Wzgórze Czwartek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Panorama Czwartku w 2007, widok od południa. Na zdjęciu widoczny kościół pw. św. Mikołaja i gmach Gimnazjum i XXI LO im. św. Stanisława Kostki
Kościół św. Mikołaja i Wzgórze Czwartek, zdjęcie opublikowane w 1964
Widok z Czwartku na Podzamcze, w tle Stare Miasto

Wzgórze Czwartek – wzniesienie na terenie lubelskiego Śródmieścia, położone na północ od Starego Miasta, historycznie jedna z najstarszych części Lublina, przy trakcie prowadzącym na Ruś.

Geografia[edytuj]

Czwartek stanowi część wysoczyzny lessowej położonej nad doliną Czechówki na północny zachód od doliny Bystrzycy. Jego granice stanowią: ul. Czwartek (od północy), ul. Podzamcze (od wschodu), ul. Ruska (od południa) i ul. Lubartowska (od zachodu)[1].

Historia[edytuj]

Nazwa wzgórza pochodzi od odbywających się w czwartki jarmarków. Początki osadnictwa na tym terenie sięgają VI wieku, kiedy to rozwinęła się osada, uważana za najstarszą w Lublinie, która potem rozprzestrzeniła się na sąsiednie wzgórza: Zamkowe, Staromiejskie, Grodzisko (stary kirkut), Żmigród, Białkowskie. Świadczą o tym znalezione pozostałości chat i palenisk.

Na wzgórzu wznosi się obecnie kościół pw. św. Mikołaja, prawdopodobnie wzniesiony w X wieku z fundacji Mieszka I, w miejscu dawnego chramu. Hipoteza ta nie została jednak potwierdzona. Patronem kościoła jest św. Mikołaj, szczególnie czczony w Kościele Wschodnim, opiekun kupców i dzieci – wskazuje to na handlowy charakter osiedla. Dokumenty z 1424 potwierdzają istnienie w tym miejscu drewnianej kaplicy[2].

W 1603 na Czwartku istniały cechy: szewski, piekarski, krawiecki i kuśnierski. Ponadto przy kościele była szkoła w domu murowanym i szpital dla 10 ubogich, a w połowie XVII wieku powstało na Czwartku „Stowarzyszenie, czyli Bractwo Muzyków Różnych Instrumentów Używających”[3]. W późniejszych latach Czwartek był wielokrotnie niszczony, jako że nie posiadał umocnień obronnych. Jedynie kościół jest zachowanym do dziś elementem historycznej zabudowy. Pod koniec XIX wieku pojawiły się na Czwartku kamienice czynszowe i zabudowania o charakterze dworkowym, jednak zostały one rozebrane podczas II wojny światowej.

Po 1958 wybudowano na Czwartku 3 budynki 9-kondygnacyjne i kilka 5-kondygnacyjnych punktowców, wszystkie o charakterze mieszkalnym. U stóp wzgórza Czwartek znajduje się wciąż czynne targowisko, istniejące tu od kilkuset lat[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dariusz Kapciowski, Wzgórze Czwartkowskie i Podzamcze [w:] Piotr Kawałko, Zbigniew Nestorowicz, Marek Szymański (red.), Lublin. Przewodnik, Lublin: Gaudium, 2016, s. 50, ISBN 978-83-7548-115-0.
  2. Małgorzata Domagała, Na Czwartku zaczęła się historia Lublina, "Gazeta Wyborcza", str. 02, mutacja: Lublin, 23 lipca 2007
  3. Dzielnice Lublina - Czwartek (dawne przedmieście), teatrnn.pl, dostęp: 13 listopada 2014
  4. Oficjalny portal miasta Lublin - Szlak Wielokulturowy, dostęp: 29-08-2010