Wojna kolonialna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wojna kolonialna - rodzaj wojny toczonej na terenie kolonii danego państwa lub o kolonie innych państw. Charakterystyczna dla kolonializmu epoki nowożytnej.

Geneza[edytuj]

Za pierwsze wojny kolonialne można uznać wojny Portugalii i konkwisty Hiszpanii, które były skutkiem wielkich odkryć geograficznych. Prowadzone one były w Ameryce Środkowej i Południowej w XVI wieku, a skierowane przeciwko tamtejszej ludności rdzennej - Indianom. Batalie Cortésa i Pizarra oraz innych konkwistadorów są pierwszymi walkami Europejczyków poza własnym kontynentem.

Wojna angielsko-francuska o dominację w Ameryce Północnej[edytuj]

W latach 1754-1763, pomiędzy Wielką Brytanią a Francją miała miejsce wojna o hegemonię w Ameryce Północnej. Bliskość równoczesnej kolonizacji obecnego terytorium USA przez Anglików oraz Kanady przez Francuzów powodowała realną możliwość utraty nowo zdobytych kolonii i wpływów na rzecz rywala. Oba kraje nie miały zamiaru zrzec się swoich terytoriów.

Wykorzystując fakt równie napiętej sytuacji w Europie (wojna siedmioletnia), Anglicy rozpoczęli działania zbrojne. Na początku wojny żadna ze stron nie osiągała znaczącej przewagi. Wygrana Anglików w Bitwie o Rzekę św. Wawrzyńca przechyliła szalę zwycięstwa na ich stronę. W łatwy sposób dostali się na tereny obecnej Kanady i ostatecznie pokonali znajdujące się tam siły francuskie. Wielka Brytania umocniła swoją pozycję jako imperium światowe, ale największy koszt zapłacili mieszkańcy kolonii, na których terenie toczyły się walki.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych[edytuj]

 Osobny artykuł: Rewolucja amerykańska.

Wzrost poczucia narodowego wśród angielskich kolonistów Ameryki oraz fatalna polityka ceł na towary tam eksportowane spowodowały dążenia Amerykanów do samostanowienia. W roku 1775 rozpoczęło się powstanie kolonii wschodniego wybrzeża kontynentu, które w ciągu zaledwie paru tygodni przerodziło się w wielką rewolucję. Po serii zwycięskich batalii oraz ogłoszeniu niepodległości przez USA, Anglicy zaprzestali w jakikolwiek sposób starać się o ponowne przejęcie inicjatywy w utraconych dominiach.

Wojna ta ukazała również niechęć do prowadzenia wojny przez rząd w Londynie. Ze względu na późniejsze wojny Brytyjczyków o swoje inne kolonie (np. wojny opiumowe czy powstanie Maorysów na Nowej Zelandii), taka polityka była ewenementem ukazującym pewną chwilową słabość Imperium. Rewolucja amerykańska jest najlepszym przykładem przegranej wojny o kolonie i późniejszych konsekwencjach niepodjęcia prób ich odzyskania.

Brytyjskie wojny kolonialne w XIX wieku[edytuj]

Wojny kolonialne prowadzone były przez Brytyjczyków przez cały wiek XIX w Afryce, Azji i Oceanii:

Wojny kolonialne w wieku XX[edytuj]

Większość krajów Afryki oraz Azji otrzymała niepodległość na drodze pokojowej. Wyjątkiem była polityka Francji, która broniła swoich kolonii i angażowała swoje swojska w walkach w Indochinach oraz w Algierii. Mimo że Francja obu wojen militarnie nie przegrała, to politycznie musiała uznać niepodległość obu państw odpowiednio w 1954 oraz 1962 roku.