Władysław Przanowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Przanowski
Ilustracja
Władysław Przanowski z okresu, gdy kierował Szkołą im. Karola Szlenkiera (zdjęcie z kwartalnika Praca Ręczna w Szkole R. 11: 1937 nr 1-3)
Data i miejsce urodzenia 21 marca 1880
Słupca
Data i miejsce śmierci 4 lutego 1937
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie
Zawód inżynier, nauczyciel
Edukacja Wyższa Szkoła Rzemieślnicza w Łodzi
Alma Mater Politechnika Lwowska
Rodzice Edward Przanowski,
Józefa z Lewickich
Małżeństwo Teresa z Wojsznarów
Dzieci Jan Przanowski
Krewni i powinowaci Stefan Przanowski (brat)
Jan Przanowski (brat)
Izabela Wasiak (bratanica)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Władysława Przanowskiego na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim
Władysław Przanowski w gronie rodzinnym (ok. roku 1913), siedzi trzeci z prawej z synkiem Jasiem na kolanach; obok - druga z prawej - żona Władysława: Teresa z Wojsznarów. Wśród pozostałych osób widocznych na zdjęciu m.in. rodzeństwo Władysława: Kazimierz Przanowski, Wanda z Przanowskich Wągrowska, Maria z Przanowskich Grotowska. Zdjęcie z kwartalnika Praca Ręczna w Szkole R. 11: 1937 nr 1-3
Słuchacze i nauczyciele WKN-u (Wyższy Kurs Nauczycielski).
Tablica upamiętniająca Władysława Przanowskiego na ul. Górczewskiej 8 w Warszawie

Władysław Przanowski (ur. 21 marca 1880 w Słupcy, zm. 4 lutego 1937 w Warszawie) – polski inżynier, pedagog, twórca systemu nauczania prac ręcznych w polskich szkołach i zakładach kształcenia nauczycieli; założyciel i dyrektor Państwowego Instytutu Robót Ręcznych w Warszawie.

Życiorys[edytuj]

Syn Edwarda Przanowskiego (1845-1929), żołnierza Powstania Styczniowego - inżyniera powiatowego w Słupcy i Łęczycy i Józefy z Lewickich; brat Stefana Przanowskiego (1874-1938) - inżyniera-mechanika, przemysłowca, ministra aprowizacji oraz przemysłu i handlu; brat Jana Przanowskiego (1873-1941) - adwokata, posła na Sejm RP w latach 1930-35.

Absolwent Wyższej Szkoły Rzemieślniczej w Łodzi oraz Politechniki Lwowskiej, z tytułem inżyniera-mechanika.

W czasie I wojny był członkiem Wydziału Oświecenia Komitetu Obywatelskiego Miasta stołecznego Warszawy i wraz z Kacprem Tosio organizował szkoły powszechne na terenie Warszawy. W 1916 wybrany został członkiem Zarządu Głównego Polskiej Macierzy Szkolnej[1]. w 1917 przez kilka miesięcy był kierownikiem Wydziału Programowego w Departamencie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Tymczasowej Rady Stanu.

W latach 1906-13 był nauczycielem w szkole żeńskiej Anieli Wereckiej w Warszawie[2] oraz Szkole Handlowej Zgromadzenia Kupców w Warszawie, a w latach 1913-30 kierował szkołą rzemieślniczą im. Karola Szlenkiera. Uczył w niej matematyki i rysunku technicznego oraz zorganizował samorząd uczniowski. W 1915 założył Roczne Kursy Robót Ręcznych, przekształcone w 1923 w Państwowy Instytut Robót Ręcznych; w latach 1923-1937 był dyrektorem Instytutu i wykładowcą metodyki prac ręcznych[3]. Był autorem programów nauczania prac ręcznych w szkołach i seminariach nauczycielskich oraz licznych artykułów propagujących ideę prac ręcznych. Z jego inicjatywy i pod jego redakcją ukazały się podręczniki i poradniki metodyczne nauczania prac ręcznych Ignacego Hubera, Walentego Czyżyckiego, Feliksa Wojnarowicza.

W latach 1927-1937 redagował kwartalnik metodyczny Praca Ręczna w Szkole, był inicjatorem powstania, wiceprezesem i autorem statutu Towarzystwa Miłośników Robót Ręcznych oraz organizatorem ogólnopolskich zjazdów nauczycieli robót ręcznych.

Na łamach prasy fachowej zamieścił kilkadziesiąt artykułów poświęconych nauczaniu prac ręcznych w szkole, głównie w "Pracy Ręcznej w Szkole", ale także w "Bibliografii Pedagogicznej", "Przeglądzie Pedagogicznym", "Roczniku Pedagogicznym", "Szkole Powszechnej", "Rysunku i Zajęciach Praktycznych", "Wychowaniu Fizycznym". Ponadto w Encyklopedii wychowania (Warszawa 1936) opracował hasło Dydaktyka pracy ręcznej.

