Dolina (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dolina
Долина
Ilustracja
Dolina, kościół katolicki (1839)
Herb Flaga
Herb flaga Doliny
Państwo

 Ukraina

Obwód

 iwanofrankiwski

Rejon

Dolina

Data założenia

979

Prawa miejskie

1431

Powierzchnia

27 km²

Populacja (2020)
• liczba ludności
• gęstość


20 716
767 os./km²

Nr kierunkowy

+380 3477

Kod pocztowy

77500

Tablice rejestracyjne

AT

Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa konturowa obwodu iwanofrankiwskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Dolina”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej znajduje się punkt z opisem „Dolina”
Położenie na mapie Polski w 1939 r.
Mapa konturowa Polski w 1939 r., na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Dolina”
Ziemia48°58′N 24°00′E/48,966667 24,000000
Strona internetowa
Portal Ukraina
Miasto na mapie Wacława Grodeckiego, Poloniae finitimarumgue locarum descriptio[1]

Dolina (ukr. Долина, Dołyna) – miasto na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie iwanofrankiwskim. 20 716 mieszkańców (2020)[2], dla porównania spis powszechny w 2001 zanotował ich 20 696[3].

Miasto królewskie lokowane w 1431 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim[4].

Do 1772 w granicach Rzeczypospolitej, w latach 1772–1918 roku – miasto powiatowe pod zaborem austriackim w Królestwie Galicji i Lodomerii w Cesarstwie Austriackim. W latach 1918–1939 – miasto powiatowe w województwie stanisławowskim w Rzeczypospolitej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dolina została założona w X wieku na terenach bogatych w złoża soli. W XII wieku mieszkańcy zajmowali się wydobyciem soli, rolnictwem i hodowlą bydła. W tym czasie w Dolinie powstał klasztor Wniebowstąpienia Pańskiego, a mnich Teoklist zaczął prowadzić kronikę miejscowości. 1472 rok to pierwsza znana data pojawienia się Żydów w Dolinie[5]. W 1565 i 1570 roku należała do żupy dolińskiej[6]. W XVI wieku osiedlili się z Dolinie pierwsi Żydzi[7]. W 1525 roku miasto lokowano na prawie magdeburskim; miejscowość otrzymała wówczas prawo warzenia soli. W 1594 roku najazd tatarski wyrządził miastu znaczne szkody[8].

Po rozbiorach Rzeczypospolitej w 1791 roku Austriacy krótkotrwale (na kilka lat) odebrali Dolinie prawa miejskie. W 1811 roku w ramach reformy oświatowej w mieście powstała dwuklasowa szkoła ogólna, a pod koniec tego wieku – pięcioklasowa szkoła męska i czteroklasowa (później sześcioklasowa) szkoła żeńska z językiem polskim. Nie powiodły się starania mieszkańców o utworzenie szkoły z językiem ukraińskim[7].

W roku 1900 w mieście powstała Dolińska Warzelnia Solanek[8].

Warzelnia soli

Według spisu powszechnego z 1921 roku w Dolinie mieszkało 3280 Polaków, 2945 Rusinów (Ukraińców), 2014 Żydów, 522 Niemców i 5 osób innej narodowości[9].

W mieście miał swoją siedzibę Inspektorat Straży Celnej „Dolina”. Od 1937 roku stacjonowała też 3 kompania batalionu ON „Stryj”.

We wrześniu 1939 roku Dolinę zajęła Armia Czerwona. 2 lipca 1941 roku miasto zdobyły wojska węgierskie, które miesiąc później oddały miejscowość pod okupację niemiecką. W latach 1942–1944 Niemcy dokonali zagłady ludności żydowskiej; według danych sowieckich zabito 2546 żydowskich mieszkańców miasta; część na miejscu (największa akcja – 3 sierpnia 1942 roku rozstrzelano prawie 2 tys. osób na kirkucie[10]), pozostałych w obozie zagłady w Bełżcu. Za pomoc Żydom na rynku miejskim powieszono 20 mieszkańców Babijówki[11]. Zdaniem Siekierki, Komańskiego i Różańskiego pod koniec 1943 roku z tego samego powodu Niemcy rozstrzelali w Dolinie 48 osób, głównie Polaków. Ponadto zdaniem tych autorów, około 100 polskich mieszkańców Doliny poniosło śmierć z rąk ukraińskich nacjonalistów[9].

30 lipca 1944 roku Armia Czerwona ponownie zajęła miasto[11]. Do końca 1945 roku ponad 6 tys. polskich mieszkańców wysiedlono do Polski[9].

W czasie okupacji niemieckiej mieszkająca w Dolinie rodzina Zabłockich udzielała pomocy Żydom. W 1986 roku Instytut Jad Waszem podjął decyzję o przyznaniu Franciszkowi, Karolinie i Michałowi Zabłockim tytułu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata[12].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście rozwinął się przemysł materiałów budowlanych, spożywczy oraz odzieżowy[14].

Ludzie związani z Doliną[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Doliną.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół katolicki pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Sport[edytuj | edytuj kod]

Do 1939 roku w mieście funkcjonował klub piłkarski Huragan Dolina.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. (fragment), 1571, wyd. 2Biblioteka Narodowa, syg. ZZK 18611, domena publiczna
  2. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року (ukr.).
  3. Liczby ludności miejscowości obwodu iwanofrankiwskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 roku (ukr.).
  4. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 167.
  5. Maurycy Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce w 1507 r., w: Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1974, nr 3 (91), s. 14.
  6. Jan Rutkowski, Z dziejów żup ruskich za Zygmunta Augusta, w: Księga ku czci Oswalda Balzera, tom II, Lwów 1925, s. 5 [369].
  7. a b Historia (pol.). Wirtualny sztetl. [dostęp 2015-12-29].
  8. a b Historia miejscowości (pol.). Wirtualny sztetl. [dostęp 2015-12-29].
  9. a b c Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Eugeniusz Różański, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie stanisławowskim 1939-1946, wydanie I, ISBN 978-83-85865-13-1, s. 19–21, 37–39.
  10. Grzegorz Hryciuk, Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931–1948, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2005, s. 212, ISBN 83-7441-121-X, OCLC 830722458.
  11. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6, s. 277–278.
  12. „Codziennie w obliczu śmierci” - historia rodziny Zabłockich | Polscy Sprawiedliwi, sprawiedliwi.org.pl [dostęp 2021-11-27].
  13. Władysław Łozińskim Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku, 1903, str. 98
  14. Dolina, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-06-20].
  15. współpraca zawieszona w październiku 2016 z powodu nadania honorowego obywatela miasta Stepanowi Banderze, odpowiedzialnemu za ludobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dolina 4.) D., miasteczko powiatowe w Galicyi. [W:] Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa, 1881, s. 95–101.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]