Zygmunt Klemensiewicz (fizyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polskiego fizyka. Zobacz też: inne osoby o takim imieniu i nazwisku.
Zygmunt Aleksander Klemensiewicz
Data i miejsce urodzenia 24 kwietnia 1886
Kraków
Data i miejsce śmierci 25 marca 1963
Gliwice
Zawód, zajęcie chemik, fizyk

Zygmunt Aleksander Klemensiewicz (ur. 24 kwietnia 1886 w Krakowie, zm. 25 marca 1963 w Gliwicach) – polski chemik i fizyk, profesor chemii fizycznej i elektroniki Politechniki Lwowskiej, taternik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Roberta (nauczyciela historii i geografii, dyrektora gimnazjum) i Marii Józefy z Reichmanów (pisarki i tłumaczki literatury skandynawskiej). Od 1892 mieszkał wraz z rodzicami we Lwowie, gdzie w 1904 ukończył gimnazjum, po czym w latach 1904–1908 studiował chemię, fizykę i matematykę na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego.

W lipcu 1908 r. na podstawie pracy Chlorek antymonowy jako rozczynnik jonizujący wykonanej u prof. Stanisława Tołłoczki uzyskał stopień doktora filozofii. Następnie jako stypendysta Wydziału Krajowego wyjechał do Instytutu kierowanego przez prof. Fritza Habera w Karlsruhe. Zajął się nową wówczas dziedziną przewodnictwa elektrycznego w gazach. Pracując z Haberem w Karlsruhe opracował pierwszą elektrodę szklaną, stosowaną później w niezmienionej formie przez dziesięciolecia[1][2]. Habilitował się w 1912 r. na Uniwersytecie Lwowskim i został docentem na tej uczelni. W 1913 r. otrzymał stypendium fundacji Carnegie-Curie na wyjazd do Instytutu Radowego w Paryżu, gdzie pracował aż do wybuchu I wojny światowej pod kierunkiem Marii Skłodowskiej-Curie. Zapoznał się tam z zagadnieniami i techniką pomiarów promieniotwórczości. W czasie wojny pracował w Instytucie Pasteura, a później w fabryce salwarsanu. W latach 1920–1940 był profesorem zwyczajnym chemii fizycznej i elektroniki Politechniki Lwowskiej, był członkiem Polskiego Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie[3].

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę został aresztowany przez sowietów 19 marca 1940 w Nowosielicach. Był więziony w Skolem, Stryju, od marca 1940 w Charkowie, od września 1940 w Starobielsku, gdzie w październiku 1940 został skazany na karę 5 lat łagru. Został wywieziony do Kazachstanu, gdzie odbywał karę (1940–1942). Po układzie Sikorski-Majski odzyskał wolność 28 sierpnia 1942. Wraz z armią polską przez Iran i Egipt dotarł do Wielkiej Brytanii, gdzie przebywał w latach 1944–1956. Na emigracji członek-założyciel Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. Po powrocie do Polski w 1956 r. był profesorem Politechniki Śląskiej w Gliwicach.

Był zapalonym taternikiem i alpinistą. W 1913 r. wydał Zasady taternictwa – pierwszy polski podręcznik taternictwa. Uprawiał narciarstwo – był doświadczonym turystą-narciarzem. Zajmował się także fotografią, w tym fotografią górską, której poświęcił jeden rozdział Zasad taternictwa. W dwudziestoleciu międzywojennym był wiceprezesem PZN. W wielu górskich wyprawach towarzyszyła mu żona Stefania z domu Wieniewska (zm. 2 marca 1975 w Krakowie[4].). Współzałożyciel Kółka Taterników (później Himalaya Club)[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Bodnar. Zygmunt Klemensiewicz 1886 – 1963. „Postępy Fizyki”. 15 (1), s. 3-10, 1964. 
  2. F. Haber und Z. Klemensiewicz. Über elektrische Phasengrenzkräft. Zeitschrift für Physikalische Chemie. Leipzig. 1909 (Vorgetragen in der Sizung der Karlsruher chemischen am 28. Jan. 1909).
  3. Czasopismo Techniczne. R. 54, 10 sierpnia 1936, Nr 15 s. 266
  4. Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 28, s. 94, Czerwiec 1975. Koło Lwowian w Londynie. 
  5. Janusz Kurczab: Historia polskiego wspinania. Cz. I – Tatry od prapoczątków do lat międzywojennych (pol.). wspinanie.pl, 2009-05-12. [dostęp 2015-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-30)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]