Wdzydze (gmina Kościerzyna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w gminie Kościerzyna. Zobacz też: Wdzydze Tucholskie.
Wdzydze
Zagroda w skansenie Kaszubskiego Parku Etnograficznego
Zagroda w skansenie Kaszubskiego Parku Etnograficznego
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat kościerski
Gmina Kościerzyna
Wysokość 140 m n.p.m.
Liczba ludności (30.06.2014) 227[1]
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 83-408
Tablice rejestracyjne GKS
SIMC 0164799
Położenie na mapie gminy Kościerzyna
Mapa lokalizacyjna gminy Kościerzyna
Wdzydze
Wdzydze
Położenie na mapie powiatu kościerskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kościerskiego
Wdzydze
Wdzydze
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Wdzydze
Wdzydze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wdzydze
Wdzydze
Ziemia54°00′45″N 17°55′52″E/54,012500 17,931111

Wdzydze (nieformalnie: Wdzydze Kiszewskie; dodatkowa nazwa w j. kaszub. Wdzydze, tradycyjnie: Wdzëdzé[2]; niem. Wdzidze[3]) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Kościerzyna, na Pojezierzu Kaszubskim i na obszarze Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Wieś jest siedzibą sołectwa Wdzydze Kiszewskie o powierzchni 2558 ha, w którego skład wchodzą również miejscowości Gołuń, Zabrody i Kruszyna. Prowadzi tędy również turystyczny szlak turystyczny czerwony Szlak Kaszubski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Jest to miejscowość turystyczna na Kaszubach, położona nad jeziorem Gołuń, siedziba najstarszego w Polsce skansenuKaszubskiego Parku Etnograficznego – założonego w 1906 roku przez nauczyciela miejscowej szkoły Izydora Gulgowskiego i jego żonę Teodorę. Zgromadzono w nim obiekty ludowe z XVII–XIX w., w tym kompletne wyposażenie kilku budynków. W skansenie znajduje się między innymi XVII-wieczny kościółek przeniesiony ze Swornegaci, chata z Piechowic oraz wiatrak holenderski.

Nad jeziorem znajduje się wieża widokowa o wysokości prawie 36 m. Budynek dawnej szkoły, w której uczył Izydor Gulgowski, pełni obecnie funkcję świetlicy wiejskiej.

Historia[edytuj]

Pierwsza pisana wzmianka o jeziorze Wdzydze pochodzi z 1258 roku i ma związek z przynależnością do starostwa kiszewskiego. Pod koniec XVII w. we wsi Wdzydze mieszkało 11 rybaków i karczmarz. W 1780 roku wieś liczyła 40 mieszkańców. W końcu XIX w. była to wieś wyjątkowo biedna (z powodu piaszczystej gleby) i odcięta od świata. Mieszkańcy corocznie od wiosny do jesieni pracowali na saksach – u bauerów na Żuławach, w Saksonii i Meklemburgii. Wracali późną jesienią i aż do wiosny żyli w dotkliwej biedzie[4]. W 1894 roku, podczas germanizacji historycznego nazewnictwa pomorskiego, Niemcy zastąpili nazwę historyczną Wdzidze poprzez sztuczną i obcą kulturowo formę Sanddorf.

Przypisy

  1. Gmina Kościerzyna - informator turystyczny, ​ISBN 978-83-935985-0-2
  2. "Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych" pod. redakcją Andrzeja Chludzińskiego, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 2006ISBN 978-83-87258-86-3
  3. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​)
  4. Franciszek Mamuszka, Izabella TrojanowskaKościerzyna i ziemia kościerska – Wydawnictwo Morskie, Gdańsk, 1972

Zobacz też[edytuj]

Przypisy