Zastava 750

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zastava 600/750/850
Ilustracja
Zastava 750 sprzed 1968 roku
Inne nazwy Yugo 750/850 (Turcja)
Zastava lub Fiat 750Z (Kolumbia)
Producent Zastava
CCA
Tofaş
Projektant Dante Giacosa (Fiat 600)
Okres produkcji 1955–1985
Miejsce produkcji Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Kragujevac
Kolumbia Bogota
Turcja Bursa
Następca Zastava/Yugo Koral
Dane techniczne
Segment A/B
Typy nadwozia 2–drzwiowy fastback
Silniki Benzynowe:
633 cm³ (600)
767 cm³ (750)
848 cm³ (850)
Skrzynia biegów 4–biegowa manualna
Rodzaj napędu silnik z tyłu, napęd na tylne koła
Długość 3295 mm
Szerokość 1378 mm[1]
Wysokość 1405 mm[1]
Rozstaw osi 2000 mm
Masa własna 605 kg[1]
Zbiornik paliwa 30 l[1]
Liczba miejsc 4
Ładowność 4 osoby + 40 kg bagażu
Dane dodatkowe
Modele
bliźniacze
Fiat 600
SEAT 600
Konkurencja Polski Fiat 126p
Trabant 601
ZAZ-965/965A

Zastava 600/750/850 – odmiana licencyjna samochodu Fiat 600, produkowana w Jugosławii przez zakłady Zastava w latach 1955–1985.

Historia i opis modelu[edytuj | edytuj kod]

Produkcję pojazdu jako Zastava 600 rozpoczęto 18 października 1955 roku w jugosłowiańskiej fabryce Zavodi Crvena Zastava w Kragujevacu (Socjalistyczna Republika Serbii)[2]. Pojazd stanowił początkowo montowaną z włoskich części wersję samochodu Fiat 600[3]. Porozumienie o współpracy koncernu Fiat z jugosłowiańskimi zakładami Crvena Zastava, dotyczące różnych modeli samochodów, podpisano 12 sierpnia 1954 roku[2].

W 1960 roku pojawiła się wersja 750, odpowiadająca włoskiemu Fiatowi 600D[a], wyposażona w benzynowy silnik R4 o pojemności 767 cm³ umieszczony wzdłużnie z tyłu, był on chłodzony cieczą, stopień sprężania wynosił 7,5, osiągał moc 25 KM przy 4800 obr./min, moment obrotowy 46 Nm przy 2500 obr./min. Samochód rozwijał prędkość maksymalną 110 km/h[3]. Oznaczenie „750” dla jugosłowiańskich samochodów przyjęto jako lepiej korespondujące z faktyczną pojemnością silnika[2].

Z uwagi na duży popyt w Jugosławii na tanie, popularne samochody, wkrótce po rozpoczęciu montażu podjęto decyzję o uruchomieniu ich produkcji licencyjnej, pozwalającej na zwiększenie ilości wypuszczanych pojazdów. Od lat 60. Zastava 750 wytwarzana była od podstaw w Jugosławii, przy tym silniki produkował Zakład im. 21 Maja w Belgradzie[4]. Od 1968 roku produkowano model Zastava 750M, w którym zmieniono kierunek otwierania drzwi, zawieszając je na przedniej krawędzi[5]. W 1969 roku wprowadzono większe reflektory z przodu oraz zrezygnowano z chromowanych kłów na zderzakach[5]. Z biegiem czasu zrezygnowano z chromowanych ozdób przedniego pasa samochodu, pozostawiając jedynie uproszczony znak firmowy pośrodku gładkiego przodu. W 1975 roku zmodernizowano wnętrze, wprowadzając m.in. deskę przyrządów z miękkimi bezpieczniejszymi nakładkami i innym zestawem wskaźników, kierownicę od Fiata 126 i pasy bezpieczeństwa[6]. Podstawowy model wówczas nazywano Zastava 750S, a wersję z lepszym wyposażeniem 750L (Luxe – miała ona m.in. lepsze wykończenie, półkę pod deską rozdzielczą i małe kły na zderzakach, z gumowymi nakładkami; wersja S miała podłużną gumową nakładkę na zderzaku)[6].

