Przejdź do zawartości

Zdzisław Raabe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Zdzisław Raabe
Data i miejsce urodzenia

19 października 1909
Kraków

Data i miejsce śmierci

12 lutego 1972
Warszawa

Zawód, zajęcie

zoolog

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1943–1989) Medal 10-lecia Polski Ludowej
Grób zoologa Zdzisława Raabego na cmentarzu Powązkowskim

Zdzisław Raabe (ur. 19 października 1909 w Krakowie, zm. 12 lutego 1972 w Warszawie) – polski zoolog, parazytolog.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Henryka Wacława i Julii z Wyleżyńskich h. Trzaska (1882–1955), był starszym bratem Leszka[1]. W 1927 ukończył Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie[2]. W latach 1927–1930 studiował nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Praktykował w stacjach hydrobiologicznych na Helu i Wigrach oraz w Morskiej Stacji Biologicznej w Neapolu i Instytucie Oceanograficznym w Monako. W latach 1929–1939 był pracownikiem naukowym Państwowego Muzeum Zoologicznego. W latach 1933–1935 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. W stopniu podporucznika 30 Pułku Strzelców Kaniowskich brał udział w kampanii wrześniowej oraz obronie Warszawy. Ranny dostał się do niewoli niemieckiej. Podczas okupacji przebywał w Oflagu VI B Dössel, gdzie działał w ruchu oporu.

W czerwcu 1945 powrócił do Warszawy, i do 1946 pracował jako kustosz Muzeum Zoologicznego. W 1945 doktoryzował się na Uniwersytecie Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie na podstawie rozprawy Z badań nad rodziną Hysterpoinetidae Desing (Ciliata – Holotricha). Od stycznia 1946 pracował na UMCS, początkowo jako organizator Muzeum Przyrodniczego tej uczelni, a po habilitacji w 1947 (rozprawa Drogi przystosowań morfologicznych do życia pasożytniczego wśród wymoczków) jako kierownik Katedry Zoologii i Parazytologii przy wydziale weterynarii (profesor nadzwyczajny od 1948). W tym czasie przebywał w różnych instytutach specjalistycznych w Moskwie i Leningradzie(1946), Splicie (1947) i Tihany (1949)[3]. Od 1953 sprawował funkcję dyrektora Instytutu Zoologii Uniwersytetu Warszawskiego, od 1956 jako profesor zwyczajny[3].

Był również członkiem Polskiej Akademii Nauk (1965 członek korespondent, 1971 członek rzeczywisty) i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1951) oraz założycielem i redaktorem czasopisma międzynarodowego „Acta Protozoologica” (1963–1972). Publikował prace naukowe także w „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” (1949–1954) oraz „Acta Parasitologica Polonica” (1953–1968)[3]. Opracował podręcznik akademicki Zarys protozoologii (1964) i liczne prace popularnonaukowe.

Uważany[przez kogo?] za jednego z głównych polskich zwolenników pseudonaukowej teorii Trofima Łysenki, który odrzucał teorie genetyki (patrz Zoologia dla wyższych szkół rolniczych 1957). W pracy naukowej zajmował się protozoologią, morfologią porównawczą orzęsków i protoparazytologią.

W 1936 ożenił się z Janiną Lange (zm. 2001). Mieli syna Zbigniewa[1].

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 93-1-5)[4].

Znaczenie w historii nauki

[edytuj | edytuj kod]

Osiągnięcia

[edytuj | edytuj kod]

Raabe zajmował się grupą orzęsków, zwaną dziś Rhynchodida, i przedstawił ich syntezę taksonomiczną[5]. Opisał też liczne nowe taksony orzęsków, między innymi rząd Ephelotida Raabe, 1964[5] oraz rodzaje, na przykład Hypocomidium Raabe, 1938[6], Cotylothigma Raabe, 1949[5], Ambiphrya Raabe, 1952[7] i Kozloffiella Raabe, 1970[5].