Swoje doświadczenia w organizowaniu i prowadzeniu jednego z pierwszych w Polsce samorządu uczniowskiego opisał w artykule pt. Samorząd w szkole ("Przegląd Pedagogiczny" 1918 nr 5/6; przedruk w książce: Samorząd uczniowski w Polsce w latach 1918-1939. Część 1: Z doświadczeń nauczycieli; praca zbiorowa pod red. Heleny Kasperowiczowej. Warszawa: "Nasza Księgarnia", 1960).

W 1929 zorganizował ekspozycję działu oświatowego MWRiOP na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu[4].

W małżeństwie od 1906 z Teresą z Wojsznarów miał jedynego syna - Jana Przanowskiego (1909-1980), absolwenta Wydziału Prawno-Ekonomicznego Uniwersytetu Poznańskiego, wieloletniego pracownika Polskiego Radia, w czasie II wojny światowej rotmistrza 24. Pułku Ułanów w I Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka (uczestnika walk w Polsce w 1939 oraz we Francji, Belgii, Holandii i Niemiec w 1944-45).

Władysław Przanowski zmarł 4 lutego 1937[5]. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 194–V–26)[6]; grób ozdabia tablica metalowa wykonana przez słuchaczy Państwowego Instytutu Robót Ręcznych.

W Warszawie na Woli nazwano ulicę imieniem Władysława Przanowskiego; na ścianie budynku Państwowego Instytutu Robót Ręcznych przy Górczewskiej 8 znajduje się tablica upamiętniająca Władysława Przanowskiego[7].

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Józef Stemler, Dzieło samopomocy narodowej: Polska Macierz Szkolna 1905-1935. Warszawa 1935, s. 173, 175, 176.
  2. Historia szkoły imienia Anieli Wereckiej. Warszawa 1960, s. 8 (wspomnienie Wandy Siedleckiej: Matematyki uczył p. Przanowski. Uważał, że dziewczęta nie są zdolne do nauk ścisłych. Odnosił się do nas pobłażliwie, twierdząc żartobliwie, że wystarczy, jeśli będziemy umiały sprawdzać codzienne rachunki gospodarskie. Nie trzeba wyjaśniać, jak mocno nas te żarty oburzały).
  3. W. Przanowski, Państwowy Instytut Robót Ręcznych. Jego rozwój i stan w r. 1933. Warszawa 1933.
  4. Powszechna Wystawa Krajowa w Poznaniu w roku 1929; pod red. S. Wachowiaka. Poznań 1930, tom 1, s. 531; tom 3, s. 5, 357-359.
  5. Zgon dyrektora Państw. Inst. Robót Ręcznych. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 28 z 6 lutego 1937. 
  6. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  7. jokerka1: tablica pamiątkowa na budynku przy ul. Górczewskiej 8. Gazeta.pl FotoForum, 2008-03-31. [dostęp 2010-10-05].
  8. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 28.

Bibliografia[edytuj]

  • Wiktor Ambroziewicz, Władysław Przanowski i jego dzieło. Warszawa: PZWS, 1964 (zawiera m.in. bibliografię prac Władysława Przanowskiego).
  • Wiktor Ambroziewicz, Władysław Przanowski (życie i działalność). "Przegląd Historyczno-Oświatowy" 1960 nr 1, s. 127-138.
  • Eugenia Choińska , Z dziejów oświaty w Polsce: Państwowy Instytut Robót Ręcznych (1923-1950). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych, 1998, s. 114-122.
  • Stanisław Konarski, Władysław Przanowski [w:] Polski Słownik Biograficzny. Wrocław: Ossolineum, 1985, tom XXVIII/4, s. 642-644; biogram w iPSB
  • Encyklopedia Warszawy. Warszawa: PWN, 1975, s. 537.
  • "Praca Ręczna w Szkole" R. 11: 1937 nr 1-3 (potrójny numer specjalny poświęcony w całości Władysławowi Przanowskiemu; zawiera: życiorys, liczne fotografie, wspomnienia, fragmenty artykułów, spis publikacji).
  • "Wychowanie Techniczne w Szkole" 1980 nr 3 (zeszyt poświęcony Władysławowi Przanowskiemu z okazji 100. rocznicy jego urodzin).
  • Aleksander LigaszewskiWładysław Przanowski twórca polskiego systemu wychowania technicznego B – B, w: Nowa Szkoła Nr 5/1963.
  • Wiesława Zaborska, Władysław Przanowski wychowanie przez pracę. "Wychowawca" 1995 nr 9.