Wojna kolonialna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wojna kolonialna – rodzaj wojny toczonej na terenie kolonii danego państwa lub o kolonie innych państw. Charakterystyczny dla kolonializmu epoki nowożytnej[1].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Za pierwsze wojny kolonialne uznaje się wojny (konkwisty) Portugalii[2] i Hiszpanii[3], które były skutkiem wielkich odkryć geograficznych. Prowadzone były przeciwko ludności rdzennej (Indianom) Ameryki Środkowej i Południowej w XVI wieku.

Wojna angielsko-francuska o dominację w Ameryce Północnej[edytuj | edytuj kod]

W latach 1754–1763, pomiędzy Wielką Brytanią a Francją miała miejsce wojna o hegemonię w Ameryce Północnej. Bliskość równoczesnej kolonizacji obecnego terytorium USA przez Anglików oraz Kanady przez Francuzów powodowała realną możliwość utraty nowo zdobytych kolonii i wpływów na rzecz rywala. Oba kraje nie miały zamiaru zrzec się swoich terytoriów.

Wykorzystując fakt równie napiętej sytuacji w Europie (wojna siedmioletnia), Anglicy rozpoczęli działania zbrojne. Na początku wojny żadna ze stron nie osiągnęła znaczącej przewagi. Wygrana Anglików w bitwie o Rzekę św. Wawrzyńca przechyliła szalę zwycięstwa na ich stronę. Pozwoliło im ono na przedostanie się na tereny obecnej Kanady i ostateczne pokonanie znajdujących się tam sił francuskich. Wielka Brytania umocniła swoją pozycję jako imperium światowe, lecz największe straty ponieśli mieszkańcy kolonii, na których terenie toczyły się walki.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Rewolucja amerykańska.

Wzrost poczucia tożsamości narodowej wśród angielskich kolonistów Ameryki oraz fatalna polityka ceł na towary tam eksportowane, wywołały wzrost nastrojów separatystycznych wśród Amerykanów. W roku 1775 rozpoczęło się powstanie kolonii wschodniego wybrzeża kontynentu, które w ciągu zaledwie paru tygodni przerodziło się w wielką rewolucję. Po serii zwycięskich batalii oraz ogłoszeniu niepodległości przez USA, Anglicy zaprzestali w jakikolwiek sposób starać się o ponowne przejęcie inicjatywy w utraconych dominiach.

Wojna ukazała również niechęć do prowadzenia wojny przez rząd w Londynie. Patrząc w perspektywie późniejszych konfliktów kolonialnych Imperium Brytyjskiego (np. wojny opiumowe czy powstanie Maorysów na Nowej Zelandii), taka polityka była ewenementem ukazującym pewną chwilową słabość Imperium.

Brytyjskie wojny kolonialne w XIX wieku[edytuj | edytuj kod]

Wojny kolonialne prowadzone były przez Brytyjczyków przez cały wiek XIX w Afryce, Azji i Oceanii:

Wojny kolonialne w wieku XX[edytuj | edytuj kod]

Większość krajów Afryki oraz Azji otrzymała niepodległość na drodze pokojowej. Wyjątkiem była polityka Francji i Portugalii, które broniły swoich kolonii i angażowały swoje wojska w walkach w Indochinach, w Algierii, Angoli czy Mozambiku. Mimo że państwa takie jak Francja i Portugalia wojen militarnie nie przegrały, to ze względu na sytuację międzynarodową i wewnętrzną atmosferę polityczną musiały uznać niepodległość dawnych kolonii.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marc Ferro, Historia kolonizacji, Warszawa 1997.
  2. Roger Crowley, Zdobywcy. Jak Portugalczycy zdobyli Ocean Indyjski i stworzyli pierwsze globalne imperium, Poznań 2016, ISBN 978-83-7818-890-2.
  3. HISTORY OF THE SPANISH EMPIRE, www.historyworld.net [dostęp 2021-01-26].
  4. wojny burskie, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-06-23].