Wybrane publikacje naukowe

[edytuj | edytuj kod]
  • Badania nad niektórymi gatunkami Conchophthirus Stein (1932)
  • Sur quelques espèces nouvelles d'infusoires parasites de Comatules (1938)
  • Z badań nad rodziną Hysterocinetidae Diesing (Ciliata-Holotricha) (1939)
  • Drogi przystosowań morfologicznych do życia pasożytniczego wśród wymoczków (1947)
  • Próba rewizji systemu pierwotniaków (1947)
  • Badania nad wymoczkami z podrzędu Thigmotricha (Thigmotricha Ch. i Lw.) (1947–1950)
  • Uwagi o Urceolaridae (Ciliata-Peritricha) skrzeli ryb (1950)
  • Zoologia dla wyższych szkół rolniczych (1957)
  • Zarys protozoologii (1964)
  • Ordo Thigmotricha-Holotricha (Ciliata) (1967–1972)

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]
  • Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia w dziedzinie nauk matematyczno-przyrodniczych za prace z zakresu systematyki i biologii pierwotniaków pasożytniczych (1950)[10]
  • Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego I stopnia (1963, 1965)[2]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

Na jego cześć nazwano pewną liczbę taksonów, na przykład rodzaje Raabella Chatton & Lwoff, 1950 (pasożyty omułków i innych małży morskich)[11] i Raabena Wolska, 1967 (pasożyt słonia indyjskiego)[12][13] oraz gatunek Haplosporidium raabei Molloy, Giambérini, Stokes, Burreson & Ovcharenko[14] (pasożyt racicznicy).

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Zdzisław Raabe M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-03-20].
  2. ↑ a b Bernard Bezubik, Prof. dr Zdzisław Raabe (1909–1972) - Wspomnienie pośmiertne „Wiadomości Parazytologiczne” nr 2-3, 1972, s. 425-427 [dostęp 2024-03-20].
  3. ↑ a b c Zbigniew Wójcik, Raabe Zdzisław [online], Giganci Nauki [dostęp 2024-03-20] (pol.).
  4. ↑ Cmentarz Stare Powązki: JULIA RAABE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-11-19].
  5. ↑ a b c d Denis H. Lynn (red.), The Ciliated Protozoa, „SpringerLink”, 2010, DOI: 10.1007/978-1-4020-8239-9 [dostęp 2025-11-16] (ang.).
  6. ↑ WoRMS - World Register of Marine Species - Hypocomidium Raabe, 1938 [online], www.marinespecies.org [dostęp 2025-11-16].
  7. ↑ Zdzisław Raabe, Ambiphrya miri g. n., sp. n. — forma pośrednia między Peritricha-Mobilia a Peritricha-Sessilia, „Annales UMCS, Sectio C”, 6 (10), 1952, s. 339–358 [dostęp 2025-11-16].
  8. ↑ M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1588 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”.
  9. ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
  10. ↑ Przyznanie Państwowych Nagród Naukowych i Artystycznych. „Nowa Kultura”. Rok I, Nr 19, s. 2, 6 sierpnia 1950. Warszawa: Związek Literatów Polskich. [dostęp 2024-08-24]. 
  11. ↑ Zdzisłąw Raabe, Ordo Thigmotricha ( Ciliata—Holotricha). III: Familiae Ancistrocomidae et Sphenophryidae, „Acta Protozoologica”, 7 (31), 1970, s. 385–463.
  12. ↑ Maria Wolska, Study on the family Blepharocorythidae Hsiung. III. Raabena bella gen. n., sp. n. from the intestine of the Indian elephant, „Acta Protozoologica”, 4 (27), 1967, s. 285–290.
  13. ↑ Akira Ito, Two new Raabena species and a new Pararaabena species (Ciliophora, Entodiniomorphida) with redescriptions of Raabena bella and Pararaabena dentata, „European Journal of Protistology”, 89, 2023, s. 125986, DOI: 10.1016/j.ejop.2023.125986, ISSN 0932-4739 [dostęp 2025-11-16].
  14. ↑ D.P. Molloy, L. Giambérini, N.A. Stokes, E.M. Burreson, M.A. Ovcharenko, Haplosporidium raabei n. sp. (Haplosporidia): a parasite of zebra mussels, Dreissena polymorpha (Pallas, 1771), „Parasitology”, 139 (4), 2012, s. 463–477, DOI: 10.1017/S0031182011002101, ISSN 1469-8161 [dostęp 2025-11-16] (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zdzisław_Raabe&oldid=78123550”