rebeliantów, a następnie, po długim oblężeniu, zdobyty został ostatni punkt oporu żydowskiego – twierdza Betar, która była również siedzibą sanhedrynu. Zamordowani zostali niemal wszyscy obrońcy, włącznie z Bar Kochbą, a pozostałych przy życiu sprzedano jako niewolników. Według relacji Euzebiusza głowę przywódcy powstania pokazano cesarzowi Hadrianowi[6].
Rodzina
[edytuj | edytuj kod]Jako Mesjasz uważany był za potomka rodu Dawida. Jego wujem był Eleazar, syn Charsoma, którego bar Kochba miał silnym kopniakiem zabić[7]. Nie wiadomo jednak wiele o jego bliższej rodzinie.
Bar Kochba w sztuce
[edytuj | edytuj kod]Jeszcze w trakcie powstania przeciw Rzymianom bar Kochba został przedstawiony na jednej z pieczęci (w sumie odnaleziono dwie o tym samym motywie). Wizerunek obrazował brodatego mężczyznę w tunice, walczącego z lwem (Rzymem)[8]. W późniejszych wiekach Bar Kochba był tematem operetki pod tytułem Bar Kochba, napisanej przez Abrahama Goldfadena między 1883 a 1885 rokiem. Inna operetka o tym samym tytule była dziełem rosyjskiego Żyda kompozytora Yaacova Bilanskiego Levanona w Palestynie w 1920 roku. Płytę o nazwie Bar Kochba nagrał także amerykański jazzman i kompozytor John Zorn.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Bar Kochba. [w:] Onet Wiem [on-line]. onet.pl. [dostęp 2012-04-29].
- ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 171.
- ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 7–11.
- ↑ Euzebiusz z Cezarei Historia Ecclesiastica IV, 6, 2
- ↑ Justyn Męczennik Apologia I, 31
- ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 190.
- ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 201.
- ↑ Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 174.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- W. Eck, 'The Bar Kokhba Revolt: the Roman point of view' in the Journal of Roman Studies 89 (1999) 76ff. (ang.)
- David Goodblatt, Avital Pinnick and Daniel Schwartz: Historical Perspectives: From the Hasmoneans to the Bar Kohkba Revolt In Light of the Dead Sea Scrolls: Boston: Brill: 2001: ISBN 90-04-12007-6 (ang.)
- Richard Marks: The Image of Bar Kokhba in Traditional Jewish Literature: False Messiah and National Hero: University Park: Pennsylvania State University Press: 1994: ISBN 0-271-00939-X (ang.)
- Leibel Reznick, The Mystery of Bar Kokhba, Northvale: J. Aronson, 1996, ISBN 1-56821-502-9, OCLC 33357374 (ang.).
- Peter Schafer: The Bar Kokhba War Reconsidered: Tubingen: Mohr: 2003: ISBN 3-16-148076-7 (ang.)
- David Ussishkin: „Archaeological Soundings at Betar, Bar-Kochba's Last Stronghold”, Tel Awiw. Journal of the Institute of Archaeology of Tel Aviv University 20 (1993) 66ff. (ang.)
- Jigael Jadin: Bar Kokhba: The Rediscovery of the Legendary Hero of the Last Jewish Revolt Against Imperial Rome: Londyn: Weidenfeld and Nicolson: 1971: ISBN 0-297-00345-3 (ang.)
- Lee I. Levine: “Judaism from the Destruction of Jerusalem to the End of the Second Jewish Revolt: 70-135 C.E.”: Christianity and Rabbinic Judaism: a Parallel History of their Origins and Early Development. Ed. Hershal Shanks. Washington D.C.: Biblical Archaeology Society, 1993.