Leon Schiller

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leon Schiller
Teatr Polski Leon Schiller by Maire.jpg
Popiersie Leona Schillera; pomnik w sąsiedztwie Teatru Polskiego w Warszawie
Imiona i nazwisko Leon Schiller de Schildenfeld
Data i miejsce urodzenia 14 marca 1887
Kraków
Data i miejsce śmierci 25 marca 1954
Warszawa
Dziedzina sztuki teatr
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Złoty Krzyż Zasługi Złoty Wawrzyn Akademicki
Profil na e-teatr.pl
Pomnik Leona Schillera w Łodzi

Leon Schiller, właściwie Leon Schiller de Schildenfeld (ur. 14 marca 1887 w Krakowie, zm. 25 marca 1954 w Warszawie) – polski reżyser, krytyk i teoretyk teatralny, autor scenariuszy teatralnych i radiowych, kompozytor i pieśniarz, poseł na Sejm Ustawodawczy z ramienia PPR, potem PZPR.

Zasłynął interpretacjami dramatów Mickiewicza – legendarne Dziady w Teatrze Polskim w Warszawie 1934; wystawiane wcześniej we Lwowie (1932), Wilnie (1933) oraz później w Sofii (1937).

Życiorys[edytuj]

Pochodził z nobilitowanej (przez cesarzową Marię Teresę) katolickiej rodziny austriackiej, osiadłej w XIX wieku w Polsce. Matka - Izydora Pfau wywodziła się ze spolonizowanej w Galicji rodziny pochodzenia żydowskiego[1]. Zamiłowanie do muzyki odziedziczył Schiller po matce[2]. Ukończył Gimnazjum św. Anny[3] w Krakowie. Studiował filozofię i polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na Sorbonie w Paryżu. Współpracował z teatrami w Warszawie (Teatr Polski, Reduta, Teatr im. W. Bogusławskiego, Teatr Ateneum), Łodzi i Lwowie.

Debiutował jako piosenkarz w kabarecie Zielony Balonik w 1906, a jako reżyser w 1917 w Teatrze Polskim w Warszawie. W latach 1930–1932 był kierownikiem artystycznym i reżyserem dramatu w Teatrze Wielkim, Rozmaitości i Małym we Lwowie. We Lwowie rozwinął swoją koncepcję teatru monumentalnego, która zaowocowała m.in. realizacjami utworów wielkich romantyków (Kordian – 1930, Dziady – 1932, Sen srebrny Salomei – 1932). W tym czasie wystawił na trzech scenach (w Teatrze Wielkim, w Teatrze Małym w sali Domu Katolickiego na Gródeckiej oraz w Teatrze Rozmaitości przy ul. Rutowskiego) 29 premier w dziale dramatu oraz kilkanaście wodewilów i operetek. Związki Schillera ze Lwowem trwały sporadycznie do 1939 – reżyserował kilka spektakli w czasie dyrektorowania Wilama Horzycy.

Od 1933 kierownik wydziału reżyserskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej (PIST). W 1935 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za szerzenie zamiłowania do polskiej literatury dramatycznej[4].

Więziony na Pawiaku i w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w związku z represjami po zastrzeleniu w marcu 1941 Igo Syma. Wykupiony z Auschwitz w maju tego roku przez siostrę, Annę Jackowską, za 12 tysięcy złotych za sprzedane klejnoty. W powstaniu warszawskim pod pseudonimem "Lambda" sformował grupę aktorską AK (po powstaniu dzięki staraniom BIP AK otrzymał stopień ppor. AK)[5][6]. W 1944 po powstaniu warszawskim został osadzony przez Niemców w Oflagu VII A Murnau[7].

Był oblatem benedyktyńskim[8].

Po II wojnie światowej, w latach 1946–1949, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi (PWST). Redaktor naczelny pisma „Teatr” (1947–1949), twórca pisma "Pamiętnik Teatralny" (1952), zaangażowany w prace Komitetu Słowiańskiego w Polsce.

W 1949 Prezydent RP Bolesław Bierut nadał mu Order Sztandaru Pracy I klasy[9]. W 1953 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi[10].

Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[11].

Twórczość[edytuj]

  • artykuły-eseje zebrane w tomach
    • Teatr ogromny (1961)
    • U progu nowego teatru (1978)

Główne kierunki twórczości:

  • Zeittheater (przedstawienia o aktualnej problematyce społecznej):
  • widowiska muzyczne:
    • Dawne czasy w piosence, poezji i zwyczajach (1924)
    • Bandurka (1925)
    • Kulig (1929)

Przypisy

  1. Robert Stiller, Żydowskie abecadło twórców literatury polskiej czyli od A do Żet z prawa na lewo, Kraków. Vis-a-Vis, 2011, s. 97-99
  2. Tamże, s. 97-99
  3. O szkole. nowodworek.krakow.pl. [dostęp 2015-11-26].
  4. Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 256.
  5. Anna Chojnacka, Leon Schiller w Polsce Ludowej.1946-1954, IS PAN. Warszawa 2015
  6. http://www.1944.pl/powstancze-biogramy/leon-schiller-de-schildenfeld,39539.html
  7. Stefan Majchrowski: Za drutami Murnau. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970, s. 108-109.
  8. Biografia Leona Schillera w culture.pl
  9. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 lipca 1949 r. w sprawie nadania Orderu „Sztandar Pracy”, M.P. z 1950 r. Nr 6, poz. 58
  10. 13 listopada 1953 „w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie” M.P. z 1953 r. Nr 106, poz. 1422
  11. Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989, s. 36. ISBN 83-217-2641-0.

Linki zewnętrzne[edytuj]