Wydminy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°58′59″N 22°1′56″E
- błąd 38 m
WD 53°58'59.9"N, 22°1'59.9"E, 53°58'54.98"N, 22°1'56.60"E
- błąd 14 m
Odległość 83 m
Wydminy
wieś
Ilustracja
ul. Grunwaldzka
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat giżycki
Gmina Wydminy
Sołectwo Wydminy
Liczba ludności (2011) 2367[1]
Strefa numeracyjna 87
Kod pocztowy 11-510[2]
Tablice rejestracyjne NGI
SIMC 0772582
Położenie na mapie gminy Wydminy
Mapa konturowa gminy Wydminy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Wydminy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Wydminy”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Wydminy”
Położenie na mapie powiatu giżyckiego
Mapa konturowa powiatu giżyckiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Wydminy”
Ziemia53°58′59″N 22°01′56″E/53,983056 22,032222
Strona internetowa

Wydminy (niem. Widminnen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Wydminy. Siedziba gminy Wydminy. Dawniej samodzielne miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Miejscowość jest położona nad Jeziorem Wydmińskim, jest wsią letniskową z ośrodkami wczasowymi i domami wypoczynkowymi.

Przez miejscowość przebiega linia kolejowa nr 38 Białystok – Głomno. Na stacji Wydminy zatrzymują się pociągi REGIO.

W miejscowości funkcjonuje Zespół Szkół Ogólnokształcących, w skład którego wchodzi Szkoła Podstawowa oraz Samorządowe Liceum Ogólnokształcące, a także Gminny Ośrodek Kultury, Gminna Biblioteka Publiczna, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Centrum Usług Wspólnych.

Integralne części wsi Wydminy[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0772599 Ernstowo przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XIII w. Krzyżacy zajęli i zniszczyli gród pruski Wydemyns. Obecna wieś została założona w 1480 roku w miejscu dawnego grodu. W 1656 r. Wydminy zostały zniszczone przez Tatarów.

W 1600 roku wieś zamieszkiwała wyłącznie ludność polska. W 1820 roku w parafii na 632 uczniów nie było ani jednego znającego język niemiecki. W 1852 r. wybuchł wielki pożar, który zniszczył większą szczęść zabudowy. W 1896 r. zauważalny był wyraźny efekt akcji germanizacyjnej: na 5200 parafian tylko 1400 było Polakami[5]. W czasie I wojny światowej, w 1914 roku, 75% wsi zostało zniszczone. Odbudowa nastąpił po wojnie. W latach 30. XX w. zaczęła się rozwijać turystyka, powstały wówczas dwa hotele i cztery restauracje[6]. Zniszczenia wojenne w trakcie II wojny światowej obejmowały 75% zabudowy.

Od 5 lipca 1945 do 27 września 1945 Wydminy posiadały prawa miejskie[7][8].

14 lutego 1946 roku Wydminy zostały opanowane przez III Brygadę Wileńską Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzony przez podporucznika Kazimierza Chmielowskiego pseudonim "Rekin". Zajęli wówczas posterunek Milicji Obywatelskiej i wywiesili biało-czerwone flagi. Następnie udali się w stronę Puszczy Boreckiej, gdzie stoczyli bitwę pod Gajrowskimi z wojskami NKWD, UB i Ludowego Wojska Polskiego[9].

W 2012 r. w obrębie miejscowości wybudowane zostały trzy wiatraki.

W 2017 oraz w 2020 Rada Gminy Wydminy bezskutecznie starała się o nadanie praw miejskich. Pierwszy wniosek uzyskał negatywną opinię Rady Ministrów wskutek nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej, negatywnej opinii wojewody warmińsko-mazurskiego, który stwierdził m.in. niestarannie przeprowadzone konsultacje lokalne, brak instytucji pełniących ponadlokalne funkcje miastotwórcze i brak dokumentacji w zakresie działań rozwojowych Wydmin. Drugi wniosek został odrzucony z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych przy zorganizowanych konsultacjach społecznych, w których wniosek poparło 62,55% głosujących[10][11].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Małomiasteczkowa zabudowa złożona z zabytkowych kamieniczek z XIX i pocz. XX w. z wydłużonym rynkiem
  • Kościół pw. Chrystusa Zbawiciela z XVI w., spalony w 1572 r., odbudowany w 1701. Wieża kościelna z 1654 r. Wystrój wnętrza barokowy
  • Budynek Zespołu Szkół Ogólnokształcących

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Wydminy w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2017-06-04] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1557 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 223-224
  6. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​ISBN 83-7200-631-8​ s. 360
  7. Informacje o Gminie Wydminy. mazury.pc.pl, 9.
  8. Wrota Warmii i Mazur, wrota.warmia.mazury.pl [dostęp 2017-11-27].
  9. Andrzej Potocki, Wielka uroczystość w małych Wydminach, wpolityce.pl, 26 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-27].
  10. M. Zbrożek, Wydminy chcą zyskać prawa miejskie – zdecydowali radni, Radio Olsztyn, 30 marca 2020 [dostęp 2020-04-16] (pol.).
  11. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 218

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]