W 1978 roku przedstawiono modele 750SC i LC z silnikiem o mocy zwiększonej do 22 kW/30 KM, który rozpędzał auto do prędkości 120 km/h[6]. Od lipca 1980 roku zastąpiły je w produkcji modele 750SE i 750LE, z silnikiem spełniającym europejskie normy czystości, zamkniętym układem chłodzenia z termostatem, dwuobwodowym układem hamulcowym i innymi ulepszeniami[6]. W roku 1980, na salonie w Belgradzie przedstawiono model 850 z silnikiem z Fiata 850 o pojemności 848 cm³, moc 23,4 kW/32 KM rozpędzającym auto do 125 km/h. Produkcję zakończono 18 listopada 1985 roku, powstało 923 487 egzemplarzy modelu[6][7].

Od 1977 do 1984 roku samochód montowany był przez fabrykę Compañía Colombiana Automotriz (CCA) w stolicy Kolumbii – Bogocie, pod nazwą Zastava 750Z lub Fiat 750Z[7]. Po zakończeniu produkcji oprzyrządowanie zostało sprzedane tureckim zakładom Tofaş, gdzie były dalej produkowane pod marką Yugo[6].

Pojazd potocznie nazywany jest w krajach byłej Jugosławii „ficią” (Fića (Фићa) lub Fićo (Фићo) w Serbii, Bośni, Czarnogórze i Chorwacji, Fičo lub Fičko w Słowenii oraz Fikjo (Фиќо) w Macedonii). Przydomek pochodzi od nazwy głównego bohatera komiksu publikowanego przez gazetę „Borba” w pierwszych latach produkcji samochodu[7]. Samochód odegrał zasadniczą rolę w powszechnym zmotoryzowaniu Jugosławii po II wojnie światowej, podobnie jak inne tanie i proste małe samochody w innych krajach[6]. Auta eksportowano także do innych krajów, początkowo tylko bloku wschodniego z uwagi na warunki licencji[1]. Pierwszym krajem, dokąd je eksportowano, była Polska[1], w latach 1965–1970 (dopóki nie rozpoczęto tam produkcji Polskiego Fiata 126p). Od połowy lat 70. eksportowano je także do Ameryki Łacińskiej[1].

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Wersja Silnik: Śr. × skok tłoka: St. sprężania: Moc maks: Maks. moment obrotowy 0-100 km/h: V-max:
600[8] R4 0,6 l (633 cm³) 60 mm x 56 mm 7,5:1 21,5 KM (16 kW) przy 4600 obr./min 45 Nm przy 3250 obr./min b.d. 100 km/h
750[8] R4 0,8 l (767 cm³) 62 mm x 63,5 mm 7,5:1 25 KM (18,5 kW) przy 4800 obr./min 46 Nm przy 2500 obr./min 54 s 110 km/h
750S[9] R4 0,8 l (767 cm³) 62 mm x 63,5 mm 7,5:1 30 KM (22 kW) przy 5400 obr./min 51 Nm przy 3600 obr./min 31,7 s 120 km/h
850[10] R4 0,8 l (848 cm³) 65 mm x 63,5 mm 7,4:1 32 KM (23,4 kW) przy 5400 obr./min 55 Nm przy 2500 obr./min 29,4 s 125 km/h

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Zastava 750, „Awtoliegendy SSSR i Socstran” nr 178, s.5-6, początkowo montowany Fiat 600D oznaczony był jako Zastava 600D, a dopiero w 1962 roku został oznaczony Zastava 750.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Zastava 750, „Awtoliegendy SSSR i Socstran” nr 178, s.12-13
  2. a b c Zastava 750, „Awtoliegendy SSSR i Socstran” nr 178, s.4-5
  3. a b Grzegorz Gardynik: Jak powstała Zastava 750. klubzastava.pl, 2005. [dostęp 2015-11-10].
  4. Zastava 750, „Awtoliegendy SSSR i Socstran” nr 178, s.6
  5. a b Zastava 750, „Awtoliegendy SSSR i Socstran” nr 178, s.7-10
  6. a b c d e f g Zastava 750, „Awtoliegendy SSSR i Socstran” nr 178, s.10-11
  7. a b c Jason Vuic: The Yugo: The Rise and Fall of the Worst Car in History. Macmillan, 2011, s. 67. ISBN 978-1-4299-4539-4. (ang.)
  8. a b 1964 Zastava 750. automobile-catalog.com, 2015. [dostęp 2015-11-11].
  9. 1977 Zastava 750 SE. automobile-catalog.com, 2015. [dostęp 2015-11-11].
  10. 1980 Zastava 850. automobile-catalog.com, 2015. [dostęp 2015-11-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zastava 750. „Awtoliegendy SSSR i Socstran”. Nr 178, 2016. Moskwa: DeAgostini. ISSN 2071-095X (ros.).