Teatr Polski w Bielsku-Białej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Polski w Bielsku-Białej
Obiekt zabytkowy nr rej. A-459/86 z 27 października 1986[1]
Gmach Teatru Polskiego w Bielsku-Białej
Gmach Teatru Polskiego w Bielsku-Białej
Państwo  Polska
Miejscowość Bielsko-Biała
Adres ul. 1 Maja 1
Typ budynku teatr
Styl architektoniczny eklektyzm
Architekt Emil Ritter von Förster
Rozpoczęcie budowy 1889
Ukończenie budowy 1890
Pierwszy właściciel Teatr Miejski w Bielsku
Położenie na mapie Bielska-Białej
Mapa lokalizacyjna Bielska-Białej
Teatr Polski w Bielsku-Białej
Teatr Polski w Bielsku-Białej
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Teatr Polski w Bielsku-Białej
Teatr Polski w Bielsku-Białej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Teatr Polski w Bielsku-Białej
Teatr Polski w Bielsku-Białej
Ziemia49°49′16″N 19°02′43″E/49,821111 19,045278
Strona internetowa
Tylna elewacja budynku
Scena z kurtyną z 1890 r.

Teatr Polski w Bielsku-Białej – założony w 1890 r. teatr dramatyczny, znajdujący się w Bielsku-Białej, w zabytkowym gmachu w centrum miasta, na historycznym Dolnym Przedmieściu, przy ul. 1 Maja.

Budynek teatru[edytuj]

Gmach Teatru Polskiego został wzniesiony w latach 18891890 według projektu wiedeńskiego architekta Emila von Förstera w stylu eklektycznym z przewagą neoklasycyzmu i neobaroku, z wykorzystaniem motywu rzymskiego łuku triumfalnego na fasadzie ozdobionej ponadto posągami Apolla oraz muz: Melpomeny i Talii.

Teatr w swoim kształcie, zgodnie z założeniem Förstera, przypomina Operę Wiedeńską i Teatr Narodowy w Budapeszcie. Do dziś zachowała się kurtyna z 1890 r. przedstawiająca Taniec Nimf, wykonana w pracowni Franciszka Rottonary.

W latach 1904-1905 nastąpiła przebudowa według projektu biura projektowego Fellner & Helmer w Wiedniu.

W kwietniu 2008 r. zakończył się generalny remont elewacji teatru, wraz z konserwacją wszystkich rzeźb, iluminacją, a także wymianą poszycia dachowego. Budynek zyskał również nową, obrotową scenę, klimatyzację i nowe oświetlenie, a piwnicę zaadaptowano na kawiarnię.

Przed budynkiem teatru znajduje się replika zabytkowej fontanny z 1895 r., podarowanej miastu przez budowniczych bielskich wodociągów.

Historia[edytuj]

Teatr Miejski w Bielsku (1890 - 1945)[edytuj]

Początki teatru w Bielsku-Białej sięgają drugiej połowy XIX wieku – reprezentacyjny teatr miejski miał być wizytówką nowoczesnych i szybko rozwijających się ośrodków miejskich, jakimi były Bielsko i, w mniejszym stopniu, Biała. Tradycje teatralne miasta są jednak jeszcze starsze, ponieważ pierwsza prywatna scena Daniela Eisenberga powstała już w 1791 r.

W 1887 r. powołano Komitet Budowy Teatru, który 1 stycznia 1888 r. zaapelował do mieszkańców Bielska, Białej i Lipnika o udział w dobrowolnej zbiórce pieniędzy na ten cel. Zbiórka przyniosła znakomite efekty (uczestniczyli w niej zarówno bogaci fabrykanci, jak i zwykli obywatele).

W obecnym eklektycznym gmachu przy dzisiejszej ul. 1 Maja Teatr Miejski w Bielsku otworzył swe podwoje 30 września 1890 r. Pierwszym przedstawieniem Sen nocy letniej Williama Szekspira.

Początkowo w teatrze działała wyłącznie zawodowa scena niemiecka.[2] Dopiero w 1921 r. polscy działacze założyli Towarzystwo Teatru Polskiego, które amatorsko przygotowywało własne spektakle, a także zapraszało polskie przedstawienia z innych miast. W 1934 r. TTP uzyskało dostęp do sceny Teatru Miejskiego i odtąd trzy dni w tygodniu przeznaczone były na polskie przedstawienia, a w 1938 otrzymało pozwolenie od MSW na prowadzenie „stałego przedsiębiorstwa teatralnego dramatycznego i operetkowego w gmachu Teatru Miejskiego w Bielsku”. Plany stworzenia w Bielsku polskiego teatru pokrzyżowała II wojna światowa.

Teatr Miejski w Bielsku uważany był za jedną z najlepszych scen prowincjonalnych Austro-Węgier, a w okresie międzywojennym był jedyną w Polsce zawodową sceną niemiecką, niezmiennie zachowując wysoki poziom. Członkami bielskiego zespołu byli m.in. Karl Gutmann czy Viktor Stiasny, a gościnnie występowały największe sławy teatrów austriackich, a później niemieckich oraz (dzięki staraniom TTP) polskich.

Teatr Polski w Bielsku-Białej (od 1945)[edytuj]

Członkowie przedwojennego Towarzystwa Teatru Polskiego reaktywowali scenę w czerwcu 1945 r., wystawiając Krakowiaków i górali Jana Kamińskiego, jednak pierwsza premiera „Teatru Polskiego” („Pan Jowialski” Aleksandra Fredry) odbyła się 18 października 1945 r. w Cieszynie. Stało się dlatego, iż twórca powojennego Teatru Polskiego, Stanisław Kwiatkowski, zamierzał bazą teatru zrobić Cieszyn ze sceną filialną w Bielsku. Jednak ze względu na niekorzystną sytuację polityczną (granica na Olzie) i problemy lokalowe, to cieszyński teatr, aż do lat 90. XX wieku, stał się filią Teatru Polskiego w Bielsku-Białej.

