Wdzydze (gmina Kościerzyna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 54°0′45″N 17°55′52″E
- błąd 38 m
WD 54°0'46.94"N, 17°56'6.07"E
- błąd 1 m
Odległość 277 m
Wdzydze
wieś
Ilustracja
Zagroda w skansenie Kaszubskiego Parku Etnograficznego
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat kościerski
Gmina Kościerzyna
Wysokość 140 m n.p.m.
Liczba ludności (30.06.2014) 227[1]
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 83-408
Tablice rejestracyjne GKS
SIMC 0164799
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kościerzyna
Mapa konturowa gminy wiejskiej Kościerzyna, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wdzydze”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wdzydze”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Wdzydze”
Położenie na mapie powiatu kościerskiego
Mapa konturowa powiatu kościerskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Wdzydze”
Ziemia54°00′45″N 17°55′52″E/54,012500 17,931111

Wdzydze (nieformalnie: Wdzydze Kiszewskie; dodatkowa nazwa w j. kaszub. Wdzydze, tradycyjnie: Wdzëdzé[2]; niem. Wdzidze[3]) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Kościerzyna, na Pojezierzu Kaszubskim i na obszarze Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Wieś jest siedzibą sołectwa Wdzydze Kiszewskie o powierzchni 2558 ha, w którego skład wchodzą również miejscowości Gołuń, Zabrody i Kruszyna. Prowadzi tędy również turystyczny szlak turystyczny czerwony Szlak Kaszubski, a rozpoczyna się szlak turystyczny niebieski Szlak im. Izydora Gulgowskiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Jest to miejscowość turystyczna na Kaszubach, położona nad jeziorem Gołuń, siedziba najstarszego w Polsce skansenuKaszubskiego Parku Etnograficznego – założonego w 1906 roku przez nauczyciela miejscowej szkoły Izydora Gulgowskiego i jego żonę Teodorę. Zgromadzono w nim obiekty ludowe z XVII–XIX w., w tym kompletne wyposażenie kilku budynków. W skansenie znajduje się między innymi XVII-wieczny kościółek przeniesiony ze Swornegaci, chata z Piechowic oraz wiatrak holenderski.

Nad jeziorem znajduje się wieża widokowa o wysokości prawie 36 m. Budynek dawnej szkoły, w której uczył Izydor Gulgowski, pełni obecnie funkcję świetlicy wiejskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza pisana wzmianka o jeziorze Wdzydze pochodzi z 1258 roku i ma związek z przynależnością do starostwa kiszewskiego. Pod koniec XVII w. we wsi Wdzydze mieszkało 11 rybaków i karczmarz. W 1780 roku wieś liczyła 40 mieszkańców. W końcu XIX w. była to wieś wyjątkowo biedna (z powodu piaszczystej gleby) i odcięta od świata. Mieszkańcy corocznie od wiosny do jesieni pracowali na saksach – u bauerów na Żuławach, w Saksonii i Meklemburgii. Wracali późną jesienią i aż do wiosny żyli w dotkliwej biedzie[4]. W 1894 roku, podczas germanizacji historycznego nazewnictwa pomorskiego, Niemcy zastąpili nazwę historyczną Wdzidze poprzez sztuczną i obcą kulturowo formę Sanddorf.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Kościerzyna - informator turystyczny, ​ISBN 978-83-935985-0-2
  2. "Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych" pod. redakcją Andrzeja Chludzińskiego, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 2006ISBN 978-83-87258-86-3
  3. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​)
  4. Franciszek Mamuszka, Izabella TrojanowskaKościerzyna i ziemia kościerska – Wydawnictwo Morskie, Gdańsk, 1972

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]