Zaręby Kościelne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zaręby Kościelne
Herb
Herb
Kościół pw. św. Apostoła Szymona i Judy Tadeusza w Zarębach Kościelnych
Kościół pw. św. Apostoła Szymona i Judy Tadeusza w Zarębach Kościelnych
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat ostrowski
Gmina Zaręby Kościelne
Liczba ludności (31.12.2007) 690
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 07-323
Tablice rejestracyjne WOR
SIMC 0411855
Położenie na mapie gminy Zaręby Kościelne
Mapa lokalizacyjna gminy Zaręby Kościelne
Zaręby Kościelne
Zaręby Kościelne
Położenie na mapie powiatu ostrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostrowskiego
Zaręby Kościelne
Zaręby Kościelne
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Zaręby Kościelne
Zaręby Kościelne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zaręby Kościelne
Zaręby Kościelne
Ziemia52°45′25″N 22°07′25″E/52,756944 22,123611
Strona internetowa miejscowości

Zaręby Kościelnewieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Zaręby Kościelne. Miejscowość, leżąca nad rzeką Brok (dopływ Bugu), jest siedzibą gminy Zaręby Kościelne.

Wieść jest siedzibą parafii św. Stanisława. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Ostrów Mazowiecka - Wniebowzięcia NMP.

Historia[edytuj]

Początki wsi sięgają roku 1410, kiedy to rycerz Świętosław z Zarembina, otrzymał od księcia Janusza I 20 włók ziemi nad rzeką Brok - powstała wtedy wsie Borkowo i Zarębino, przy czym Borkowo dało początek dzisiejszym Zarębom Kościelnym. W 1430 powstał tu pierwszy kościół, w 1449 powstała parafia Zareby Kościelne. Pierwszy kościół, który spłonął w 1462, został odbudowany w 1512[1].

W 1680 w Zarębach istniała szkoła żydowska, wyznaczono też miejsce na kirkut. Na początku XVIII wieku miejscowość otoczona była przez liczne zaścianki szlacheckie i nabrała charakteru miasteczka z uwagi na oddalenie od większych skupisk miejskich[2]. Dzięki staraniom Szymona Zaremby, sędziego ziemskiego sieradzkiego, w 1761 sprowadzili się tu zakon reformatów, którzy w latach 1765-1774 wzniósł tutaj kościół i klasztor. Kościół konsekrowano w 1792. Po III rozbiorze Polski w 1795 miejscowość znalazła się w zaborze pruskim, a w latach 1807-1815 w granicach Księstwa Warszawskiego, a później w Królestwie Kongresowym[1].

Tablica upamiętniająca 150. rocznicę wybuchu powstania styczniowego

W 1862 o 3 km od miejscowości poprowadzono linię kolejową warszawsko-petersburską, co wpłynęło na ożywienie gospodarcze regionu. Rozwinął się tu głównie przemysł drzewny. Wskutek represji władz zaborczych po powstaniu styczniowym nastąpiła w 1866 likwidacja zakonu. Zakonnicy zostali wywiezieni do Pińczowa, kościół klasztorny zamieniony na parafialny, a zbiory biblioteczne przejęło Seminarium Duchowne w Płocku. W 1881 spłonął stary kościół, odbudowany w latach 1882-1900. Na początku XX wieku powstały tu budynki poczty, szkoły, młyn parowy i biblioteka publiczna[1]. W końcu XIX wieku istniały tu szkoła początkowa, sąd gminny, 2 kościoły, synagoga, 7 wiatraków, a miasteczko liczyło 968 mieszkańców[2].

Kościół parafialny pw. św. Stanisława w Zarębach Kościelnych

Rozwój miejscowości przerwała I wojna światowa: w sierpniu nastąpiła 1915 ewakuacja części mieszkańców w głąb Imperium Rosyjskiego i spłonęła zabudowa rynku. Do II wojny światowej koegzystowały tutaj dwie społeczności obywateli II Rzeczypospolitej: Polacy i Żydzi. Istniała tu szkoła żydowska z teatrem amatorskim. W 1929 do miejscowości przybyły siostry Westiarki zaproszone przez proboszcza do opieki nad kościołem. W latach 1929-1930 siłami mieszkańców wzniesiono przystanek kolejowy Zaręby Kościelne oraz drogę prowadzącą do niego[1].

14 września 1939 miejscowość zajęli Niemcy, a 24 września Rosjanie na mocy ustaleń niemiecko-radzieckich. W pobliżu przebiegała granica niemiecko-radziecka, czego świadectwem są zachowane do dziś schrony. Do 22 czerwca 1941 miejscowość znajdowała się w granicach ZSRR, w tym czasie na rynku powstał pomnik Lenina. W 1940 Rosjanie dokonali reformy edukacji - szkołą żydowska stałą się szkołą rosyjską. 22 czerwca 1941 roku radzieckie umocnienia zaatakowali Niemcy i w wyniku ostrzału zniszczeniu uległo 70% miejscowości. Niemal cała społeczność żydowska Zarębów została wymordowana przez Niemców w 28 września 1941 w lasach koło wsi Mianówek. 14 sierpnia 1944 roku do miejscowości wkroczyli Rosjanie z 1 Frontu Białoruskiego[1].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie łomżyńskim.

Zabytki[edytuj]

Zaręby posiadają długą tradycję szkolnictwa i walk niepodległościowych. Interesujące obiekty: dwa kościoły – wspomniany wyżej zespół klasztorny wraz z Kościołem św. Apostoła Szymona i Judy Tadeusza oraz pochodzący z początku XX wieku, neogotycki kościół parafialny pw. św. Stanisława z obrazem Wniebowzięcia NMP.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e Historia Gminy/Parafii Zaręby Kościelne. Urząd Gminy Zaręby Kościelne. [dostęp 2015-08-12].
  2. a b Zaręby Kościelne w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

Linki zewnętrzne[edytuj]