Mimo skromnych możliwości finansowych, bielsko-cieszyński teatr uważany był, m.in. przez Leona Schilerra, za jedną z sześciu najlepszych scen w kraju. Być może dlatego został upaństwowiony już w 1949 r.

W okresie powojennym zaczął się czas budowania solidnego teatru skupionego na pracy dla lokalnej publiczności, niekiedy realizującego przedsięwzięcia o randze ogólnopolskiej (np. Dziady w reż. M. Górkiewicza w 1965 r. czy Jeremiasz Karola Wojtyły wystawiony w przeddzień stanu wojennego).

Działalność teatru[edytuj]

Dyrekcja Witolda Mazurkiewicza (od 2013)

Repertuar proponowany przez dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Polskiego - Witolda Mazurkiewicza łączy szacunek dla tradycji i ryzyko nowoczesnego eksperymentu - wielkie powieści i eksperymentalne formy, teksty współczesne i klasyczne estetyki. Do współpracy zapraszani są twórcy posługujący się różnorodnymi językami i wrażliwością, a Mała Scena otwarta jest dla młodych, eksperymentujących reżyserów.

W minionych sezonach na deski bielskiej sceny trafiły między innymi zrealizowane w nurcie teatru zaangażowanego spektakle „Ifigenia” (reż. Paweł Wodziński) oraz „Królowa Margot. wojna skończy się kiedyś” (reż. Wojciech Faruga). Przedstawienia pt. „Lalka” w reżyserii Anety Groszyńskiej (i adaptacji Artura Pałygi) oraz „Nocami i dniami będę tęsknić za Tobą” (adaptacja „Nocy i dniDąbrowskiej autorstwa Zuzanny Bućko i Szymona Bogacza) w reżyserii Julii Mark, to z kolei świeże spojrzenie młodych reżyserek na klasykę polskiej powieści. Na afisz trafiła także klasyka europejskiego dramatu: zrealizowany z inscenizacyjnym rozmachem przez Grzegorza Suskiego „MakbetSzekspira oraz „Wujaszek Wania” Czechowa w klasycznym ujęciu Waldemara Śmigasiewicza. Na Małą Scenę Teatru Polskiego trafiają zaś przede wszystkim współczesne teksty, takie jak „Natasza” Jarosławy Pulinowicz (reż. Małgorzata Siuda), czy „Humanka” Jarosława Murawskiego (reż. Agata Puszcz).

W repertuarze Teatru Polskiego nie brakuje też rozrywki na dobrym poziomie – niesłabnącym powodzeniem cieszą się przebojowe komedie, takie jak „Boeing, Boeing”, „Wszystko w rodzinie” w reżyserii Witolda Mazurkiewicza, „Kogut w rosole” w reżyserii Marka Gierszała, czy  „Z twoją córką? Nigdy!” Sceny Inicjatyw Aktorskich.

Ogromnym powodzeniem cieszą się również zrealizowane w Teatrze Polskim przedstawienia muzyczne – „Zorba” - pierwszy pełnowymiarowy musical na bielskiej scenie, z nagrodzoną Złotą Maską rolą tytułową Tomasza Lorka (oraz trzema nominacjami do Złotych Masek: dla Witolda Mazurkiewicza za reżyserię, Grzegorza Policińskiego za scenografię i dla Grażyny Bułki za rolę Hortensji/Bubuliny), „Sześć wcieleń Jana Piszczyka” w reżyserii Wojciecha Kościelniaka (Złote Maski w kategoriach: spektakl roku i scenografia), czy najnowsze - „Człowiek z La Manczy” w reżyserii Witolda Mazurkiewicza.

Teatr Polski angażuje się w znoszenie barier w dostępie do kultury. Od 2013 roku realizuje cykl „Spektakli bez barier” – dostępnych dla widzów niewidomych i słabowidzących (z audiodeskrypcją) oraz dla niesłyszących (z tłumaczeniem na język migowy). Projekt ten otrzymał Nagrodę Specjalną w prestiżowym konkursie Śląska Rzecz.

Dyrekcja Roberta Talarczyka (2005–2013)

Teatr Polski, pod dyrekcją Roberta Talarczyka (2005–2013) spory nacisk kładzie na najnowszą dramaturgię polską i środkowoeuropejską, a także spektakle o tematyce społecznej i historycznej (Żyd, Piaskownica, Intercity czy Testament Teodora Sixta, który wywołał głośna debatę o tożsamości lokalnej), pojawiło się też więcej przedstawień muzycznych (np. Korowód według Marka Grechuty). Realizowane są również, aczkolwiek rzadziej, przedstawienia rozrywkowe, jak np. teatralna inscenizacja serialu telewizyjnego ’Allo ’Allo!.

Ponadto Teatr Polski organizuje prelekcje, pokazy oraz spotkania dla mieszkańców Bielska-Białej, na których prezentowana jest klasyczna, jak i współczesna dramaturgia i odbywają się dyskusje o sztuce, a także organizowane są „lekcje teatralne”, na których można poznać tajniki pracy aktorów oraz historię Teatru Polskiego.

Aktorzy[edytuj]


Aktorzy współpracujący z Teatrem Polskim:


Z Teatrem Polskim w Bielsku-Białej współpracują również:

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu.
  2. Jacek Kachel, Stadt Theater in Bielitz, Kraków 2015, ISBN 978-83-942863-0-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]