Świątynia Jowisza Najlepszego Największego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Świątynia Jowisza Kapitolińskiego
Model świątyni
Model świątyni
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
Ukończenie budowy 509 p.n.e.
Zniszczono 83 p.n.e., 69 n.e., 80 n.e.
Odbudowano 69 p.n.e.
Położenie na mapie Rzymu
Mapa lokalizacyjna Rzymu
Świątynia Jowisza Kapitolińskiego
Świątynia Jowisza Kapitolińskiego
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Świątynia Jowisza Kapitolińskiego
Świątynia Jowisza Kapitolińskiego
Ziemia 41°53′31,8300″N 12°28′54,0804″E/41,892175 12,481689Na mapach: 41°53′31,8300″N 12°28′54,0804″E/41,892175 12,481689
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Świątynia Jowisza Najlepszego Największego, Świątynia Jowisza Kapitolińskiego (łac.Templum Iovis Optimi Maximi) – centralna, największa w Italii świątynia Jowisza, znajdująca się w starożytności na wzgórzu kapitolińskim w Rzymie, a ściślej na jego północnym wierzchołku zwanym Capitolium.

Budowę rozpoczął król Tarkwiniusz Stary, kontynuował jego następca Serwiusz Tulliusz, a ukończył Tarkwiniusz Pyszny. Konsekrowana została 13 września 509 p.n.e., już po ustanowieniu republiki, przez konsula Marka Horacjusza Pulwillusa[1].

Na budowę świątyni wydatkowano 40 talentów srebra (około tony). Wybudowana w porządku toskańskim na podium o wysokości 5,0 m. Wymiary w planie 55,0 x 65,0 m. Otoczona kolumnadą z 6 kolumn z trzech stron, od frontu kolumny stały w trzech rzędach tworząc przedsionek. Cella została podzielona na trzy części. Budowla ta była wykonana w całości z drewna, zdobiona terakotą.

Świątynia oprócz funkcji sakralnej spełniała też rolę swego rodzaju muzeum, ze stałą ekspozycją co świetniejszych darów wotywnych, miała także podziemne magazyny i archiwa. Co roku, w rocznicę poświęcenia świątyni, w jedną z jej kolumn wbijano gwóźdź. Gwoździe te policzył rzymski edyl roku 304 p.n.e. Gnejusz Flawiusz i ustalił tym samym, kiedy świątynia została konsekrowana.

Świątynia uległa zniszczeniu w wyniku pożaru, jaki z nieustalonych przyczyn wybuchł 5 lipca 83 p.n.e.[2]. Odbudowana zostaje w dawnym kształcie i ponownie konsekrowana w roku 69 p.n.e. przez konsula Kwintusa Lutacjusza Katulusa. Następny pożar w roku 26 p.n.e. powstaje od uderzenia pioruna i powoduje niewielkie szkody, które naprawia Oktawian August.

W roku 69 n.e. na skutek walk w mieście wybucha na Kapitolu pożar, który całkowicie niszczy świątynię po raz kolejny. I po raz kolejny świątynia zostaje odbudowana niemalże w tym samym kształcie i z tego samego materiału (drewno). Zmiany wyglądu świątyni dotyczą jej wysokości, którą zwiększono, ulepszając przysadziste proporcje ustalone w czasach królewskich. Konsekracji świątyni dokonuje Wespazjan jako urzędujący konsul w roku 75 n.e.

W roku 80 n.e. budowlę Wespazjana trawi całkowicie następny pożar powstały znów od uderzenia pioruna[3]. Pożary, zwłaszcza z lat 82 p.n.e., 69 n.e. i 80 n.e., spowodowały poważne straty dla rzymskiej sztuki i nauki z powodu zniszczenia przechowywanych w świątyni zabytków i dokumentów.

Świątynia zostaje odbudowana po raz ostatni i konsekrowana w roku 82 n.e. przez cesarza Domicjana jako urzędującego konsula. Tym razem do budowy użyto białego marmuru (co skutecznie już zapobiegło pożarom). Wydano na nią 12000 talentów złota (ok. 312 ton, co stanowi równowartość kilkunastu miliardów obecnych złotych). Była największą i najwspanialszą świątynią Rzymu.

Upadek kultu Jowisza nastąpił w IV wieku n.e. wraz z zakazem sprawowania kultów pogańskich wprowadzonym przez chrześcijan. Sama budowla przetrwała co najmniej do XII wieku. W XVI wieku Giovanni Pietro Caffarelli użył pozostałości budowli do budowy pałacu Caffarelli.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksander Krawczuk: Kronika starożytnego Rzymu. Warszawa: Iskry, 1994. ISBN 83-2071432-X.
  • Anna Sadurska: Rzym. W: Encyklopedia sztuki starożytnej: Europa, Azja, Afryka, Ameryka. Warszawa: 1998. ISBN 83-01-12466-0.
  • Tadeusz Zieliński: Rzeczpospolita Rzymska. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1989. ISBN 83-216-0767-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]