Tomasz Wierzejski (cichociemny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomasz Jan Wierzejski
Zgoda 2, Wiara 2
major major
Data i miejsce urodzenia 30 marca 1911
Rzeżyca
Data i miejsce śmierci 25 czerwca 1957
Londyn
Przebieg służby
Lata służby 1932–1945
Siły zbrojne Wojsko Polskie II RP, Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941–1942), Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, Armia Krajowa
Jednostki Batalion Mostowy w Kazuniu, 12 Samodzielna Kompania Pontonowa, 8 Dywizja Piechoty (II RP), 5 Brygada Saperów, Batalion Czata 49
Stanowiska dowódca plutonu, dowódca kompanii, oficer wyszkolenia, referent, I oficer techniczny brygady, dowódca plutonu kadrowego, dowódca kompanii, zastępca dowódcy batalionu
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie)

Tomasz Jan Wierzejski ps.: „Zgoda 2”, „Wiara 2” (ur. 30 marca 1911 w Rzeżycy, zm. 25 czerwca 1957 w Londynie) – oficer Wojska Polskiego II RP, Armii Andersa, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Armii Krajowej, major saperów służby stałej, cichociemny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Bronisława i Bronisławy z domu Przewuskiej. Uczył się w gimnazjum w Łukowie, Korpusie Kadetów w Modlinie i Korpusie Kadetów Nr 1 we Lwowie, gdzie zdał maturę. W 1930 roku wstąpił do Szkoły Podchorążych Saperów. Służył w batalonie mostowym w Kazuniu.

We wrześniu 1939 roku dowodził 12 Samodzielną Kompanią Pontonową w ramach 8 Dywizji Piechoty. Prawdopodobnie po rozproszeniu Dywizji 4 września dostał się do niewoli niemieckiej, z której uciekł. 17 września został aresztowany przez siły radzieckie. Skazano go w Moskwie na 8 lat więzienia i zesłano do łagru. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski został zwolniony i w lutym 1942 roku przydzielony do 2 Batalionu Saperów Armii Andersa na stanowisko oficera wyszkolenia, a od listopada tego roku pełnił funkcję referenta w Dowództwie Saperów Armii. W lipcu 1943 roku został przeniesiony na stanowisko I oficera technicznego 5 Brygady Saperów.

Zgłosił się do służby w kraju. Po konspiracyjnym przeszkoleniu w dywersji został zaprzysiężony 14 lutego 1944 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza i przetransportowany do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Zrzutu dokonano w nocy z 21 na 22 maja 1944 roku w ramach operacji „Weller 29” dowodzonej przez mjra naw. Eugeniusza Arciuszkiewicza (zrzut na placówkę „Kos” położoną w okolicy wsi Wierzbno). Do 15 czerwca przechodził aklimatyzację w Warszawie. Dostał przydział do Batalionu Czata 49 z przeznaczeniem do bazy zaopatrzenia w Wilnie. Wyjechał 20 lipca, jednak nie mogąc się przedrzeć przez front, wrócił następnego dnia do Warszawy. 29 lipca przydzielono go ponownie do Czaty 49 na stanowisko dowódcy plutonu kadrowego.

W czasie powstania warszawskiego walczył jako dowódca plutonu w Batalionie Czata 49 w Zgrupowaniu Radosław. 19 sierpnia był zasypany i kontuzjowany w wyniku wybuchu goliata na rogu ulic Zakroczymskiej i Konwiktorskiej. 26 sierpnia został znów ranny i umieszczony w szpitalu polowym. 3 września powrócił do jednostki, na stanowisko dowódcy kompanii i saperów w Zgrupowaniu Radosław. 8 września został zastępcą dowódcy Batalionu Czata 49. Walczył później na Czerniakowie.

Po kapitulacji powstania przebywał w obozach niemieckich, m.in. w Oflagu VII A Murnau, skąd został uwolniony 29 kwietnia 1945 roku przez wojska amerykańskie. 6 maja 1945 roku zameldował się w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych pod brytyjskim dowództwem. Osiedlił się w Wielkiej Brytanii. Zginął w wypadku samochodowym.

Był autorem wspomnień: 10 minut namysłu, Kto jak nie łączniczka, Z Czatą 49 na Starym Mieście opublikowanych w książce pt. Drogi cichociemnych... (wyd. I, II, III, Veritas, Londyn, 1954, 1961, 1972, Bellona, Warszawa, 1993, 2008).

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podporucznik – ze starszeństwem od 15 sierpnia 1932 roku
  • porucznik – ze starszeństwem od 19 marca 1937 roku
  • kapitan – ze starszeństwem od 3 maja 1943 roku
  • major – 3 października 1944 roku, awans nominacyjny z 4 września 1944 roku z uzasadnieniem: Wybitny oficer. Zrównoważony, obowiązkowy, niezawodny w spełnianiu zleconych mu zadań. Posiada posłuch w szeregach mimo najkrytyczniejszej sytuacji bojowej. Odważny. We wszystkich akcjach Czaty brał wybitny udział. Pozostawał w linii mimo parokrotnych ran[1].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Miliari – wniosek odznaczeniowy dowódcy batalionu mjr. „Witolda” (Tadeusz Runge) z 4 września 1944 roku z uzasadnieniem: Wybitnie odważny oficer, który mężną i zdecydowaną odwagą dawał doskonały wzór dla podkomendnych w ostatnio przeprowadzanych, wśród najcięższych warunków, akcjach obronnych przy ul. Przebieg na Muranowie oraz przy ul. Sapieżyńskiej. Trzykrotnie ranny. Odznaczony na mocy rozkazu Dowódcy AK nr 412 z 9 września 1944 roku[1]
  • Krzyż Walecznych – dwukrotnie, we wrześniu 1939 roku i w sierpniu 1944 roku (wniosek odznaczeniowy z 12 sierpnia)[1].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]