Teby (Grecja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Teby
Θῆβαι
Państwo  Grecja
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
Teby
Teby
Ziemia 38°19′12″N 23°19′03″E/38,320000 23,317500Na mapach: 38°19′12″N 23°19′03″E/38,320000 23,317500

Teby (Θῆβαι, Thívai, Thebaj lub Thive) – w starożytności główne miasto i centrum polityczne Beocji, w środkowej Grecji. Obecnie miasto zamieszkane przez 17-18 tys. ludzi.

W mitologii i legendach[edytuj | edytuj kod]

Według mitologii greckiej założone przez Kadmosa, który wybudował tebański akropol - Kadmeę, a murem o siedmiu bramach otoczyli je Amfion i Zetos. W Tebach Semele miała urodzić Dionizosa, a Alkmena - Heraklesa. Synem Lajosa, króla Teb był Edyp. Przeciw Tebom wyruszył na czele siedmiu wodzów Adrastos, by pokonany wrócić ponownie z epigonami, synami wodzów, i zdobyć miasto. Wedle obliczeń Eratostenesa miało to miejsce w 1213 p.n.e.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W Beocji, Teby, obok Orchomenos, były jednym z centrów Grecji mykeńskiej i po upadku pod koniec XIII w. p.n.e. udało się miastu odrodzić w VI w. p.n.e. Od tego okresu Teby, które zaczęły odgrywać w Beocji pierwszoplanową rolę, stanęły do rywalizacji z Atenami, które odtąd staną się ich głównym przeciwnikiem. Owa rywalizacja spowodowała, że w czasie wojen perskich Teby zostały sojusznikami Persów, co miało swój wydźwięk nawet pod Termopilami. W czasie wojny peloponeskiej w latach (431-404 p.n.e.) walczyły przeciwko Atenom po stronie Sparty. Miasto było organizatorem i centrum Związku Beockiego w VII p.n.e. Sprawowały hegemonię w Grecji za Epaminondasa i Pelopidasa w IV w. p.n.e., później ich pozycja osłabła.

W 338 p.n.e. wraz z innymi miastami greckimi wystąpiły przeciw Macedonii. Okazały się głównym przegranym. Na Kadmei ulokowany został macedoński garnizon, a miastem zaczęła rządzić powiązana z Pellą oligarchia. W 335 p.n.e. Teby próbowały odzyskać wolność. Frakcja oligarchiczna została obalona przez demokratów, ale Macedonia ostro zareagowała. Miasto zdobył Aleksander Macedoński. Za bunt zostało przykładnie ukarane. Całe miasto zostało zrównane z ziemią - oprócz świątyń oraz domu poety Pindara, cenionego przez Aleksandra. Wszyscy mieszkańcy (prócz potomków Pindara) zostali sprzedani w niewolę, skarb skonfiskował król Macedonii, a ziemię tebańską rozdzielono między jej wrogów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksander Krawczuk, Groby Cheronei, PIW, Warszawa 1972
  • Ian Worthington, "Aleksander Wielki. Człowiek i bóg", Ossolineum, Wrocław 2007